Rubio, salı günü yapılan seçimlerde Cumhuriyetçilerin ağır yenilgiye uğraması hakkında doğrudan yorum yapmaktan kaçındı. İran savaşının kamuoyunda destek görmemesi, benzin fiyatları üzerindeki etkisi ve ekonominin diğer alanlarında yarattığı sonuçların, Demokratların Kongre’de kontrolü ele geçirmesine katkıda bulunduğu değerlendiriliyor.
Başkan Yardımcısı JD Vance’in geçen hafta sosyal medya hesabından yaptığı ve Cumhuriyetçilerin seçim kaybında büyük ölçüde savaşı sorumlu tuttuğu paylaşımına ilişkin soruya yanıt veren Rubio, Trump’ın İran’da “çok gerçek bir tehdit” tespit ettiğini ve İslam Cumhuriyeti’nin nükleer silah edinmesini engellemek için harekete geçtiğini söyledi.
Rubio, Florida’da G7 dışişleri bakanları toplantısı için Paris’e hareket etmeden önce gazetecilere yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Ülkemizin güvenliği açısından zor sorunlarla yüzleşmek ve ülke için doğru olanı yapmak çoğu zaman mutlaka popüler olmayabilir. Ancak bu adımların atılması gereklidir. Başkan da bu tehdide karşı harekete geçti.”
ABD’nin en üst düzey diplomatı, sekiz ayı aşkın süredir devam eden savaşı güçlü ifadelerle savundu. Bu açıklamalar, seçmenlerin Trump’ın politikalarını ekonomik sıkıntılardan sorumlu tuttuğu bir dönemde geldi. Özellikle savaş öncesinde dünya petrolünün beşte birinin taşındığı stratejik Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın aksaması, enerji fiyatlarının yükselmesine neden oldu.
Rubio ve Vance’in savaşa ilişkin açıklamaları farklılık gösteriyor
Rubio’nun açıklamaları, 2028 başkanlık seçimlerinde muhtemel adaylar arasında gösterilen Başkan Yardımcısı JD Vance’in değerlendirmeleriyle de farklılık ortaya koydu.
Pazar günü yayımlanan “60 Minutes” programındaki röportajında Trump’a, Vance dışında Cumhuriyetçi Parti’den olası başkan adayları soruldu. Trump, Rubio hakkında “Marco’nun harika olduğunu düşünüyorum” dedi. Ancak Cumhuriyetçi Parti’de çok sayıda güçlü aday bulunduğunu belirterek, “Belki de benim bu konuya karışmamam daha iyi olur” ifadelerini kullandı.
Trump, pazar günü gazetecilere yaptığı açıklamada ise Vance’in savaşın seçim sonuçları üzerindeki etkisine ilişkin değerlendirmesine katıldığını, ancak Başkan Yardımcısı’nın savaşa girme kararının doğru olduğunu da vurgulaması gerektiğini söyledi.
Trump, “Şunu söyleyebilirim ki, bunu yeniden yapmam gerekseydi, tarih açısından bu, şimdiye kadar yaptığımız en iyi işlerden biri olarak kayıtlara geçerdi. Çünkü İran nükleer silaha sahip olsaydı dünyayı havaya uçururdu” dedi.
İran, nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını uzun süredir savunuyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) göre İran’ın yüzde 60 saflıkta zenginleştirilmiş 440,9 kilogram uranyumu bulunuyor. Bu oran, nükleer silah üretiminde kullanılan yüzde 90 saflık seviyesine ulaşmak için gereken teknik aşamaya oldukça yakın.
Trump’a, “60 Minutes” programında seçimlerin ardından savaşı tırmandırıp tırmandırmayacağı da soruldu. Trump, “Hayır, bunu yapmak istemiyorum. Bunun için bir neden olduğunu düşünmüyorum” yanıtını verdi.
Rubio: İran’la görüşmelerde anlaşmaya yakın değiliz
Çatışmayı sona erdirmeye yönelik net bir yönetim stratejisinin bulunmadığı ve Orta Doğu’da büyük çaplı çatışmaların yeniden başlaması ihtimalinin endişe yarattığı bir dönemde arabulucular, taraflar arasındaki görüşmeleri yeniden başlatmaya çalışıyor.
Rubio, müzakerelerde önemli bir ilerleme kaydedilip kaydedilmediğine ilişkin soruya, “Bir atılımın eşiğinde olduğumuzu söyleyemem” yanıtını verdi.
Trump’ın diplomatik çözümü tercih ettiğini yineleyen Rubio, ancak İran’ın taleplerinin kabul edilemez olmasının yanı sıra bazı durumlarda “aşırı, gülünç ve gerçekçi olmaktan uzak” olduğunu belirterek, görüşmelerin şu ana kadar verimli ilerlemediğini söyledi.
Trump’ın resmi programına göre Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, pazartesi günü Beyaz Saray’da Trump ile görüşecek.
Associated Press’in (AP) haberine göre İran, Tahran’ın nükleer programı konusunda ABD ile yaşanan görüş ayrılıklarını gidermeyi amaçlayan ve baş arabulucu Katar tarafından sunulan önerileri değerlendiriyor.
Ancak yetkililer, ABD’nin Tahran’ın ateşkes anlaşmasının bir parçası olmasını istediği temel koşulları kabul etmemesi halinde İran’ın nükleer faaliyetlerini Trump yönetimiyle müzakere etmeye yanaşmadığını belirtiyor.
İran’ın talepleri arasında ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı sona erdirmesi, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, savaşın yol açtığı zararlar için tazminat ödenmesi ve İsrail’in Lübnan’daki operasyonları da dahil olmak üzere bölgedeki tüm çatışmaların sona erdirilmesi bulunuyor.
Rubio diplomatik bir ilerlemenin henüz söz konusu olmadığını söylerken Trump, pazar günü CNN’e telefonla verdiği röportajda, ABD’nin Tahran’la yürütülen müzakerelerde ilerleme görmesi ve “güçlü bir anlaşma” imzalanması halinde yeniden saldırı düzenlenmesinin “son derece düşük bir ihtimal” olduğunu söyledi.
Bununla birlikte Trump, askeri operasyonların yeniden başlaması durumunda hedef alınabilecek altyapı tesislerinin belirlendiğini açıkladı. Bu hedefler arasında 38 köprünün de bulunduğunu söyledi.
ABD, İran’a yönelik sınırlı saldırılarını sürdürüyor
ABD ordusu, son bir hafta içinde en az iki kez İran’a yönelik sınırlı saldırılar gerçekleştirdi. Bu saldırılarda İran’ın hava savunma sistemleri de hedef alındı.
ABD ayrıca cumartesi günü, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını ihlal etmeye çalıştığını öne sürdüğü ticari bir gemiye ateş açarak gemiyi etkisiz hale getirdi.
Rubio, ABD’nin gerektiğinde savunma amaçlı adımlar atacağını kabul etti.
Rubio, “Deniz taşımacılığına veya bölgedeki kuvvetlerimize yönelik açık ve mevcut bir tehdit varsa kendimizi savunma hakkımız vardır” dedi.
