29 aydın ve yazarın çağrısıyla gerçekleştirilen konferans, siyasetten sivil topluma ve kültür sanat camiasına kadar birçok çevreden çok sayıda ismi bir araya getirdi.
DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan da konferansa katılan isimler arasında.
Konferansın açılış konuşmalarını, çağrıcı isimlerden Gültan Kışanak ve Rıza Türmen yaptı.
‘YENİ BİR DEMOKRASİ HAREKETİ’ ÇAĞRISI
Türmen, AKP’nin “tek adam rejimi kurmaya yöneldiğini“ ve Türkiye’nin bir „yol ayrımına geldiğini belirterek, “Ya tek adam karanlık rejiminde yaşayacak ya da bunun üstesinden gelip, yepyeni bir güneş doğacak. İyi bir Türkiye doğacak. İyi bir Türkiye doğsun diye konferans yapıyoruz. Cumhuriyet tarihinin hiçbir döneminde demokrasiden hiç bu kadar uzaklaşmamıştı. Bu konferansa bize özel bir sorumluluk yüklüyor. Yeni bir demokrasi hareketini başlatabiliyor muyuz? Bunu başlatacak bir zemin oluşturabiliyor muyuz?” sorularını sordu. Ardından mahkemenin CHP için verdiği “mutlak butlan” kararını eleştiren Türmen, şöyle devam etti:
“Bu manzara karşısında yeni bir demokrasi mücadelesi başlatmak zorundayız. Yeni bir demokrasi hareketi başlatacaksak, eskiden dersler çıkarmak gerekir. Eskisini değerlendirmek; bu cumhuriyeti neden demokratikleşmediğimizin muhasebesini yapmak önemli. Bu konferansın bir özelliği de geçmiş ile gelecek arasında bir köprü kuruyor. Geçmişe bakarak bir gelecek projesi hazırlıyor.
Mutlaka bir demokrasi mücadelesi yürütmek lazım. Geniş bir cephe kurmak lazım. Bütün demokratik kuruluşlar bir elde toplayabilmek lazım. Aynı zamanda halkı siyasetin içinde çekmek gerekir. Siyasetin aktif bir oyuncusu haline getirmek gerekir. Direnişle birlikte yeni bir proje sunmak gerekir.“
‘KÜRTLER KURUCU İRADE OLMALI’
Türmen, Kürt meselesinin çözümü için devam eden sürece de değindi. “Kürt sorununun çözümü demokrasi çerçevesinde çözülebilir“ diyen Türmen, sözlerine şöyle devam etti:
“Demokrasi yoksa Kürt sorunu çözülemez. Ancak demokrasiden en çok uzaklaştığımız bir dönemde Kürt sorununu çözmeye çalışıyoruz. Kürt sorunuyla demokrasiyi bütün hale getirmek lazım. Kürtler demokrasi motorunu en fazla ateşleyebilecek durumda. Kürtler demokrasi dedikleri zaman kendilerinden bahsediyor. Demokrasi Kürtler açısında var olup olmama meselesi. Kürt kimliğinin tanınması, evrensel hakların tanınmasını istiyorsak bu demokratik bir toplumda olur. Demokrasi olmazsa Kürtler öteki olur. Eğer yeni bir cumhuriyet inşa edeceksek Kürtler bu yeni demokratik cumhuriyetin kurucu iradesi olması lazım. Onun için bu konferanstan bunun çıkmasını bekliyorum“ diye konuştu.
Kürt siyasi hareketini bugün Türkiye demokrasisi bakımında en önemli hareket olarak görüyorum. Demokrasiyi ateşleyecek hareket olarak görüyorum. Bu olmadan yeni bir demokrasi hareketi başlatmak son derece güçtür. Türkiye’de Kürt sorunu görüşülmüyor, görüşülen Terörsüz Türkiye! Silahla mücadele bir şeyin sonucu. Silahlı mücadelenin nedenleri ortadan kaldırılmadıkça bir süre sonra aynı nedenler aynı sonuçlar doğurur. Çatışmayı ortaya çıkan şeylere eğilmek lazım. Kürt sorununu konuşmak lazım. Bu konferanstan bir de bunun çıkması gerekir. Kürt sorununu demokratikleşmeyi bütünleyen bir sonuç çıkarmak gerekir.
