Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yaptığı (AİHM) eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş hakkında itiraz başvurusu reddedildi.
Gelişmeyle birlikte AİHM’in Demirtaş hakkındaki kararı kesinleşmiş oldu.
Edirne Cezaevi’nde yaklaşık dokuz yıldır tutuklu bulunan Demirtaş, karara ilişkin yazılı açıklamasında “Özgür günlerde görüşebilmek umuduyla” dedi.
Demirtaş’a ait sosyal medya hesabından siyasetçinin el yazısıyla paylaşılan açıklamada, AİHM kararının önemli olduğunu ancak “86 milyon açısından kendi aramızdaki kardeşlik hukuku”nun “her şeyden kıymetli” olduğunu belirtildi.
DEM Parti ise kararla ilgili X sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Başta Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ olmak üzere arkadaşlarımızla ilgili bugüne kadar verilmiş çok sayıda AİHM kararı da dikkate alınarak ve en son AİHM’in 8 Temmuz 2025 tarihli kesinleşen kararı gözetilerek arkadaşlarımız vakit geçirilmeden serbest bırakılmalıdır” ifadelerine yer verdi.
Türkiye, AİHM ikinci dairesi tarafından Demirtaş hakkında verilen ihlal kararına 7 Ekim’de itiraz etmişti.
X paylaşımının sonu, 1
Adalet Bakanlığı dosyanın AİHM’in Büyük Dairesi’nde yeniden ele alınması talebinde bulunmuştu.
AİHM, 8 Temmuz 2025’te açıkladığı kararında, Demirtaş’ın Kobani Davası bağlamında tekrar tutuklanmasını “hukuki açıdan sorunlu” bulmuştu.
Türkiye’nin karara itiraz etmesi için son gün 8 Ekim idi.
AİHM kararları Türkiye açısından bağlayıcı ancak diğer ülkeler gibi Türkiye’nin de uygulamadığı kararlar mevcut.
Selahattin Demirtaş ve Osman Kavala kararları bunların en çok bilinenleri.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Türkiye’nin uygulamadığı kararlara ilişkin denetim süreci ise sürüyor.
DEM Parti itiraza tepki göstermişti
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları yapılan itirazın “hukuksuzlukta ısrar etmek ve toplumsal barışa ve adalete zarar vermek” olacağını savundu.
Sosyal medya hesabından bir mesaj paylaşayan Hatimoğulları, “Barışa katkı vermeleri gerekenleri demir parmaklıklar ardında tutarak adaletsizlikte ısrar etmeyi ne biz ne de yüreği barış için atan milyonlar kabul eder” dedi.
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Cengiz Çandar, yapılan itiraz ile “ortaya bir kötü niyet konduğunu” öne sürdü.
Sosyal medya hesabından bir paylaşım yapan Çandar, Kürt vatandaşların ve Türk kamuoyunun duygularının umursanmadığını söyledi ve “En önemlisi, iç barış konusunda büyük umutlara yol açmış ‘Süreç’ ciddi olarak yaralanmıştır” dedi.
Dava süreci ile ilgili neler biliniyor?
Demirtaş ile ilgili AİHM davalarının konusu Kobani olayları ile ilgili mahkumiyeti.
Kobani olayları, Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) örgütünün, Eylül 2014’te Suriye’de Kobani’ye yönelik bir saldırı başlatmasının ardından Türkiye’de yaşanan protesto ve şiddet olaylarını kapsıyor.
Kobani olaylarıyla ilgili ilk soruşturma 2014’te başlatıldı.
Bazı HDP’li siyasetçiler, “adam öldürme”, “yağma”, “kamu görevlisini silahla yaralama”, “bayrak yakma”, “devletin birliğini, ülkenin bütünlüğünü bozma” gibi suçlamalarla yargılandı.
Demirtaş Kasım 2016’da tutuklandı.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nın hazırladığı iddianame, 7 Ocak 2021’de Ankara 22. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edildi, 26 Nisan 2021’de ilk duruşma yapıldı.
Davada 108 kişi yargılandı, sadece 12 kişi beraat etti.
