Talabani tutumunda ısrarcı: Süreç yeniden değerlendirilmeli
KDP’yi suçladı, Tom Barrack’a yanıt verdi
Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) lideri Bafel Talabani, Federe Kürdistan Bölgesi’nin Süleymaniye kentinde düzenlenen Süleymaniye Stratejik Forumu’nda konuştu.
Forumun açılış konuşmasını yapan Talabani’nin gündeminde, Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan siyasi kriz vardı.
Kürdistan Bölgesi’nde 20 Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimlerinin üzerinden iki yılı aşkın süre geçti ve hala hükümet kurulabilmiş değil. Son olarak Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) parlamentoyu açtı, KYB ise bu kararı protesto ederek parlamentonun açılışına katılmadı. KYB’nin kararına Yeni Nesil Hareketi, Helwest Hareketi ve Kürdistan İslami Birlik Partisi de destek verdi. Bu gelişme, Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan krizi daha da derinleştirdi. Son günlerde bu sorunun aşılması için diyalog çağrıları yapılıyor.
Bugün Süleymaniye’de düzenlenen forumun ana gündeminde de Federe Kürdistan Bölgesi’nde devam eden kriz vardı. KYB lideri Bafel Talabani açılış konuşmasında krize geniş yer verdi.
KDP İLE YAŞANAN GERİLİM İÇİN KONUŞTU
KDP’nin çağrısıyla Kürdistan Parlamentosu, 52 üyenin katılımıyla 4 Kasım’da açıldı. Bu gelişmenin ardından KYB kritik bir karar aldı. KYB lideri Bafel Talabani 5 Kasım’da yaptığı açıklamada hükümet kurma çalışmalarından ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden çekildiklerini duyurdu.
Federe Kürdistan’da hükümet krizi iyice derinleşti
Talabani, açıkladığı bu karardan sonra ilk kez bugün konuştu. Aldıkları kararın arkasında duran Talabani, gösterdikleri tepkinin siyasi statükoya, yolsuzluğa ve bölgenin siyasi durumuna ilişkin yaygın hayal kırıklığını yansıttığını ileri sürdü.
Parlamentoda yaşananların ardından itidal çağrısında bulunan Talabani, ardından şunları dile getirdi:
“Parlamentoda yaşananların yeni normal haline gelmesine asla izin vermeyin; çünkü bu bizi on yıllar geriye götürür, bizi er ya da geç bir ayaklanmaya veya şiddete sürükleyecek bir yola sokar. Bu yüzden sizleri uyarıyorum; burada neler olup bittiğini, bu olayların nasıl gerçekleştiğini hepiniz biliyorsunuz. Kendi demokrasi anlayışınız ve tanımınızla örtüşen bir sonuca ulaşmamıza yardımcı olun. Artık ‘bu kadarı yeterli’ diyemeyiz; kesinlikle yeterli değildir” diye konuştu.
Talabani, Kürdistan Bölgesi Parlamentosu içindeki son olayların mevcut krizleri daha da karmaşık hale getirdiğini ve çözüm bulma fırsatlarını ortadan kaldırdığını söyledi. Durumu “siyasi çöküş” olarak nitelendiren Talabani, bir yasama kurumunun savaş alanına dönüştürülmesinin kabul edilemez olduğunu ve olayların meşru parlamento faaliyeti olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti.
Yaşananlardan KDP’yi sorumlu tutan Talabani, parlamentoda yaşananlara müsamaha gösterilmemesi veya göz ardı edilmemesi gerektiğini savundu. Bununla birlikte Talabani şiddetin siyasi anlaşmazlıklara asla çözüm getiremeyeceğini de tekrarladı.
Son krizle birlikte Kürdistan Bölgesi’nde yeniden ikili yönetim dönemine dönüldüğüne dair yorumlar yapılırken, KYB lideri Bafel Talabani de bu yorumu destekleyen bir çıkış yaptı ve ona göre, Kürdistan Bölgesi hala iki ayrı yönetim ve idare sisteminin varlığıyla yükümlü.
Talabani, KDP ile yapılan görüşmelerde amacın sadece bir fotoğraf çektirmek olduğunu, öte yandan KDP içindeki bir azınlığın herhangi bir anlaşmayı kabul etmeye yanaşmadığını ileri sürdü.
