Demirtaş’tan “tutuklu sanık” itirazı: Tutuklandım da haberim mi yok?
Edirne Cezaevi’nde tutuklu bulunan HDP eski Eş Başkanı Selahattin Demirtaş, yargılandığı, 33 dosyanın birleşmesiyle oluşturulan, AİHM’nin Türkiye’yi mahkum ettiği ana dava dosyasında karartma uygulandığını belirterek, “Savcılık bütün dosyaya hakimken, avukatlarım dosyanın tamamına ulaşamamaktadır. Siz bunu teknik bir sorun olarak tanımlamaktasınız, baştan beri. “Çok rahat çözeriz” diyorsunuz ama iki duruşma arasında dosyama karartma uygulanıyor. Bunun, Adalet Bakanlığı tarafından yapıldığına dair şüphelerim var. Görünen o ki, hem Saray’da hem Adalet Bakanlığında kurulan Demirtaş-Yüksekdağ masası böylesi bir uygulama yürütüyor. Bu durum, açık bir adil yargılama ihlalidir” dedi.
HDP eski Eş Başkanı Selahattin Demirtaş’ın yargılandığı ana davanın görülmesine Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam ediliyor. Mahkemenin, üç gün ardı ardına görülmesine karar verdiği duruşmaların ilk oturumu Sincan’da yapılıyor. Demirtaş, duruşmaya SEGBİS sistemiyle, tutuklu bulunduğu Edirne Cezaevi’nden katılıyor.
Duruşmanın sabah oturumu öncesinde yoğun güvenlik önlemleri altında izleyiciler salona atıldı. Önceki duruşmalarda olduğu gibi basın kartı bulunmayan bazı gazeteciler ve Danimarka, Hollanda büyükelçiliklerinden gelen diplomatlar salona alınmadı. HDP’li milletvekillerinin de takip ettiği duruşmanın sabah bölümünde avukatlar, usul itirazlarını dile getirdi.
Tutuklu sanık itirazı
Duruşmada, mahkeme başkanının “tutuklu sanık” ifadesini kullanması üzerine araya giren Demirtaş, başka bir dosyadan tutuklu bulunduğunu, yargılandığı ana dava olan bu dosyadan tahliye olduğunu anımsatarak, “Tutuklandım da haberim mi yok?” dedi. Espriyle müdahalede bulunan Demirtaş’a, mahkeme başkanı, “Başka dosyadan tutuklu bulunmayı kast ettim” yanıtını verdi.
“Evrak karartılıyor”
Duruşmada, avukatlar, mahkemeyi eleştirerek, tutanakların ve bazı evrakların UYAP sistemine yüklenmediğini belirttiler. Demirtaş da söz alarak, iki duruşma arasında davaya karartma uygulandığını, bunun da Adalet Bakanlığı’nın güdümünde yapıldığına inandığını söyledi. Demirtaş, şunları söyledi:
“Dışarıda bulunan yerli ve yabancı kim olursa içeri alınması konusunda bir zorluk çıkarmayacağınızı umuyorum. Bu tür şeylere takılmamanız lazım. Bu karşılıklılık ve diplomatik teamüllerin gözetildiği hususlarla ilgili Dışişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığında şu tartışma yapılmış; bu yasaya bağlı bir tartışma değil ama karşılıklılık ilkesi gereği resmi gözlemci sıfatıyla bir hükûmet adına veya bakanlık adına dışarıdan gönderilip de yargılamayı izleyen heyetler için özel izin istenir. Resmi gözlemci, izleyecek resmi olarak kendi hükûmetine rapor hazırlayacak olan bir heyet varsa bu karşılıklılık ilkesi gereği taraflar birbirine teamül gereği bildirir. Hiçbir ülkenin yasasında da bu yoktur. Ama sadece duruşmayı izlemeye gelmiş yani resmi bir rapor hazırlama hedefi ile değil, duruşmayı izlemeye gelmiş insanlarla ilgili olarak bu saatten sonra sorun çıkarmayacağınızı umuyorum. Bugüne kadar ciddi bir sorun çıkmadı. Dışarıdaki arkadaşlar da bu soğukta beklemesinler diye ben de talebin altını çizmek istiyorum
“Saray’da ve Adalet Bakanlığında kurulan Demirtaş – Yüksekdağ Masası dosyalara karartma uyguluyor”
“Bu UYAP meselesi önemli. Kayda geçsin çünkü ileride adil yargılanma ile ilgili konular tartışılırken dile gelecek önemli bir konudur. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ve ona bağlı savcılar benimle ilgili tüm dosyalara talimatları doğrultusunda herhangi bir katiple çok rahat bir şekilde ulaşabilirken, dosyaya giren çıkan her türlü evrak adliye sarayında çok rahat görülebilirken, hatta UYAP portalında, sadece savcıların görebileceği, avukatların göremeyeceği, sadece heyetin görebileceği UYAP portalında daha geniş bir ulaşma imkanı sağlanırken avukatlara duruşma başladığı andan itibaren fiili bir kısıtlılık uygulanmaktadır.
