Suriye’de Heyet Tahrir eş-Şam (HTS) liderliğindeki gruplar ülkenin ikinci büyük kenti Halep’te kontrolü büyük oranda ele geçirdi.
HTŞ, Türkiye’nin terör listesinde yer alıyor.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), çatışmalarda şu ana dek 20’si sivil 300’den fazla kişinin öldürüldüğünü kaydediyor.
Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad “Terörün anladığı tek dil güç kullanımıdır ve biz onu yeneceğiz” dedi.
Esad, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile 2 Aralık Pazartesi yaptığı telefon görüşmesinde de ABD ve Batı ülkelerini suçlayan bir mesaj verdi.
Türkiye ise Astana Süreci ortakları Rusya ve İran ile diplomatik temaslarını sürdürüyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye’deki gelişmelerin “Şam’ın muhaliflerle ve kendi halkıyla bir anlaşma yapması ihtiyacını bir kez daha gösterdiğini” savundu.
Fidan, “Yeni bir göç dalgasını tetikleyecek hiçbir aksiyona girişmeyiz” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 2 Aralık Pazartesi günü “Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunması, istikrarsızlığın Suriye halkının meşru talepleri doğrultusunda mutabakatla son bulması en büyük temennimizdir” dedi.
Halep’te son durum ne?
HTŞ’nin başını çektiği güçler “Saldırı Püskürtme Operasyonu” adı verilen harekatla yalnızca üç günde Halep’e ulaştı.
SOHR’ye göre muahlifler Halep havaalanını ve civardaki düzinelerce kasabayı kontrol altına aldı ve gece sokağa çıkma yasağı ilan etti.
Suriye ordusu, 30 Kasım Cumartesi günü isyancıların Halep’in büyük kısmına girdiğini kabul etti.
Ordu, karşı saldırı hazırlıkları için kentten “geçici olarak birliklerini çektiğini” duyurdu.
Halep’in yanı sıra güneydeki Hama da çatışma hattında bulunuyor.
SOHR, savaşçıların Hama yakınlarındaki kırsal kesimde birkaç kasabaya girdiğini ve Suriye ordusunun bu bölgeden geri çekildiğini söyledi.
SOHR ayrıca hükümetin Hama kırsalındaki köylere “büyük takviye” gönderdiğini kaydediyor.
Suriye ordu kaynakları ise kentten çekilen birliklerin yeniden organize edildiğini ve karşı saldırıya hazırlanıldığını belirtti.
İdlib’de neler oluyor?
Suriye’de 2011’de başlayan iç savaş nedeniyle devam eden çatışmalar 2020’de varılan ateşkesten bu yana büyük ölçüde durmuştu.
Muhalif güçler kuzeybatıdaki İdlib kenti ve çevresindeki vilayetin büyük bölümünü kontrol altında tutuyordu.
HTŞ liderliğindeki grupların Halep’e operasyon başlatmasının ardından, Rusya ve Suriye orduları İdlib’e yönelik hava saldırıları başlattı.
Muhaliflerin elindeki “Beyaz Baretliler” olarak bilinen sivil savunma hizmeti, hava saldırılarında en az 25 kişinin öldüğünü açıkladı.
Suriye’nin 14 eyaletinden biri olan İdlib, ülkenin kuzeybatısında, Türkiye sınırında yer alıyor.
İdlib; Harem, Cisr eş-Şuğur, eyaletle aynı adı taşıyan İdlib, Ariha ve Maarat El Numan şehirlerinden oluşuyor.
İdlib, Halep’e 55 kilometre uzaklıkta.
Tel Rıfat’ta neler oluyor?
HTŞ’nin operasyonu devam ederken Suriye Milli Ordusu (SMO) da Tel Rıfat kentine yönelik harekat başlattı.
Tel Rıfat, Suriye Demokratik Güçleri (SDG) tarafından kontrol ediliyordu.
SDG’nin omurgasını, Suriye’deki Kürt Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) silahlı kanadı Halk Koruma Birlikleri (YPG) oluşturuyor.
Ankara, YPG’nin PKK ile aynı örgüt olduğunu söylüyor.
Anadolu Ajansı, SMO’nun Tel Rıfat’a yönelik “Özgürlük Şafağı” adı verilen operasyonun ardından ilçe merkezinin “tamamına hakim olduğunu” ve dış kesimlerde ilerlemeye devam ettiğini söyledi.
