Japonya’nın Osaka kentinde yapılan G-20 Zirvesi’nde Türkiye için önemli gündem maddesi, S-400 ve F-35 konusunda Başkan Donald Trump’ın nasıl bir yaklaşımda bulunacağıydı.
Zira çok yakınlarda ABD Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin Rus hava savunma sistemi almasının ‘çok olumsuz sonuçları’ olacağını söylerken ABD Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu da; 10 Mayıs’ta sunulan ve Türkiye’nin Rusya’dan S-400 füze savunma sistemi alması halinde F-35 programından çıkarılması çağrısı yapan karar tasarısını 26 Mayıs’ta kabul etmişti.
G-20 Zirvesi’nin son günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la bir araya gelen Başkan Donald Trump’ın, yaklaşık 35 dakika süren görüşme öncesi gazetecilerin, ‘‘Türkiye’nin S-400 alması halinde ABD, Türkiye’ye yaptırım uygulayacak mı?” şeklindeki ısrarlı sorulara verdiği yanıtlarda Ankara’nın tezlerini dillendirmesi dikkat çekti.
Trump: ”Farklı çözümleri değerlendiriyoruz”
Trump, ‘‘Karmaşık bir durum. S-400 konusuna bakıyoruz. Türkiye’nin Patriotları almasına izin vermediler. Obama yönetimi izin vermedi, Bu sebeple başka füze almak zorunda kaldılar. Bence kendilerine adil davranılmadı. Başka füzeleri alınca, S-400’leri alınca ‘Bizimkileri alın’ dediler. Farklı çözümleri değerlendiriyoruz. Türkiye bizim dostumuz. Büyük bir ticaret ortağımız. Obama yönetimi gibi davranamazsınız. Bu iki yönlü bir cadde. Kendisi Patriot almak istedi, satmadılar, sonra ‘tamam satarız’ dediler. O bir NATO üyesi. İnsanlara adil davranmanız gerekir. Türkiye’ye adil davranılmadı” dedi.
ABD Başkanı, bir başka soru üzerine Türkiye’yi ziyaret edeceğini söyledi.
Bu ziyaret ‘‘Temmuz ayında mı yapılacak?’’ şeklindeki soruya ise ‘‘ Bir noktada gideceğim ama tarih netleşmedi” yanıtını verdi.
Beyaz Saray: ‘‘Trump, potansiyel S-400 satın alımı konusunda endişelerini dile getirdi’’
Görüşmenin hemen ardından yazılı bir açıklama yayınlayan Beyaz Saray, görüşmede ABD Başkanı’nın Türkiye Cumhurbaşkanı’na S-400’ler konusunda endişelerini de dile getirdiğini söylerken Türkiye’nin ısrarla ‘satın alma bitti’ şeklindeki açıklamalarına rağmen Türkiye’nin Rusya’dan S-400 alımından hala ‘potansiyel satın alma’ olarak söz etti.
Beyaz Saray açıklamasında, ‘‘İki lider, aralarında ikili ticareti geliştirme arzusu ve Suriye’de ortak gayeleri başarmak da dahil olmak üzere her iki ülke için önemli olan bir dizi ikili sorunu üzerine tartıştı. Başkan, Türkiye’nin Rus S-400 füze savunma sistemini potansiyel satın alma konusundaki endişesini dile getirdi ve Türkiye’yi, NATO İttifakı’nı güçlendirecek şekilde savunma işbirliği konusunda ABD ile birlikte çalışma konusunda cesaretlendirdi’’ denildi.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, MİT Başkanı Hakan Fidan, Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Cevdet Yılmaz’la birlikte katıldığı görüşme öncesi yaptığı kısa açıklamada, ‘‘ABD ile 75 milyar dolarlık bir ticaret hacmimiz var, zirveye doğru ilerleme hamlemiz var. Savunma sanayinde atacağımız adımlar var. Ama her şeyden öte stratejik ortaklığımız var. Bu stratejik ortaklığımız dayanışmamızı teşvik ediyor. Bundan sonraki süreçte bu dayanışmamızın aynı şekilde devam edeceğine ilişkin inancım tamdır’’ diye konuşan Erdoğan daha sonra düzenlediği basın toplantısında görüşmenin içeriğine dair daha fazla detay verdi.
Erdoğan: ‘‘ABD’nin yaptırım uygulamayacağını Trump’tan dinledik, 100 adet Boeing alıyoruz’’
Türkiye’nin S-400 alım pozisyonunu değiştirmeyeceğinin yineleyen Erdoğan, ABD’nin stratejik ortağı Türkiye’ye yaptırım uygulamayacağını ABD Başkanı’nın ağzından dinlediklerini söyledi.
Cumhurbaşkanı, ‘‘Yaptırımlar konusunda; zaten Trump bugün yaptığı açıklamada bu konuya açıklık getirdi. Böyle bir şeyin olmayacağını kendisinden dinlemiş olduk. Bizim S-400 olayı bir taraftan yürürken Amerika’dan da Lockheed Martin’den Boeing uçaklarını alıyoruz. 100 adet Boeing alıyoruz Lochkeed Martin’den. Serbest piyasa ekonomisinin olduğu bir dünyada bunları birbirine karıştırmayacağız. Adımlarımız ona göre atacağız. Biz Amerika’yla stratejik ortağız. Stratejik ortak olarak da bizim atacağımız bu adımlarda Türkiye’nin egemenlik haklarına birilerinin müdahale hakkı yoktur. Bunu herkesin bilmesi lazım’’ dedi.
Erdoğan: ‘‘Doğmamış çocuğa don biçilmez’’
Kendisinin S-400’lerin teslimiyle ilgili bir tarih vermediğini ancak ilgili birimlerin Temmuz ayının ilk yarısında teslimatın başlayacağını söylediğini ifade eden Erdoğan, kendisinin beklentisinin de bu yönde olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı, alınacak S-400’lerin Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon kaynakları üzerinde yaşanan sorunlar nedeniyle Türkiye’nin Akdeniz şeridine yerleştirilip yerleştirilmeyeceği şeklindeki soruya, ‘‘Doğmamış çocuğa don biçilmez, önce adımları şöyle bir atalım’’ yanıtını verdi.
Erdoğan: ‘‘Alttakilerin yaklaşımları Trump’inkilerle örtüşmüyor, 116 adet F-35’in teslim edilmesi beklentisi içindeyiz’’
Görüşmede Trump’ın Türkiye seyahati ile Türk ve Amerikan işadamlarını bir araya getirilmesi üzerinde durduklarının da altını çizen Erdoğan, Türkiye’nin S-400 alımı nedeniyle ABD ile yaşanan F-35 krizinin de çözülmesi gerektiğine de işaret etti.
‘‘1 milyar 400 (milyon dolar) ödememiz var. Biz pazar değiliz, ortak üreticiyiz. Ortak üretici olmak suretiyle şu ana kadar bize teslimatı yapılan dört tane F-35 uçağı var. Alacağımız 100 artı 16. Toplamda 116 uçak. Bunların beklentisi içindeyiz, ödemeler yapılıyor. Altta birilerinin açıklamaları Sayın Başkan’ın yaklaşımlarıyla örtüşmüyor. Bunların ikili iliklileri bozmayacağını düşünüyorum. Yola da bu kararlılıkla devam ediyoruz. Şu anda böyle bir (yaptırım)görüntü (sü) ortada yok. İki stratejik ortak arasında böyle bir şey söz konusu değildir, olamaz diye düşünüyorum.’’