Talabani, yaşanan krizin bir fırsata çevrilebileceğini de belirterek, “Pazartesi günü İranlılarla, çarşamba günü Ruslarla, perşembe günü ise Çinlilerle görüşebilen bir tarafı, Kürdistan dışında başka nerede bulabilirsiniz? Bölgede böylesine olumlu bir rol oynayabilecekken, iyilik adına bir güç haline gelebilecekken; küçük meseleleri aşamayıp birbirimize karşı – düşmana karşı değil, birbirimize karşı – hâlâ böylesine kirli taktiklere başvuruyor olmamız bana çok yabancı geliyor” dedi.
MESUD BARZANİ’NİN ÇAĞRISINA YANIT VERDİ
Foruma katılmak üzere geldiği sırada gazetecilerin sorularını yanıtlayan Bafel Talabani, KDP lideri Mesud Barzani’nin taraflara yaptığı diyalog çağrısını değerlendirdi. Bu girişimin siyasi ilişkilerde yeni bir sayfa açma konusunda gerçek bir ciddiyeti yansıtmadığını savunan Talabani, girişimlerin medya aracılığıyla sunulmasının müzakereler için uygun bir yol olmadığını söyledi ve ekledi: “Bu oyun eski ve kimsenin bu şapkayı başımıza geçirmesine izin vermeyiz.”
Her iki partinin de doğrudan iletişim kanallarına ve ilişkilere sahip olduğunu, birbirlerinin telefon numaralarını bildiğini belirten Talabani, diyalog ve toplantıların medyanın spot ışıkları dışında gerçekleşebileceğini kaydetti.
TOM BARRACK’IN SÖZLERİNE YANIT VERDİ
KYB lideri Bafel Talabani, ABD’nin Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın dün Londra’da yaptığı konuşmaya da atıfta bulundu. Barrack, Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan kriz hakkında “Müdahale etmiyoruz. Müdahale etmemizin bir yolu yok. Ancak teşvik edebilir, yardımcı olabilir, tavsiyede bulunabilir ve arabuluculuk yapabiliriz” demiş ve KDP ve KYB’ye “birlik adına bu meseleleri geride bırakmaları” çağrısında bulunmuştu.
Barrack’ın Kürt partilerinin sorunlarını çözmesi gerektiği yönündeki yorumuna değinen Bafel Talabani, “Bay Barack ile daha fazla hemfikir olamazdım, Kürdistan Bölgesel Yönetimi kesinlikle ve kategorik olarak kendini toparlamalı ve bu süreçte yardımcı olabileceğimiz her şeyi yapmaya son derece istekliyiz” dedi.
Bafel Talabani, Washington’ın siyasi anlaşmazlıkların çözümündeki rolüne değinirken, “Eğer Amerika Birleşik Devletleri bize bir çözüm bulmada yardımcı olmayacaksa, o zaman bizi uzaktan izlesin” dedi.
Ancak bununla birlikte Talabani, “Beyaz Saray’ı, Parlamento’da yaşananların kabul edilmesine ya da bir norm haline gelmesine izin vermemeye çağırıyorum. Bu durum bizi şiddete sürükleyebilir; oysa biz bu yola girmek istemiyoruz” diye de ekledi.
Talabani, KDP ile yaşanan anlaşmazlığı daha geniş siyasi sorunların küçük bir yansıması olarak nitelendirirken, partisi KYB’nin uluslararası toplumdan kendi tarafını tutmasını değil, tarafsız kalmasını ve tarafların kendi aralarındaki anlaşmazlıkları çözmelerine izin vermesini istediğini söyledi.
Krizi derinleştirecek müdahalelere karşı uyarıda bulunan Talabani, “Uluslararası toplumdan adil olmalarını, olup bitenleri izlemelerini ve sorunlarımızı çözmemize izin vermelerini rica ediyoruz” dedi.
TAHRAN ZİYARETİ İÇİN “ÇOK İYİ” DEDİ, NETANYAHU’DAN GÖREVİNİ BIRAKMASINI İSTEDİ
Bölgesel ve uluslararası ilişkilere de değinen KYB lideri Bafel Talabani, ABD, İran ve İngiltere ile yakın ve dostane ilişkiler sürdürdüğünü belirterek, Tahran’a yaptığı son ziyareti “çok iyi” olarak nitelendirdi.
Talabani, İsrail ve İran arasında daha fazla askeri çatışmanın önlenmesi çağrısında bulunarak, iki ülkenin çatışmaya başvurmadan siyasi farklılıklarını koruyabilmeleri gerektiğini söyledi.
