Suriye’de yıllardır süren iç savaş, devrik lider Beşar Esad’ın kaderini değiştirdi.
Londra merkezli Al Majalla dergisinin özel haberine göre, Esad’ın iktidarındaki son günler, sürpriz saldırılar ve siyasi manevralarla şekillendi. Haberde Esad’ın Moskova’dan Şam’a, ardından Hmeymim üssüne uzanan kaçış sürecinin ayrıntıları yer aldı.
Matematik doktorasından muhalif saldırılara
Esad, oğlu Hafız’ın Moskova’da alacağı matematik doktorası diploması törenine katılmak üzere 27 Kasım’da Rusya’daydı. Ancak aynı gün, Suriye’de muhalif güçler sürpriz bir saldırı başlatarak Halep’i hedef aldı.
Esad, bu beklenmedik gelişme nedeniyle törene katılamadı ve Moskova’daki otel odasına çekilerek durumu yakından takip etmeye başladı. Muhaliflerin ilerleyişi karşısında Şam’dan ayrılan Esad, Halep’in 29 Kasım’da muhaliflerin eline geçmesinin ardından büyük bir siyasi baskıyla karşı karşıya kaldı.
Esad’ın mali ve askeri destek arayışları
Şam’a dönen Esad, Irak Başbakanı Muhammed Şii El Sudani ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid ile temasa geçti. Esad, İran destekli Iraklı milislerden askeri destek, BAE’den ise mali yardım istedi. Ancak ABD, Irak’ı Suriye’ye milis göndermemesi konusunda sert bir şekilde uyardı. Aynı zamanda Türkiye de Rusya ve İran’a, Suriye’deki herhangi bir askeri müdahalenin Türkiye’nin doğrudan müdahalesini tetikleyeceği konusunda net bir mesaj verdi.
Halep’in düşüşü ve Rusya’nın tavsiyesi
Halep’in muhalif güçlerce ele geçirilmesi, Esad rejimi için büyük bir darbe oldu.
Haberde, Rusya’nın bu süreçte Esad’a, daha fazla kan dökülmesini önlemek ve Suriye’deki çıkarlarını korumak amacıyla istifa etmesi yönünde tavsiyede bulunduğu belirtildi. Ancak Esad, Rusya’nın bu önerisini reddetti. Kaçış planları ise ancak 7-8 Aralık gecesinde netleşebildi.
Yanına iki kişi aldı
Habere göre Esad, Moskova’ya gitmeden önce Şam’dan Rusya’nın Suriye’nin batısındaki Hmeymim hava üssüne kaçtı. Ancak bu kaçışın ayrıntıları, yakın çevresinden bile gizlendi.
Kardeşi Mahir Esad ve birçok üst düzey yardımcısı, liderin gidişinden haberdar edilmedi. Esad, yalnızca danışmanı Mansur Azzam ve koruma birimi lideri Tuğgeneral Muhsin Muhammed’i yanına aldı.
Eşi ve çocukları yurt dışındaydı
7 Aralık akşamı Esad, Rus yetkililerden bir telefon aldı. Moskova, Suriye’nin başkenti Şam’daki çatışmaların daha da büyümesini önlemek için Esad’a şehri terk etmesini tavsiye etti.
Bu görüşmenin ardından, Esad 8 Aralık sabahı Hmeymim üssüne kaçtı ve oradan Moskova’ya uçtu. Bu süreçte Esad’ın eşi ve çocuklarının zaten yurtdışında olduğu öğrenildi.
Rusya’nın rolü: Savaşmak istedi, ama tahliye edildi
Esad, daha sonra yaptığı bir açıklamada, Suriye’de kalıp savaşmayı tercih ettiğini ancak Rusya’nın ısrarıyla tahliye edildiğini söyledi. Al Majalla, Esad’ın kaçışından sonra uzun süre sessiz kalmasını, yardımcılarının sosyal medya hesaplarına erişim bilgilerini paylaşmasını beklemesine bağladı.
Son bir konuşma planı ve kaçış
Şam’ın düşmesine bir gün kala, 7 Aralık’ta Esad’ın medya ekibi başkanlık sarayında bir konuşma hazırladı. Ancak Esad bu konuşmayı yapmadan Moskova’ya gitmek zorunda kaldı.
Mezze askeri havaalanında sivil uçaklarla sandıklar dolusu eşyanın ülke dışına çıkarıldığı ve bu eşyaların muhalif güçlerin ilerleyişiyle bağlantılı olduğu iddia edildi.
