İran, Körfez’de yeniden başlayan deniz çatışmalarının ardından ABD’nin savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik çabalarının samimiyetini sorguluyor. Tahran yönetimi, Washington’ın son müzakere teklifini hala yanıtsız bırakırken, Suudi Arabistan’ın da ABD’ye olası bir operasyon için üslerini kullanma izni vermediği bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, kırılgan ateşkesin uzatılması ve barış görüşmelerinin başlaması hedefiyle Washington’ın sunduğu son teklife İran’dan “o gece” yanıt beklediğini cuma günü açıklamıştı. Ancak Tahran’ın Pakistanlı arabuluculara henüz bir geri dönüş yapmadığı görülüyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise Türkiyeli mevkidaşı ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde, ABD yönetiminin güvenilirliğine dair şüphelerini açıkça dile getirdi. İranlı İSNA haber ajansının aktardığına göre Erakçi, “ABD güçlerinin Basra Körfezi’nde son günlerde gerilimi tırmandırması ve ateşkesi ihlal eden eylemleri, Amerikan tarafının diplomasi yolundaki niyetleri ve ciddiyeti konusundaki şüphelerimizi artırmıştır” ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı’nda tanker krizi ve çatışma
Cuma günü yaşanan sıcak bir gelişmede, bir ABD savaş uçağı İran limanlarına yönelik ablukayı deldiği gerekçesiyle İran bayraklı iki petrol tankerine ateş açarak gemileri durdurdu. İranlı bir askeri yetkili ülke basınına yaptığı açıklamada, İran Deniz Kuvvetleri’nin bu “Amerikan terörüne” misilleme ile karşılık verdiğini ve çatışmaların şimdilik durduğunu belirtti.
Söz konusu gerginlik, cuma gecesi Hürmüz Boğazı’nda patlak veren krizin hemen ardından geldi. Tahran’ın, yabancı gemilerden “geçiş ücreti” almak amacıyla boğazı kontrol etme girişimleri Washington’ın sert tepkisine neden oldu. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, küresel petrol ticareti için hayati öneme sahip bu güzergahın Tahran tarafından kontrol edilmesinin “kesinlikle kabul edilemez” olduğunu vurguladı.
Washington, 10 hafta önce başlayan çatışmalara kalıcı bir çözüm bulmak adına Pakistanlı arabulucular aracılığıyla ateşkesin uzatılması teklifini iletmişti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, teklifin şu an “değerlendirme aşamasında” olduğunu kaydetti.
Hark Adası açıklarında devasa petrol sızıntısı
Körfez’deki askeri hareketliliğin yanı sıra çevresel bir felaket de kapıda. Uydu görüntüleri, İran’ın petrol ihracatındaki can damarı olan Hark Adası açıklarında 52 kilometrekarelik bir alana yayılan devasa bir petrol sızıntısını ortaya çıkardı. (Orbital EOS) verilerine yansıyan sızıntının kaynağı henüz netleşmezken, İngiltere merkezli Çatışma ve Çevre Gözlemevi (CEOBS) sızıntının bölgedeki yıpranmış petrol altyapısındaki bir arızadan kaynaklanabileceğini belirtti.
Riyad’dan ABD’nin askeri üs talebine ret
Hürmüz Boğazı’nı açık tutmak amacıyla geçen pazar günü bir deniz operasyonu duyuran, ancak müzakerelere şans tanımak için salı günü planı askıya alan Donald Trump’a bölgedeki müttefiklerinden de beklediği destek gelmedi. Suudi kaynaklara göre Riyad yönetimi, ABD’nin bu operasyon kapsamında Suudi Arabistan’daki askeri üsleri ve hava sahasını kullanma talebini geri çevirdi. Kaynaklar, Riyad’ın askeri bir müdahalenin durumu daha da karmaşıklaştıracağı ve çözüm getirmeyeceği görüşünde olduğunu aktardı.
Lübnan’da ateşkese rağmen bombardıman
Bölgedeki bir diğer kriz noktası olan İsrail-Hizbullah hattında da ateşkes pamuk ipliğine bağlı. Lübnan resmi medyası, üç haftadır yürürlükte olan ateşkese rağmen cumartesi günü başkent Beyrut’un güneyine İsrail tarafından üç hava saldırısı düzenlendiğini bildirdi.
Saldırıların, gelecek hafta Washington’da Lübnan ile İsrail arasında ilk kez yapılması planlanan ve Hizbullah’ın şiddetle karşı çıktığı doğrudan müzakerelerin arifesinde gerçekleşmesi dikkat çekti.