Fransız haber ajansı AFP’nin İngiltere merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne (SOHR) dayandırdığı habere göre de SMO güçleri kent merkezi ve civardaki köyleri ele geçirdi.
SOHR, SMO operasyonu sonucunda Halep’in kuzeyinde 200 bin Suriyeli Kürdün “Türkiye destekli fraksiyonlar tarafından kuşatıldığını” ve bölge ile iletişimin tamamen koptuğunu söyledi.
Ankara’nın pozisyonu ne?
Suriye’de çatışmalar devam ederken, diplomasi de hız kazanmış durumda.
Türkiye, Astana Süreci ortakları Rusya ve İran ile diplomatik temaslarını sürdürüyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Şam’da Beşar Esad ile yaptığı görüşme sonrası 2 Aralık Pazartesi günü Türkiye’ye geldi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye’deki gelişmelerin “Şam’ın muhaliflerle ve kendi halkıyla bir anlaşma yapması ihtiyacını bir kez daha gösterdiğini” savundu.
Fidan, “Yeni bir göç dalgasını tetikleyecek hiçbir aksiyona girişmeyiz” mesajı da verdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise 2 Aralık Pazartesi günü “Bölgemizdeki yangının söndürülmesi noktasında Türkiye olarak üzerimize düşen ne varsa dün olduğu gibi bugün de yapmaya hazırız” dedi.
Erdoğan, “Ülkemizin milli güvenlik öncelikleri çerçevesinde, sahadaki süreci anbean takip ediyor, farklı eylemin yaşanmaması için bütün tedbirleri alıyoruz” diye ekledi.
Ankara kaynakları, 29 Kasım’da Suriye ordusunun bölgeye saldırılarının son dönemde arttığını, “Suriyeli muhalif grupların” buna yanıt olarak Halep istikametinde sınırlı bir operasyon başlattığını söylemişti.
İstihbarat kaynakları, sınırlı planlanan bu operasyonun, “rejim unsurlarının bulundukları bölgelerden kaçmaya başlamaları ile genişlediğini” ifade etmişti.
Suriye, İran ve Rusya’dan hangi açıklamalar yapıldı?
Suriye lideri Beşar Esad, 1 Aralık Pazar günü en yakın müttefiklerinden İran’ın Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmeden sonra “Yabancı destekli teröristlerle mücadele için müttefiklerin ve dostların öneminden” bahsetti.
Arakçi ise 2 Aralık Pazartesi günü Türkiye’de Hakan Fidan ile yaptığı görüşmenin ardından muhaliflerin ABD ve İsrail destekli olarak hareket ettiklerini savundu.
Arakçi, Türkiye ile görüşmelerin “dost, samimi ve yapıcı” bir atmosferde yapıldığını söyledi.
Moskova da “İdlib, Hama ve Halep’teki terörist saldırıyı püskürtmek için Suriye hükümeti güçlerine yardımcı olduklarını” teyit etti.
Moskova’dan ayrıca Suriye konusunda Türkiye ile işbirliği içinde olunması çağrısı yapıldı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise 2 Aralık Pazartesi günü yaptığı açıklamada Suriye ordusunun isyancılarla baş edebilecek güçte olduğunu, ama İran ve “direniş güçlerinin gereken her desteği sağlayacağını” söyledi.
Reuters haber ajansına konuşan Hizbullah kaynakları kendilerine böyle bir talep gelmediğini ve Suriye’ye destek göndermeye hazır olmadıklarını söyledi.
ABD, Fransa, Almanya ve İngiltere ise ortak bir açıklama yayımlayarak çatışmanın tüm taraflarına gerilimi azaltma çağrısında bulundu.
HTŞ hakkında neler biliniyor?
HTŞ 2011 yılında El Kaide’ye doğrudan bağlı olarak Nusra Cephesi adı altında kuruldu.
IŞİD lideri Ebu Bekir el-Bağdadi de kuruluşunda yer aldı.
HTŞ, İdlib’in büyük bir bölümüyle komşu Halep, Lazkiye ve Hama illerinde küçük alanları kontrol ediyor. BBC Türkçe, iznews
