Türkiye’nin uzun süredir ABD ve Rusya’ya, Halk Savunma Birlikleri YPG’nin Suriye’nin kuzeyinden çekilmesi yönündeki baskısı, Türkiye ile Suriye arasında 20 yıl önce imzalanan Adana Mutabakatı’nı yeniden gündeme getirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Vladimir Putin ile görüşmesinde, Rusya lideri’nin Adana Mutabakatı’nı hatırlatarak, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’la görüşerek halledilmesi önerisini getirdiği öğrenildi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kara Harp Okulu’ndaki konuşmasında, ‘Adana Mutabakatı’nın üzerinde ısrarla durulması gerektiğini’ söyledi. Bugünkü koşullarda mutabakatı uygulanma şansı olmayan bir temenni olarak nitelendiren uzmanlar, Erdoğan’ın sözlerini ve Adana Mutabakatı’nı DW Türkçe’ye değerlendirdi.
Erdoğan’ın sözlerinin Esad’la görüşmek anlamına geldiğini söyleyen Türkiye-Rusya Araştırma Merkezi Kurucularından Prof. Aydın Sezer, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Adana Mutabakatı’nı hatırlatarak, bir anlamda Putin’e ‘mesaj alındı’ demek istediğini söyledi.
“Bu sözler Esad’la barışmak anlamına gelir” diyen Sezer, Esad’ı ve Suriye’deki meşru hükümeti tanımadan Adana Mutabakatı’nı uygulama şansı olamadığını belirtti.
Prof. Aydın Sezer, “Türkiye, Esad’la seçimden önce barışmaz. Tanımadığınız bir hükümet, daha önce imzaladığınız bir anlaşmayı niye uygulasın. Putin, bunu demeden önce de herkes Esad’la görüşülmesi gerektiğini söylüyor” diyerek, mutabakatın kapsamının ancak görüşmeler sonucunda genişletilebileceğini ifade etti.
Sezer ayrıca Putin’in Türkiye’ye ABD çekiliyorsa, oranın da Esad’a terk edilmesi gerektiğini ve Türkiye’nin terör sorununu Esad’la konuşarak çözmesini istediğini dile getirdi.
“Bugünkü koşullarda uygulanma şansı yok”
Türkiye ile Suriye’nin, bugünkü koşullarda bu mutabakatı uygulama şansı olmadığını belirten dönemin Dışişleri Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve emekli Büyükelçi Uluç Özülker, uygulamanın önündeki en önemli engelin ABD olduğunu belirterek, “ABD bölgeden çıkmadan hiçbir şey olmaz” dedi. Özülker, şunları söyledi:
“Bugünkü koşullarda Esad, topraklarına hakim değil. Esad’ın ABD oradayken ne bu bölgeye girmesi ne de girince çıkabilmesi mümkündür. Putin’in önerisi bir temenni olarak görülmelidir. Öncelikle ABD’nin buradan çekilmesi gerekir. Sonra ne yapılacağına bakılmalıdır” diyen Özülker, ABD’nin Suriye’de kalması durumunda Putin’in önerisinin ileriye yönelik temenninin ötesine geçemeyeceğine dikkat çekti.
Uluç Özülker, “O günkü Adana Mutabakatı’ndan sonra Esad ile ilişkilerimiz çok iyileşti. Bugün Esad’ı tanımıyoruz” diye konuştu.
