ABD’nin çekildiği İran’la nükleer anlaşmanın diğer beş imzacı ülkesi, anlaşmayı muhafaza etmeye yönelik bağlılıklarını tekrar vurguladı.
Avusturya’nın başkenti Viyana’da toplanan Almanya, İngiltere, Fransa, Rusya ve Çin’in dışişleri bakanları, Tahran’la müzakerelerin ilerletilmesi ve bu ülkenin doğalgazla petrol ihraç etmesinin sürdürülebilmesi üzerinde mutabakat ortaya koydu.
Avrupa Birliği (AB) Dış Politika Şefi Federica Mogherini gazetecilere yaptığı açıklamada, 2015 tarihli nükleer anlaşmanın “güvenlik çıkarları açısından herkesin yararına olduğunu” söyledi.
Mogherini, toplantıya katılan bakanların, “İran’ın nükleer taahhütlerini hayata geçirmesi karşılığında yaptırımlarının kaldırılmasının, anlaşmanın bir esasını oluşturduğunu onayladıklarını” belirtti.
Anlaşma Tahran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemeyi amaçlıyor ancak ABD Başkanı Donald Trump Mayıs ayında anlaşmadan tek taraflı çekilmişti. Trump, anlaşmanın yeteri kadar güçlü olmadığını ve İran’ın Ortadoğu’daki askeri nüfuzu ve balistik füze programı gibi ABD ve müttefiklerinde kaygı uyandıran faaliyetlerini kapsamadığını savunuyor.
İran ekonomisi Washington’un yeniden yürürlüğe koyduğu yaptırımlardan zaten zarar görmeye başlarken, ABD şimdi İran’la iş yapmaya devam eden diğer ülkelerden şirketleri de cezalandırma tehdidinde bulunuyor.
Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi toplantıdan önce yaptığı açıklamada, nükleer anlaşmayı korumanın kritik önem taşıdığını ve taraf ülkelerin, Trump’ın çekilme kararına rağmen anlaşmaya bağlı kaldıkları yönünde “birleşik, kararlı ve güçlü bir sinyal göndereceğini” kaydetti.
Wang, “Eğer bu anlaşma sürdürülemezse bu durum sadece İran’ın çıkarlarına zarar vermeyecek aynı zamanda Ortadoğu’da barışa ve uluslararası dünya düzeninin güvenilirliğine de zarar verecek” dedi.
Mogherini de, İran’da iş yapmak isteyen şirketlerin, “anlaşmada yer alan ve BM Güvenlik Konseyi’nce de en üst düzeyde kabul gören yükümlülükler temelinde iyi niyetle hareket ettiğini” söyledi. Mogherini, imzacı ülkelerin, “İran’la ticaret yapan ekonomik şirketlere açık ve etkili destek” sağlamaya kararlı olduğunu ifade etti.
Alman Dışişleri Bakanı Heiko Maas ise, bazı şirketlerin çekilmesiyle oluşacak iş kaybının zararlarını tamamen tazmin etmelerinin mümkün olmadığını kabul etti. Ancak Maas yine de şirketlere ve İran’a, “anlaşmayı terketmenin getireceği dezavantajların çok daha büyük olacağı” mesajını verdiklerini söyledi.
