Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi (küresel salgın) ilan edilen yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını nedeniyle Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Grup Başkan Vekili Özgür Özel, Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’ya önerileri sıralayan bir liste verdi.
Özel’in CHP adına verdiği önerilerde “Bu salgınla mücadelede, yalnızca sağlık alanında tedbir almanın yeterli olmadığının bilinciyle önerilerimizi bakanlığınızı ilgilendiren öneriler ve diğer alanlardaki öneriler olarak ikiye ayırdığımızı hatırlatmak isteriz” ifadelerine yer verildi.
CHP’nin öneri listesinde şu hususlara yer verildi:
“Sağlık çalışanları ve meslek örgütlerinin talep ettiği sağlıkta şiddet yasası, sağlıkçılara psikolojik bir destek olarak çıkarılmalıdır.
Atanamayan sağlıkçıların atanması sağlanmalı ve yetkin sağlık personelinden emekli olanların geri çağrılmasıyla sağlıkçı sayısı artırılmalıdır.
Sağlık personelinin uzun mesai sürelerinin ardından hızlı ve hijyenik ulaşımları için derhal tedbirler alınmalıdır.
Fazla çalışmaları nedeniyle ve kreşlerin kapanması nedeniyle çocukları için bakıcı tutmak başta olmak üzere ekstradan katlanmak durumunda kaldıkları masrafları telafi etmek üzere sağlık çalışanlarına ek ödemeler yapılmalı, bu süre içinde en az 1 maaş ikramiye verilmelidir.
Salgın öncesinde dahi tıbbi malzeme temininde sıkıntı yaşayan üniversite hastaneleri doğrudan desteklenmelidir.
Başta koruyucu maske olmak üzere sağlık profesyonelleri ve vatandaşların ihtiyaç duyduğu malzemelerin stok yönetimi merkezi olarak kontrol altında tutulmalıdır.
Koronavirüs testinin 81 ilde yapılmasını sağlayacak tedbirlerin bir an önce yapılması lazım.
Türkiye’de 889 devlet, 68 üniversite, 577 özel olmak üzere toplam bin 534 hastane var, 139 bin 403 yatağımız, 39 bin yoğun bakım yatağımız var. Yoğun bakım kapasitesinin artırılması için her türlü tedbir bir an önce alınmalıdır. Yoğun bakım envanterinin Sağlık Bakanlığı tarafından özel, kamu ayrımı olmaksızın merkezi olarak yönetilmesi son derece önemlidir.
Adalet ve Kalkınma Partisi iktidarı döneminde sağlıkta dönüşüm programı başta olmak üzere çok sayıda avantajdan yararlanan özel hastanelerden pandemiyle mücadelede faydalanılmalıdır.
Sağlık Bakanlığı, Bilim Kurulu’nun tavsiyelerine aynen uymalıdır. Bu konuda sair sebeplerden ortaya çıkan ve Bilim Kurulu’nun tavsiyeleriyle çelişen gecikmelerin maliyeti çok yüksek olacaktır.
Türk Tabipleri Birliği ve Türk Eczacıları Birliği ile diyalog kanalları sürekli açık tutulmalıdır. TTB ve TEB’in birer temsilcisinin Bilim Kurulu’nda mutlaka yer almaları sağlanmalıdır.
Dünya Sağlık Örgütü’nün yaptığı gibi mümkün olan en kısa zamanlı güncellemelerle, hasta sayısı, iyileşen vaka sayısı ve şüpheli vaka sayısı ve hayatını kaybeden vaka sayısı monitörize edilmeli, kamuoyu güvenilir kaynaklardan hızlı ve etkin bilgilendirilmelidir.
Diğer alanlardaki önerilerimiz:
11 yıldan fazla süredir toplanmayan Ekonomik ve Sosyal Konsey bir an önce toplanmalıdır.
Yaşanabilecek potansiyel bir ekonomik kriz yoksulları vuracaktır. Salgının etkilerinden toplumun tüm kesimlerini korumak ve vatandaşların tedbirlere uyum maliyetini azaltarak yoksulları güvence altına alabilmek adına aile sigortası yasalaştırılmalıdır.
Dezenfektan, alkol, maske, kolonya, ateşölçer ve ihtiyaç duyulan tüm tıbbi malzemelerde KDV salgın süresince sıfırlanmalı, bu ürünlerin perakende satış fiyatları için bir üst sınır belirlenmelidir. Bu üst sınırın üzerindeki satış cezalandırılmalıdır.
Tüm sağlık malzemeleri ve bu tür maddelerin ithalatı üzerindeki tüm vergiler, sınırlamalar ve ithalatı geciktirici prosedürler salgın süresince ertelenmelidir.
İhtiyaç olacak kritik malzemelerin ihracatına yasak getirilmelidir.
Sahtecilikle mücadele için gerekli caydırıcı tedbirler bir an önce alınmalıdır
Örneğin maske, oksijen tüpü, solunum cihazı, hastalar açısından kritik malzeme cihazları üreten fabrikaların ve temel gıda üreten fabrikaların personelinin, karantina şartlarında sağlıkları korunarak çalıştırılmalı gerekmektedir.
İngiltere’nin bir örneğini ortaya koyduğu gibi ventilasyon cihazları üretmek için otomobil fabrikaları ya da yüksek teknolojili fabrikalara görev vermesi gibi bir görevlendirme Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yapılmalıdır.
Kamu ve özel kesimde çalışan ve virüsün bulaşma riski yüksek kesimlerin izin şartları kolaylaştırılmalıdır.
Korona Virüsü nedeniyle özel sektörde ücretsiz izne çıkarılanların ücretlerinin bir kısmı İşsizlik Sigortası Fonu’ndan ödenmeli, işsizlik maaşı süreleri uzatılmalıdır. İşsizlik sigortasından yararlanma şartları yeniden düzenlenmelidir.