“Bugün okuduğunuz evrakların biri, dün önceki gün ziyaretime gelmişti, “Duruşmanın safahatı budur, gelen giden budur” dedi. Görünen budur, dolayısıyla biz de savunmalarımız evraklarımızı ona göre hazırlıyoruz. Şimdi okuduğunuz örneğin bilirkişi raporları eğer UYAP’a işlenmiş olsaydı beni ziyarete gelen avukatlar onun birer çıktısını bana getireceklerdi, ben de onu okuyacaktım hazırladığımı yapacaktım vs. Dolayısıyla silahların eşitliği ilkesi gereğince Cumhuriyet Başsavcılığı fiziki olarak veya UYAP’tan dosyanın bütün safahatına hakim olurken, ulaşırken avukatlarım ulaşamamaktadır. Siz bunu “teknik bir sorun” olarak tanımlamaktasınız baştan beri, avukatların her seferindeki itirazlarına “çok rahat çözeriz” diyorsunuz, “teknik sorun” diyorsunuz ama ben altını çizerek söylüyorum, avukatlarım da not alsınlar ve ileride SEGBİS’in bu sayfasını altını çizerek belirtsinler. Dosyama iki duruşma arası karartma uygulanıyor, açık bir karartma uygulanıyor. Bunun Adalet Bakanlığı talimatıyla olduğuna dair şüphelerim, iddialarım var. İleride de bunu belgelemeye çalışacağız. Bu dosyanın herkesin, özellikle avukatların göremeyeceği şekilde bir karartma uygulanması Adalet Bakanlığı, UYAP sisteminin güncellenmeye başlaması ile gündeme gelmiştir. Görünen o ki hem Saray’da hem Adalet Bakanlığında kurulan Demirtaş – Yüksekdağ Masası böylesi bir uygulama sürdürüyor. Bu da dava evraklarına delillere ulaşmamızı imkansız ya da zor hale getiriyor. Bu adil yargılanma hakkı ihlalidir. Açık bir şekilde savunma hakkının kısıtlanmasıdır. Bunu da ayrıca belirtmiş olayım.
“Sanığın ne söyleyeceğini merak etmeyen bir heyetin yargılama yapmasına gerek kalmaz”
“Savunma ile ilgili şunu belirteyim; önceki celsede savunmamın yapılmış olmasına karar verdiniz. Ama kararınız ne olursa olsun ben savunmama eksik kaldığım yerden devam edeceğim. Dolayısıyla sizin de benim savunma hakkımı kısıtlamayacak şekilde karar almanızı umut ediyorum. Çünkü 3 5, 11, 12. fezlekelerde onunla ilgili ne söyleyeceğimi merak etmeyen bir heyetin, sanığın bu konuyla ilgili ne söyleyeceğini merak etmeyen bir heyetin yargılama yapmasına gerek kalmaz. “5-6 fezlekede sanık ne düşünüyor bu suçlamayla ilgili 3 yıl da tutuklu tuttuk bunları”, hiç değilse merak açısından, “Senin de ne düşündüğünü merak ediyoruz” diye sanığa sormayacaksınız ve bunları hüküm oluştururken ki mutlaka ya beraati ya cezayı hükme esas alacaksınız bu fezlekede, benim tek bir sözümü bile merak etmeden karar verecekseniz durum çok vahim olur. Umut ediyorum ki ara kararınız savunma hakkımın avukatların mazeretleri nedeniyle kısıtlanmasının en azından taleplerimiz doğrultusunda yeniden gözden geçirilerek bir savunma hakkı kısıtlanmasına mahkemenizin mahal vermediğinin belirtilmesini umut ediyorum.
