Suriye’de Mart 2011’de halk gösterileriyle başlayan ve Beşar Esad rejimi, silahlı gruplar ve DAİŞ’in çatışmaları sonucu kan gölüne dönen iç savaşta neredeyse 10 yıl geride kaldı. BM’nin, kimyasal silah kullanma, halkı açlığa sürükleme, tehcir, ablukaya alma, keyfi tutuklama ve işkence gibi savaş suçlarının işlendiğine dikkati çektiği iç savaşta, yüz binlerce sivil hayatını kaybetti.
Ülkedeki krizi sona erdirmeye yönelik siyasi çözüm arayışlarının en önemli halkasını ise Suriye Anayasa Komitesi görüşmeleri oluşturuyor.
Komitenin 5’inci turu, İsviçre’deki BM Cenevre Ofisi’nde yarın başlayacak. Görüşmelerin ana gündem maddesi “anayasanın temel ilkeleri” olarak belirlendi.
Toplantılara başkanlık edecek Pedersen, muhaliflerin Eş Başkanı Hadi el Bahra ve rejimin Eş Başkanı Ahmed Kuzbari ile bugün ayrı ayrı görüşecek, son hazırlıkları tamamlayacak. Pedersen, 22 Ocak’ta düzenlediği basın toplantısında, 5’inci tur görüşmelerinin çok önemli olduğunun altını çizdi.
Taraflara, artık anayasayı yazmaya bir yerden başlamaları çağrısında bulunan Pedersen, Suriye iç savaşının sona erdirilmesi için de mutlak surette uluslararası iş birliği gerektiğini vurguladı.
KOMİTE TOPLANTILARINDA 5’İNCİ TURA GELEN SÜREÇ ZORLU OLDU
Suriye Anayasa Komitesi toplantılarının ilk turu, iki kademeli düzenlenmişti.
150 üyenin katılımıyla 30 Ekim 2019’da başlayan ve 1 Kasım 2019’da sona eren açılış toplantılarının ardından 45 kişilik yazım kurulu, 3-8 Kasım 2019’da BM Cenevre Ofisi’nde yoğun müzakereler gerçekleştirmişti.
Komitenin, Cenevre kentinde 25-29 Kasım 2019’da gerçekleşen 2’nci tur görüşmeleri, rejimi temsil eden heyetin uzlaşmaz tavrı nedeniyle 45 kişilik yazım kurulu bir araya gelemeden sona ermişti.
24-29 Ağustos 2020’de yapılan 3’üncü tur görüşmelerinde ise BM Özel Temsilcisi Pedersen’in baskılarıyla rejim heyeti bir önceki turun aksine ilk kez masaya oturmuştu.
Bu turda, taraflar arasında “güçlü” görüş ayrılıkları devam etmesine rağmen ilk kez bazı ortak noktaların olduğu belirtilmişti.
30 Kasım-4 Aralık 2020’deki 4’üncü tur görüşmelerinde ise gerek Pedersen gerekse muhalifler ilk kez anayasanın yazım aşamasına geçilmesi hususunda görüş bildirmişti.
SURİYE ANAYASA KOMİTESİ’NİN YAPISI
Suriye Anayasa Komitesi, büyük ve küçük olmak üzere iki yapıdan oluşuyor.
Büyük yapı, komite üyelerinin tümünü kapsıyor ve rejim, muhalefet heyeti, sivil toplum temsilcileri olmak üzere 3 gruptan oluşuyor.
Küçük yapı ise 3 listeden seçilen 15’er kişiden meydana geliyor ve anayasanın yazımından sorumlu bulunuyor.
45 kişilik yazım kurulunun hazırladığı taslakları, 150 kişilik büyük yapının onaylaması, karar alınması için ise üyelerin en az yüzde 75’inin “evet” oyu vermesi gerekiyor.
Komitenin iki eş başkana sahip olması dikkati çekiyor.
Muhaliflerin eş başkanlığını eski Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) Başkanı Hadi el Bahra, rejimin eş başkanlığını ise önceki anayasayı hazırlayan komitede de yer alan hukukçu Ahmed Kuzbari yürütüyor.
