18 Kasım 2026
16.4 C
İstanbul

BM uzmanlarından Türkiye’ye ‘Ayasofya’nın kültürlerin buluştuğu bir mekan olma özelliğini koruma’ çağırısı

İki Birleşmiş Milletler (BM) bağımsız insan hakları uzmanı, Türk yetkililere, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hükümetinin birkaç hafta önce müzeden camiye dönüştürdüğü İstanbul’daki tarihi Ayasofya’nın Türkiye’nin çeşitliliğini ve tarihini yansıtan çok kültürlü bir mekan olma özelliğini koruma çağrısında bulundular

BM Kültürel Haklar Özel Raportörü Karima Bennoune ve BM Din ve İnanç Özgürlüğü Özel Raportörü Ahmed Shaheed tarafından Ankara’da yapılan ortak açıklamada, 1500 yıl önce inşa edilmiş ve BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Aya Sofya’nın ‘olağanüstü küresel değerinin’ korunması talep edildi.

Bennoune ve Shaheed, Türk hükümetinin 10 Temmuz’daki binanın statüsünü değiştirme kararının ve ‘bu kararın aceleyle uygulanmasının’ UNESCO’nun 1972 yılında kabul ettiği Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme uyarınca Türkiye’nin yükümlülüklerini ihlal edebileceğine dair endişelerini dile getirdiler.

Bizans Hıristiyan mimarisinin en iyi örneklerinden biri olarak inşa edilmiştir

Ayasofya, başlangıçta dünyadaki Bizans Hıristiyan mimarisinin en iyi örneklerinden biri olarak inşa edilmiştir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1453 yılında camiye dönüştürülmüştür. 20’inci yüzyılda laik Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun ardından 1934’te müze haline getirildi. Bina, Hıristiyanlar, Müslümanlar başta olmak üzere tüm inançlardan ve inançlı olmayan insanlar tarafından kullanıldı. Kültürlerarası ve inançlararası diyalogun bir örneği olarak onlarca yıl varlığını sürdürdü.

Bennoune ve Shaheed açıklamalarında şunları söylediler:


“UNESCO’nun olağanüstü küresel değere sahip bir yeri dönüştürülmesi öncesinde, insan haklarına saygı çerçevesinde tüm kesimlere bir bildirimde bulunulması ve müzakere edilmesi gerektiği şeklindeki endişesini paylaşıyoruz. Ayasofya, Türkiye’nin en çok ziyaret edilen turistik cazibe merkezidir ve uluslararası öneme sahip bir anıttır.”

Raportörler, kültürel mirası bir cazibe aracına dönüştürmekten kaçınılması ve bunun yerine mirasın çeşitliliğindeki kültürel haklar çerçevesinde herkesi kapsayacak şekilde kullanılmasına izin verilmesi gerektiğini vurguladılar. Uluslararası ve teknik standartlara tam olarak uyulması gerektiğinin de altını çizen Bennoune ve Shaheed, Türk hükümetini düzenlemeleri netleştirmeye ve kültürel miras uzmanlarının bu anıtın korunmasından sorumlu olmaya devam etmelerini sağlamaya çağırdı.

Diyanet aiaşleri bakanı’nın fetih sembolü olarak yorumlanabilecek bir kılıçla görünmesinden endişeliyiz

Diyanet İşleri Başkanı’nın Cuma namazında hutbe okumak için minbere ‘fetih simgesi’ olarak elinde kılıçla çıkmasına da değinilen açıklamada, Ayasofya’nın statüsündeki değişimle ilgili tartışmalarda kullanılan ‘fetih dili’ ve Diyanet İşleri Başkanı’nın fetih sembolü olarak yorumlanabilecek bir kılıçla görünmesiyle ilgili endişeler dile getirildi. Raportörler, ‘kültürlerin yaklaşmasından ziyade tarih ve kültür hakkında üstünlükçü bir görüşün’ ortaya çıkmasına neden olabileceğinden duydukları korkularını’ ifade ettiler. Bennoune ve Shaheed yaptıkları ortak açıklamada, “Böyle bir adım, Ayasofya’ya tüm inançlardan ve inançlı olmayan insanların eşit erişiminin önünde bir engel teşkil edebilir” ifadelerini kullandılar.

Hıristiyan, Müslüman ve laik mirası yansıtan, Türkiye’deki tüm insanları birleştiren bir sembol olarak kalması sağlanmalı

Rapotörler ayrıca, ‘herkesin kültürel mirasa erişme ve bunlardan yararlanma hakları, dini ve laik yerler arasında bir arada bulunma ve Hıristiyanlar da dahil olmak üzere dini azınlıkların eşitliği ve bütünlüğü konusundaki derin endişelerini’ dile getirdiler. Raportörler, binayı dünyanın diğer bölgelerinde camiye dönüştürme karşıtlığını yansıtmak ve Müslümanlara karşı nefreti teşvik edecek rekabetçi bir vizyon sunmak yerine küresel değerlerin korunması ve ayrımcılık yapılmaması umuduyla hoşgörü çağrısında bulundular. Türk hükümetini tüm kesimlerle diyalog kurmaya davet eden Bennoune ve Shaheed, bunun gerekli olduğunun altını çizerek, “Ayasofya’nın herkesin kültürel haklarından yararlanabileceği bir mekan ve Hıristiyan, Müslüman ve laik mirası yansıtan, Türkiye’deki tüm insanları birleştiren bir sembol olarak kalması sağlanmalı” ifadelerini kullandılar.

Ayasofya’nın Kubbesi herkesi kapsayacak kadar büyük olmalı

BM Kültürel Haklar Özel Raportörü Karima Bennoune ayrıca, “Bu zorlu küresel kriz sırasında, dini ve kültürel grupları birleştirmek yerine, Türkiye’de ve ötesinde bölen eylemlerde bulunmak tarihi bir hata olur. Ayasofya’nın Kubbesi herkesi kapsayacak kadar büyük olmalı” şeklinde konuştu.

Son Haberler

Tuncer Bakırhan’dan tepki: Gözaltılar barış sürecine zarar veriyor

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel...

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance: Sonsuz bir savaşa izin vermeyeceğiz

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Donald Trump'ın İran...

Rojava Üniversitesi’nin statüsü ve Kürtçe eğitim için 5 maddelik düzenleme

Entegrasyon Komitesi, Rojava Üniversitesi Rektörlüğü ile yaptığı toplantının ardından fakültelerin...

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...