Bugün 31 Mayıs Dünya Sağlık Örgütü’nün ilan ettiği Dünya Sigarayı Bırakma Günü.
Dünya Sağlık Örgütü, Amerikan Kanser Topluluğu ve Dünya Akciğer Vakfı’nın katkılarıyla hazırlanan Tütün Atlası’na göre Türkiye’deki erkeklerin yüzde 31’i tütün kaynaklı hastalıklar nedeniyle yaşamını yitiriyor.
Bu, Kuzey Kore’nin ardından dünyada en yüksek ikinci oran. Kadınlardaki oran ise yüzde 12. Bu, orta gelirli ülkelerin ortalamasına denk.
83 bin kişi ölüyor
Türkiye’de her yıl 83 bin 100 kişi sigara kaynaklı nedenlerle yaşamını yitirirken 252 bin çocuk ve 14,5 milyon yetişkin tütün ürünü kullanıyor.
Tütün ürünü kullanımının çocuklardaki oranı ise oğlanlarda yüzde 10,2, kızlarda yüzde 5,3.
Dünyanın çoğu ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de erkeklerin tütün tüketimi kadınlardan daha fazla. Dünyada bunun tersinin olduğu yalnızca 24 ülke bulunurken 2 ülkede de cinsiyetler arası oranlar eşit durumda.
Kadınlarda sıgara içme oranı arttı
TÜİK’in 2016 verilerine göre Türkiye’de 15 yaş üzeri nüfusun yüzde 26,5’i her gün tütün ürünü kullanıyor. Bu oran 2014’te 27,3, 2010’da 25,4’tü.
Erkeklerin tütün ürünü kullanımı 2014-16 arasında azalırken kadınlarda bu oran arttı.
35-44 yaş arası erkekler yüzde 50,6 ile en fazla tütün ürünü içen yaş grubunu oluşturuyorlar.
Kadınlarda da yüzde 19,6 ile en fazla 35-44 yaş aralığı tütün içiyor.
2014’te daha önce hiç tütün ürünü içmemiş kişiler ise 15 yaş üzeri nüfusun yüzde 49,8’ini oluşturuyordu. Erkeklerde bu oran yüzde 28,7, kadınlarda ise 70,3’tü.
2016’ya gelindiğinde hiç tütün ürünü kullanmamış olanlar yüzde 56,5’e yükseldi. Bu oran erkeklerde 36,6, kadınlarda 75,9 oldu.
Türkiye’de tütün ürünleri kullanmaya başlayanların yüzde 36,2’si merak, yüzde 16,8’i özenti, yüzde 29,4’ü ise arkadaş etkisini gerekçe gösteriyor.
Türkiye’de 20 milyon kişi sigara içiyor
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, Türkiye’de 20 milyon kişi sigara içiyor. Yılda yaklaşık 100 milyon kişi sigaraya bağlı hastalıklardan hayatını kaybediyor. Türkiye’de sigara satın almak için harcanan para günde 70 milyon TL. 1960-2000 yılları arasında gelişmiş ülkelerde sigara kullanımı yüzde 23 azalırken, gelişmekte olan ülkelerde her yıl yüzde 3.4 oranında artıyor. Türkiye sigara tüketiminde Avrupa ülkeleri arasında üçüncü, dünya ülkeleri arasında da yedinci sırada yer alıyor.
Pasif içicilik
Pasif içicilik sonucu dünyada 1 milyar, Türkiye’de 21 milyon çocuk evde, işyerlerinde, halka açık yerlerde tütün dumanına maruz kalıyor. Küresel Gençlik Tütün Araştırması verileri, 132 ülkede yaşayan 13-15 yaş arası çocukların yüzde 43,9’unun evde, yüzde 55,8’inin de halka açık yerlerde tütün dumanı soluduğunu gösteriyor. Verilere göre, Türkiye’de sigara kullanımı dolayısıyla yılda 110 bin kişinin öldüğü biliniyor. Türkiye’de tütün kontrolü konusunda son yıllarda önemli gelişmeler yaşandı. 3 Ocak 2008 tarihinde kabul edilen 5727 Sayılı Kanun ile, 4207 Sayılı ‘Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’ maddeleri önemli ölçüde değiştirilmiş ve tütün ürünlerinin zararlarından korunma adına önemli bir adım atıldı.
Sigarada vergi yüzde 82-89 arası
Türkiye, Tütün Atlası tarafından en iyi sigara uyarı yöntemi olan fotoğraflı uyarıyı kullanan ülkeler arasında gösteriliyor.
Uyarının paketteki oranının en fazla olduğu Tayland’da bu oran yüzde 85 olurken Türkiye’de ise yüzde 65.
Türkiye sigara yasağı konusunda Dünya Sağlık Örgütü’nün önerilerinin büyük kısmını yerine getiriyor.
Dünya Sağlık Örgütü, sigara fiyatlarının yüzde 75’inin nispi vergiden oluşmasını tavsiye ediyor. Türkiye’de bu oran yüzde 65. Ancak Türkiye’de sigaranın üzerine eklenen KDV gibi vergiler sonucunda satış fiyatlarının yüzde 82 ile 89 arasındaki miktarını vergiler oluşturuyor.
Türkiye’de televizyonların prime time’da bir ayda 30 dakikayı sigara karşıtı reklamlara ayırması gerekiyor.