İşyerinde Koronavirüs tespit edilmesi halinde iş sağlığı ve güvenliği açısından 6331 sayılı Yasa gereğince verilecek olan işin durdurulması kararı nedeniyle çalışanların ücret açısından mağduriyetlerini önlemeye yönelik, çalışanların net ücretlerinin, işyerlerinin kapalı olduğu dönemle sınırlı olmak ve azami üç ayı geçmemek üzere İşsizlik Sigortası Fonundan ödenmelidir.
Okulların tatil edilmesi nedeniyle ücret alamayacak ücretli öğretmenlerin mağduriyetleri giderilmelidir.
Zora düşecek küçük esnaf ve KOBİ’lere yönelik vergi ve sigorta primleri ertelenmelidir. Sicil affı çıkarılarak, bu kesimlerin krediye ulaşmaları kolaylaştırılmalıdır.
Yurttaşlarımıza gıda, hijyen ve medikal alanlarında sağlanacak destekler için hem merkezi hükümet, hem de mahalli idareler eşgüdüm içinde hareket etmelidir.
Belediyelerin ve dağıtım şirketlerinin su, elektrik ve gaz faturalarının ödemelerindeki gecikmeler nedeniyle kesme işlemleri derhal durdurulmalı, ödeme yapılmadığı için kesilen su, elektrik ve gaz yeniden bağlanmalıdır.
Konutlarda kullanılan su, elektrik ve doğalgaz bedellerinde, Mart ayından geçerli olmak üzere, yüzde 30 indirime gidilmeli ya da sabit ve cep telefonu, internet dahil olmak üzere bu hizmetlerdeki vergiler üç ay boyunca sıfırlanmalıdır.
İller Bankası’ndan belediyelere aktarılan gelirlerde yapılan her türlü kesinti, derhal askıya alınmalıdır.
Kamu maliyesinde ilave sağlık harcamaları başta olmak üzere iç talebi destekleyecek teşvik ve yatırımlar için manevra alanı yaratılmalıdır. Bu çerçevede, yol, köprü, tünel, havaalanı, şehir hastaneleri için yapılacak garanti ödemeleri bir yıl için ertelenmelidir.
Turizm, eğlence, konaklama, ulaştırma gibi sektörlerin kredilerinin yeniden yapılandırılması ve bu sektörlerin kredi ve finansmana erişimini kolaylaştıracak tedbirler alınmalıdır.
Konaklama Vergisi ve Turizm Tanıtma Fonu kesintisi kaldırılmalıdır.
Zora düşecek sektörlerde, kısa çalışma ödeneğinin hak ediş ve kullanım şartlarının kolaylaştırılması için gerekli hazırlıklar yapılmalıdır.
Bankaların çalıştığı düzenleyici ve denetleyici çerçeve gevşetilmelidir. Bu çerçevede, salgının etkilediği sektörlerin ve desteklenecek şirketlerin belirlenmesinde nesnel kriterlere dayanılmalı ve zombi şirketler yaratılmamasına dikkat edilmelidir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında zorunlu olarak çalışılması gereken hizmetler hariç olmak üzere personele idari izin verilmesi ve nöbet sistemine geçilmesi sağlanmalıdır.
İş Kanunu’nun 41. Maddesi çerçevesinde yapılan Fazla Çalışma Uygulamasına Sağlık Sektörü ve bu sektörle bağlantılı işyerleri hariç olmak üzere salgın süresi boyunca son verilmelidir.
15 ve 16 Mart 2020 tarihlerinde İçleri Bakanlığı tarafından 81 İl Valiliğine gönderilen genelgeler nedeniyle faaliyetleri durdurulan işyerlerinde çalışan işçilerin iş akitlerinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 21, 24, 25 ve 29 uncu maddeleri çerçevesinde feshedilemeyeceğine ilişkin kanuni düzenleme yapılmalıdır.
İçişleri Bakanlığı genelgeleri doğrultusunda faaliyetleri durdurulan işyerlerinde çalışan işçilere yönelik olarak ücretli izin uygulamalarında esneklik sağlanması, bu işyerlerinde çalışanlara yönelik ücret ödemelerinde destek sağlanması, sigorta primi ve vergi borçlarında erteleme sağlanması gerekmektedir.
Toplu taşıma yerine şahsi araçlarla ulaşım bir süre teşvik edilerek akaryakıttaki ÖTV Temmuz ayı sonuna kadar indirilmelidir.
Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi toplanmalıdır.
Salgın süresince icra işlemleri durdurulmalı, konkordato ve iflas ertelemeleri sağlanmalıdır.
Çiftçilerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri başta olmak üzere borçları ertelenmelidir. Sulama elektriği kaynaklı borçlarının tarımsal desteklemelerden mahsup edilmesi uygulaması 1 yıl boyunca durdurulmalıdır.
İhracatçımızın Geliştirme ve Destekleme Fonundan kullandırılan kredilerden ve Eximbank tarafından kullandırılan kredilerden dolayı borçları Mart ayından geçerli olmak üzere 1 yıl yapılandırmaya tabi tutulmalıdır.
Ticaret Bakanlığı, diğer bakanlıklarla eşgüdüm halinde bir e-takip/fiyat radar sistemi geliştirmeli, Koronavirüsü fırsat bilerek fahiş fiyat uygulayan internet siteleri için bir sinyalizasyon sistemi kurmalıdır. Ticaret Bakanlığı ve ilgili bakanlıklar, fahiş fiyat uygulayan firma ve siteleri, tıpkı uygunsuz gıda ürünlerini satan firmaları yayınladıkları gibi, bir resmi internet sitesinde duyurmalıdır.”