Talabani’nin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun siyasi faaliyetlerden çekilmesinin hem İsrail hem de kendisi için daha iyi olacağına inandığını söylemesi ise dikkat çekti. Bununla birlikte Talabani, Netanyahu hakkındaki yorumlarının kişisel görüşü olduğunu da vurguladı.
KOR MOR GAZ SAHASINA SALDIRI
Federe Kürdistan Bölgesi’nin Süleymaniye kentine bağlı Çemçemal bölgesinde bulunan Kor Mor doğalgaz sahasına yönelik 8 Kasım’da insansız hava aracıyla bir saldırı düzenlemişti.
Geniş çaplı elektrik kesintilerine neden olan saldırının aydınlatılması için Irak Başbakanı Ali Zeydi, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile birlikte soruşturma başlatılması talimatı verdi. Ancak şimdiye kadar saldırının kim veya kimler tarafından düzenlendiğine dair kesin bir sonuç ortaya çıkmış değil.
KYB lideri Bafel Talabani, bugünkü konuşmasında bu konuya da değindi. Talabani, Kor Mor doğalgaz sahasına yapılan saldırıların silahlı gruplar içindeki unsurlar arasındaki gerilimlerden kaynaklanmış olabileceğini söyledi, ancak soruşturma tamamlanmadan önce herhangi bir gücün sorumlu tutulmaması için de uyardı.
Talabani, İranlı yetkililerle ciddi görüşmeler yaptığını ve Tahran’ın saldırıların arkasında olmadığına dair güvence aldıklarını belirtti. Çeşitli silahlı grupların da sorumluluğu reddettiğini ve saldırıların koşulları, zamanlaması ve yöntemlerinin yakından incelenmesi gerektiğini kaydeden Talabani, “Saldırının zamanlaması, saldırının yöntemi çok, çok ciddi bir şekilde araştırılmalıdır” dedi.
DERİNLEŞEN KRİZİN AŞILMASI İÇİN ÇABALAR SÜRÜYOR
Federe Kürdistan Bölgesi’nde 20 Ekim 2024’te yapılan parlamento seçimlerinin üzerinden iki yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen hala hükümet kurulabilmiş değil. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında 30’dan fazla kez gerçekleşen görüşmelere rağmen anlaşmazlık giderilmedi. Hükümette sandalye ve güç dağılımı konusunda yaşanan kriz, parlamentonun açılması konusunda yaşanan gerilimle derinleşti.
Aynı şeyi savunuyorlar, ama 50 yıldır ihtilaflılar: Yine, yeniden iki parti, iki bölge mi?
KDP’nin çağrısıyla Kürdistan Parlamentosu 52 üyenin katılımıyla 4 Kasım’da açıldı. Açılışa KYB, Yeni Nesil Hareketi, Helwest Hareketi ve Kürdistan İslami Birlik Partisi katılmadı. Ancak bu partilerden 8 vekil KDP’nin çağrısına uydu ve parlamentonun açılması için gerekli olan en az 51 üyeye ulaşıldı.
Bu gelişmenin ardından KYB kritik bir karar aldı. KYB lideri Bafel Talabani 5 Kasım’da yaptığı açıklamada hükümet kurma çalışmalarından ve Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden çekildiklerini duyurdu. Bunun ardından devlet kurumlarındaki KYB yetkilileri Süleymaniye kentine çekildi. Bu durum, Kürdistan Bölgesi’nde yeniden iki bölgeli bir yönetim şeklinin ortaya çıkması ihtimalini gündeme getirdi.
Federe Kürdistan’da hükümet krizi iyice derinleşti
Yaşanan bu gelişmeler, Kürdistan Ulusal Kongresi (KNK), DEM Parti ve birçok Kürt partisi tarafından tepkiyle karşılandı ve diyaloğun esas alınarak birlik hükümetinin kurulması çağrıları yapıldı. Bu çağrılarından ardından KDP lideri Mesud Barzani bir açıklama yaptı ve KDP ile KYB’den krizi diyalog yoluyla çözmelerini istedi.
Barzani yaptığı açıklamada, “Kürdistan Bölgesi’ndeki diğer siyasi tarafların da siyasi sürecin aşamalarına katılmalarını, birlikte geniş tabanlı ve ulusal bir hükümet kurmalarını ve Kürdistan halkının talep ve beklentilerine yanıt vermelerini arzu ediyorum” dedi.