Bu konferans son olmamalı, başlangıç olmalı. Türkiye’deki büyük umutsuzluğa büyük bir umut kapısı açmalı. Yeni bir halk hareketinin, yeni bir demokrasi hareketinin başlangıcı olması gerekiyor.”
GÜLTAN KIŞANAK: BAŞARABİLİRİZ
Gültan Kışınak da açılış konuşmasında Cumhuriyetin birinci yüzyılında yaşanan sorunların “demokratik dönüşüm” ile aşılabileceğini vurguladı.
Kışanak’ın konuşmasında öne çıkan başlıklar şöyle:
“İkinci yüzyılda bu rotayı, hep birlikte takip ederek, demokratik bir cumhuriyete ulaşmayı arzuluyoruz. Bunu tahayyül ediyoruz. Otoriter, tekçi, üstünlükçü yaklaşımların yarattığı dışlama pratiklerinin sona erdiği; Kürt meselesinin özgürlük ve eşitlik ilkelerine dayalı barışçıl çözümünün gerçekleştiği; temel hak ve özgürlüklerin güvenceye alındığı, demokratik ortak bir gelecek tahayyülü en önemli motivasyon kaynağımız.
Başarabiliriz, geleceğimize yön verebiliriz. Demokratik dönüşüm rotasında buluşabilirsek, barış ve demokrasiye dayalı ortak geleceğin o kadar da uzakta olmadığını görebiliriz.
‘DEMOKRATİK DÖNÜŞÜM EKMEK SU KADAR YAŞAMSAL’
Kısaca içinden geçtiğimiz dönemin dört temel özelliğine değinerek, demokratik dönüşümün kaçınılmaz ancak zorlu olduğuna dikkat çekmek istiyorum. Sürecin birinci özelliği; çoklu krizlerin yaşandığı bir dönemden geçiyor olmaktır. Otoriter yönetim krizi, ekonomik kriz, siyasal kriz, ekolojik kriz, erkeklik krizi, kimlikler krizi, vs… Küresel ve bölgesel gelişmelerden kaynaklı krizler de cabası.
Bu çoklu kriz durumunun yarattığı bir kaos, karmaşa ve belirsizlik hali var. Bu nedenle toplumda, umutsuzluk, mutsuzluk, hareketsizlik ve beklentili bir ruh hali var. Toplumu, halkı öznellik konumunun dışında tutan bir hal bu. Oysa demokratik dönüşümün temeli, öznesi halktır. Toplumun dinamik, değiştirici gücü yapısal bir suskunluk yaşarsa, demokrasi ölür. Bu nedenle demokratik dönüşüm, artık ekmek su kadar yaşamsal bir ihtiyaç haline gelmiştir.
İkincisi; kapıya dayanan demokratik dönüşüm sürecinin sancılarının çok derin ve sarsıcı olması. Demokratik dönüşüm her şeyden önce sistemsel bir karakter taşıdığı için en çok da iktidarları etkiler. 25 yıllık iktidar değişecek mi? Değişime direnecek mi? Siyasal rejim mi değişti, kritik eşik mi aşıldı, muhalefetsiz bir rejim mi inşa ediliyor? gibi hayati sorulara yanıt aranıyor ancak realite şu ki iktidar da bir değişimin arifesinde olduğunu biliyor ve bunun sancılarını yaşıyor, yaşatıyor.
Artık cumhuriyetin ikinci yüz yılında, muhalefet de iktidar da değişimin kaçınılmaz sonuçlarıyla yüz yüze geldi. Demokratik değişime direnen yönler ağır bastığı için büyük bir siyasal kaos yaşanıyor.
