Avrupa Parlamentosu (AP), geçen yıl Tahran’da, ahlak polisi tarafından başörtüsünü İslami kurallara uygun şekilde takmadığı iddiasıyla gözaltına alındıktan sonra darp edilerek öldürülen Jina (Mahsa) Emini’ye en büyük insan hakları ödülü olan Sakharov Ödülü’nü verdi. Emini’nin ailesinin yurt dışına çıkması yasaklandığı için ödül İranlı iki kadın aktiviste takdim edildi.
Jina Emini’ye verilen ödül, gösterilerin sloganı haline gelen “Jin, Jiyan, Azadî” (Kadın, Yaşam ve Özgürlük) Hareketi’ne de verildi.
Ödül, hapisteki aktivist Nergis Muhammedi’ye Nobel Barış Ödülü verilmesinin ardından İran rejimine meydan okuyan kadınlara verilen bir başka uluslararası ödül oldu.
Annesinin sözleri okundu
Jina Emini’nin annesi, babası ve erkek kardeşi, İranlı yetkililerin pasaportlarına el koyması ve AB’nin Sakharov Ödülü’nü almak üzere uçmalarını yasaklaması nedeniyle Fransa’nın Strazburg kentindeki törene katılamadı.
Ailenin avukatı tarafından AP’de yapılan konuşmada Jina Emini’nin annesi Müjgan İftihari’nin sözleri aktarıldı. Müjgan İftihari, tüm yasal ve insani standartların ihlal edilerek törene katılmalarına izin verilmediğini söyledi. İftihari, kızının adının özgürlüğün sembolü haline geldiğini ve özgürlük hayalini doğduğu yer olan Kürdistan’dan tüm İran’a, Orta Doğu’ya ve dünyaya yaydığını kaydetti.
Avukat Salih Nikbaht tarafından okunan konuşmada, “Onun hayatı haksız yere alındı, onun canını alarak var olmasını engelleyeceklerini sandılar” denildi.
“Bugün burada olmasalar bile varlıkları hissedilecektir”
Törende konuşan AP Başkanı Roberta Metsola da “Bu muamele, İran halkının her gün karşılaştığı durumların bir başka örneğidir” dedi ve “İranlı kadınların adalet, özgürlük ve insan hakları mücadelesindeki cesareti ve dirayetinin durdurulamayacağını söyleyeyim. Sesleri susturulamaz ve bugün burada olmasalar bile varlıkları hissedilecektir” diye ekledi.
Emini ailesinin avukatı Salih Nikbaht, AFP’ye ülkeye döndükten sonra tutuklanmaktan endişe duyduğunu söyledi.
Ödülü İran dışında sürgünde yaşayan iki önde gelen aktivist olan Efsun Necefi ile Mersedeh Şahinkar, Jin, Jiyan, Azadi Hareketi adına aldı.
“İslam Cumhuriyeti, İran halkının temsilcisi değildir”
Necefi’nin kız kardeşi, Jina Emini’nin ölümünün ardından İran’ı kasıp kavuran hükümet karşıtı protestolar sırasında hayatını kaybetti. Şahinkar da İran güvenlik güçleri tarafından gözünden vuruldu.
Şahinkar, “Tüm kadınlar adına burada duruyoruz ve İran rejiminden bıktık. İslam Cumhuriyeti, İran halkının temsilcisi değildir. Ben ve protestoda bulunanlar, İran halkının sesiyiz” dedi.
Necefi, hala “acı çeken ve işkence gören” çok sayıda İranlının bulunduğunu, rejimin İran halkına baskı uygulayarak hiçbir şey yapmalarına izin vermediğini söyledi.
Ne olmuştu?
22 yaşındaki Jina Emini 13 Eylül’de 2022’de Tahran’da ahlak polisi tarafından başörtüsünü İslami kurallara uygun şekilde takmadığı iddiasıyla gözaltına alınmıştı.
Polisin darp ettiği Jina Emini hastanede 3 gün komada kaldıktan sonra hayatını kaybetmişti.
Bunun üzerine 16 Eylül’de ülke çapında protestolar başlamıştı. Dünya ülkelerinde de göstericilere destek eylemleri düzenlenmişti.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre, protesto gösterilerinde İran güvenlik güçleri tarafından 69’u çocuk olmak üzere en az 508 protestocu öldürüldü.