“Ancak ‘Demirtaş’ın susturulmasına karar verilmiştir’ diye bir karar yazarsanız susarım”
“Dediğim gibi beni fiili olarak, hakkımdaki her suçlamaya siz kısıtlamaya çalışsanız da cevap veririm. Ne zaman ki siz şunu yazarsanız; ‘‘Selahattin Demirtaş’ın susturulmasına karar verilmiştir” diye bir karar yazarsanız söz veriyorum ondan sonra konuşmayacağım, mütalaa için dosyayı tebliğ edebilirsiniz. Ama bunun dışında benim söz hakkımı savunma hakkımı kesmeyin, çünkü bu dosyanın ne olduğu sadece Türkiye’de değil Avrupa’da ve dünyanın birçok yerinde tartışılırken hiç değilse bırakın sözümüzü söyleyeyim. Hakkımızda kamuoyunda canlı yayınlarda o kadar suçlama yapılırken biz de hiç değilse mahkeme salonlarında avukatlarım ile birlikte cevaplarımızı vermiş olalım. Mahkemenizden Özellikle istirhamımdır. Bu konudaki talepler de yargılamayı ne uzatır ne zora sokar, tansiyonu düşürür, ben de savunmama devam ederim.”
Demirtaş’ın dosyasının AİHM Büyük Daire’de görüşülmesine günler kala Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi oy birliğiyle tahliye kararı vermişti. Avukatların, tutukluluk süresini kesinleşen cezadan mahsup etme ve tahliye talebinin ardından. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ana dava kapsamındaki farklı bir dosyayı gündeme getirerek Demirtaş ve Yüksekdağ hakkında ana davada hakkında yargılandıkları ‘6-8 Ekim olayları’ndan tutuklama istemişti. Tutuklama talebinin ardından Demirtaş ve Yüksekdağ hakkında tutuklama kararı verilmişti.
HDP Milletvekilleri Mithat Sancar, Mehmet Rüştü Tiryaki, Murat Çepni, Zeynel Özel, Tülay Hatimoğulları, CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu, SYKP Eş Genel Başkanı Canan Yüce ile HDP il, ilçe yöneticileri izleyici olarak katıldı.
Ne olmuştu?
Eski HDP Eş Genel Başkanları Demirtaş ve Yüksekdağ, dokunulmazlıkların kaldırılmasının ardından başka HDP’li milletvekilleriyle birlikte Kasım 2016’da “suç işlemek amacıyla örgüt kurmak”, “terör örgütü üyesi olmak”, “silahlı terör örgütüne üye olmak”, “örgüt adına suç işlemek” iddialarıyla gözaltına alınmış, ardından da tutuklanmıştı.
Hakkında 33 dava açılan ve 142 yıla kadar hapsi istenen Demirtaş’ın avukatlarının uzun tutukluluk süresini gerekçe göstererek yaptıkları başvuru, AİHM tarafından Kasım 2018’de kabul edilmiş ve Demirtaş’ın serbest bırakılması ve tutuksuz yargılanması gerektiği yönünde karar verilmişti. Bu kararın hemen ardından Demirtaş’ın İstanbul’da yargılandığı davadan aldığı 4 yıl 8 ay hapis cezası beklenmedik bir hızla 4 Aralık 2018 tarihinde onanmış ve Demirtaş’ın tutuklu statüsünden hükümlü statüsüne geçmesiyle AİHM kararı boşa çıkmıştı.
Türkiye ile Demirtaş’ın avukatlarının AİHM kararına itirazı sonrasında belirlenen Büyük Daire görüşmesine günler kala, 2 Eylül’de Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi oy birliğiyle yargılandığı ana davada HDP’li siyasetçi hakkında tahliye kararı vermişti. Savcılığın tahliyeye yaptığı itiraz da 20. ACM tarafından reddedilirken; avukatlar da tutukluluk süresini kesinleşen cezadan mahsup etme ve tahliye talebinde bulundu.
26. ACM 20 Eylül’de avukatların mahsup etme talebini kabul etse de, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı ana dava kapsamındaki farklı bir dosyayı gündeme getirerek Demirtaş ve Yüksekdağ hakkında ana davada da hakkında yargılandıkları ‘6-8 Ekim olayları’ndan tutuklama istedi.