‘KÜRT REALİTESİ ARTIK HUKUK KAPISINA DAYANMIŞTIR’
Üçüncüsü; yüz yılı aşkın tarihsel arka planı bulunan, son kırk yıldan beri çatışma zemininde olan Kürt meselesinde büyük bir değişim ihtiyacının ve imkanının ortaya çıkmasıdır. Hem devletin, hem iktidarı ve muhalefetiyle tüm siyaset kurumunun, hem toplumun bu köklü değişime ne kadar hazır olduğu ve bu sürecin nasıl gelişeceği de son derece önemlidir. En genel hatlarıyla Kürt meselesi artık bir ayrılık meselesi olmaktan çıkmış, bir tanınma, hukuk içerisine alınma meselesi haline gelmiştir. Bu çok köklü bir değişim sürecine işaret ediyor. ‘Kürt realitesi’ artık hukuk kapısına gelip dayanmıştır.
‘CUMHURİYETİ ORTAK EV HALİNE GETİRMELİ’
Hukuksal bir değişim, kapsayıcı bir hukuksal düzeni kurabilecek miyiz? Yapılması gereken, cumhuriyeti korkuların kalesi olmaktan çıkarıp, özgürlüklerin ortak evi haline getirmektir. Demokratik ulus, bu ortak evin eşit ve özgür yurttaşların; kapsayıcı bütüncül hukuk temel sütunları; demokratik cumhuriyet ise çatısını oluşturacaktır. Artık çoğulculuğu esas alan cumhuriyeti kurmanın zamanı gelmiştir. Kürt meselesi ekseninde gündeme gelen bu büyük değişim ve dönüşümün de sancıları yaşanıyor.
‘EN GENİŞ TOPLUMSAL MUTABAKAT BARIŞIN TEMİNATIDIR’
İçinden geçtiğimiz sürecin dördüncü dikkat çekici özelliği ise barış için bir fırsat kapısı aralanırken; demokrasi krizinin derinleşmesi paradoksudur. Bunu aşmak durumundayız. Başarılı barış süreçlerinin en temel karakteri, kimseyi dışında bırakmamasıdır. Mümkün olan en geniş toplumsal ve siyasal mutabakat barışın teminatıdır.
Parlamentoda eksikleri olmakla birlikte, barış ve çözüme dair ortak bir raporun hazırlanmış olması son derece önemlidir. Orada yakalanan konsensüs ana muhalefet partisine yönelik operasyonla zedelenmeye çalışılıyor. Son olarak yargı müdahalesi ve son mutlak butlan krizi, barış çabalarını boşa çıkarmaya yönelik bir durumdur. Barış ve demokrasi birbirine içkindir. Ne biri diğerinin ön şartı değildir. Ve geçen yüz yılda yaşadıklarımızdan da biliyoruz ki Kürt meselesinde dayatılan çözümsüzlük hali, demokrasi krizinin temel kaynağı, laboratuvarı ve deneme sahası olarak kullanılmıştır.
EŞİT YURTTAŞLIK VURGUSU
Temel hak ve özgürlükleri güvenceye alan, hiç kimseyi dışarıda bırakmayan, eşitlik ilkesi üzerine kurulu demokratik bir sistem, kalıcı barışın teminatı olacaktır. Kimlik, dil, inanç ve cinsiyet ayrımcılığı olmadan, eşit yurttaşlık haklarının güvenceye alınması, yargı bağımsızlığı, kuvvetler ayrılığı, ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, örgütlenme hak ve özgürlüğü, din ve vicdan özgürlüğü, çoğul siyasal sistem, seçim güvencesi, yerel demokrasi ve Kürt barışçıl çözüm demokratik dönüşümün temel yapı taşlarıdır. Bunları geride bırakarak ortak evin çatısını kuramayız.”