15 Mayıs 2024’teki karar duruşmasında eski HDP Eş Genel Başkanları Selahattin Demirtaş 42 yıl, Figen Yüksekdağ 30 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Kobani olayları sırasında HDP MYK Üyeleri Pervin Oduncu, Alp Altınörs, Nazmi Gür, Zeki Çelik ve Zeynep Karaman’a 22 yıl 6 ay hapis cezası verildi.
AİHM’in Demirtaş kararları
AİHM, Selahattin Demirtaş’ın tutukluluğuna ilişkin olarak 2017’de yaptığı başvuruyu 20 Kasım 2018’de karara bağladı.
Kararda en çok dikkat çeken unsur, AİHM’in Demirtaş’ın tutukluluğunun “hukuki değil siyasi amaçlara dayandığı” sonucuna varmasıydı.
Demirtaş, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) güvenlik ve özgürlük hakkını düzenleyen 5., ifade özgürlüğüne ilişkin 10., haklara getirilecek kısıtlamaların sınırlanmasıyla ilgili 18., bireysel başvurularla ilgili 34. ve Ek Protokol’ün serbest seçim hakkına ilişkin 3. maddesinin ihlal edildiği tezini işlemişti.
Mahkeme yaptığı değerlendirme sonucu Türkiye’nin 10. ve 34. maddeler dışındaki maddeleri ihlal ettiği sonucuna vardı.
AİHM, Türkiye’nin, Demirtaş’ın gözaltına alınmasının ve tutuklanmasının makul şüpheye dayandığı yönündeki tezini kabul etti.
Ancak bununla birlikte tutukluluk halinin uzatılmasına neden olan yargı kararlarında sunulan gerekçelerin, tutukluluğun devamını meşru kılacak yeterlilikte olmadığına hükmetti.
Türkiye’den, Demirtaş’ın tutukluluğunun devamını meşru kılacak yeni nedenler ya da kanıtlar ortaya atılmaması halinde tutukluluk halini sona erdirecek önlemleri mümkün olan en kısa sürede alması istendi.
AİHM’in Türkiye’nin 25 bin Euro ödemesine hükmettiği bu karar, itiraz üzerine temyiz organı olarak görev yapan ve 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire’ye götürüldü.
Büyük Daire, 22 Aralık 2020’da açıkladığı kararında, 2018’deki kararda olduğu gibi Türkiye’nin ihlalde bulunduğuna hükmetti.
Büyük Daire kararında Türkiye’nin Demirtaş’a mahkeme masrafları dahil olmak 60 bin 400 Euro ödemesine hükmedildi.
Bu karar nihai nitelikte.
Demirtaş’ın tutukluluk haliyle ilgili bir başka dava ise 2 Mart 2020’de AİHM gündemine taşındı.
Bir önceki başvuruda olduğu gibi bu başvuruda da Türkiye’nin AİHM’in bazı maddelerini ihlal ettiği, Demirtaş’ın 20 Eylül 2019’da yeniden tutuklanması ve bu tarihten sonra tutukluluğuna temel oluşturan gerekçelerin yetersiz olduğu tezi işlendi.
AİHM, 8 Temmuz 2025’te açıkladığı kararında, Demirtaş’ın Kobani Davası bağlamında tekrar tutuklanmasını “hukuki açıdan sorunlu” buldu.
Delilleri de yetersiz bulan AİHM, iç hukuk makamlarının tutuklamaya alternatif tedbirlerin uygulanma olasılığını göz önünde bulundurmadığına dikkat çekti.
Tutuklama kararının asıl amacının “başvuru sahibinin siyasi faaliyetlerini engellemek” olduğu sonucuna varan AİHM, Demirtaş’ın tutuklanması konusunda AYM’ye yaptığı üç bireysel başvuruya ilişkin karar sürecinin uzunluğunu da ihlal olarak gördü.
AİHM, Türkiye’nin mahkeme masrafları dahil 55 bin 745 Euro tazminat ödemesine karar verdi.
Türkiye bu karara 7 Ekim’de itiraz etti.
