Irak Başbakanı Mustafa el-Kazimi, siyasi güçlerin oy verme işlemlerini, özellikle buna ilişkin yasaları tamamlama çabalarına engel koyma girişimleri karşısında gelecek yıl yapılması planlanan erken seçimlere hazırlanmak için ‘kapsamlı bir ulusal diyalog’ çağrısında bulundu.
Kazimi, Cumhurbaşkanı Berhem Salih’in Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi ve siyasi blok liderleriyle yaptığı görüşmede, diyalogun amacının ‘siyasi, güvenlik ve toplumsal çevrelerin ‘özgür ve adil erken seçimler yapmasının önünü açmak olduğunu söyledi. Ayrıca hedefin seçimleri ihlallerden korumak ve en üst düzeyde şeffaflık ve adalet sağlamak’ olduğunu vurguladı.
Siyasi güçler ve bloklar, Kazimi’nin 2021 yılının haziran ayı olarak belirlediği seçimleri, seçim yasasını kasıtlı olarak engelleyerek ertelemeye çalıştı. Bloklar, seçim komisyonunun en önemli şartlarından biri olan finansman kanununun önüne engel koymaya çalışıyorlar.
Bunların yanı sıra 9 hakimin ikisinin ölümü ve birinin de emekliye ayrılması nedeniyle yeter sayı eksikliği bulunan Federal Mahkeme meselesi de erken veya normal zamanda seçimlerin yapılmasını imkansız kılıyor. Durum, siyasi bloklar arasında anlaşmazlık konusu olan Yüksek Mahkeme kanununun değişmesini veya seçim sonuçlarını onaylayabilmesi için 3 yeni hakim atayarak yeter sayının tamamlanmasını şart koşuyor.
Kazimi’nin akıbeti, özellikle siyasi blokların niteliği, onlarla olan tecrübesi ve intifada sokaklarının adayı olması veya en azından seçimlerin halk taleplerinin ön saflarında yer alması nedeniyle seçim tarihine bağlı.
Irak Başbakanı’nın muhalifleri, Kazimi’nin seçimlerin erken bir tarihte yapılmasına ilişkin ısrarının gerekli prosedürleri tamamlamayı zorlaştırabileceği görüşündeler. Ayrıca bu ısrarın, ister Şii, Sünni ve Kürt bileşenler veya her bileşenin içerisindeki blok ve partiler olsun çeşitli güçler arasındaki keskin siyasi farklılıkların niteliği hakkındaki bilgileri de etkileyebileceği belirtiliyor.
Görüşmeler ve toplantılar, geçen dönem boyunca medyadan uzak gerçekleşti.
Ulusal İttifak tarafından temsil edilen en büyük parlamento bloğu projesini yeniden canlandırarak Şii siyasi evini rahatsız edecek bir anlaşmaya varılmadı. Bu durum başarılı olursa Kazimi’nin seçimlerden sonra başbakanlığa dönme şansını baltaladı.
Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr’ın ‘Şii evini restore etme’ çağrısı da çağrıya verilen yanıtı zayıflatan ya da çağrıyı en iyi ihtimalle kapsamlı bir ulusal tüzükle bağlantılı hale getiren Şii- Şii görüşmelerinin başarısızlığının kalıntıları üzerine gelmiş gibi görünüyor.
Irak, IŞİD tehdidinin yanı sıra koronavirüs salgını nedeniyle petrol fiyatlarının düşmesiyle şiddetlenen mali kriz başta olmak üzere birçok krize tanık oluyor. ABD Başkanı seçilen Joe Biden, Beyaz Saray’ı devraldıktan sonra bile Irak’ta ülkenin Washington ve Tahran arasında bir hesaplaşma alanı olarak kalacağına dair korkular mevcut.
Sünnilerin Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi’yi görevden alma girişimleri başarısızlıkla sonuçlanırken bölgesel hükümetle yaşanan anlaşmazlık nedeniyle Bağdat’tan maaş ödemelerinin gecikmesi nedeniyle Kürdistan bölgesinde genişlemeye başlayan protestolar, bir sonraki ittifakların seyrini etkileyebileceği gibi erken seçim tarihiyle de çatışabilir. Şu an 2019 sonlarında Bağdat’ta ve orta- güney vilayetlerde meydana gelen büyük protestoları, bunlardan kaynaklanan sonuçları ve Kürdistan protestolarını ‘bir şekilde oradaki kartları karıştırmak için’ birbiriyle ilişkilendirenler mevcut. Kazimi’nin Kürtlerle iyi ilişkiler yürüttüğü biliniyor. Ancak protestoların yaygınlaşması ve merkezin bölgeye yönelik yükümlülüklerini yerine getirememesi, yaklaşan seçimlerde Kürtler ile olumlu ilişkilerin bozulmasına neden olabileceği belirtiliyor.
