17 Kasım 2026
14.1 C
İstanbul

Uzmanlar: ‘Koronavirüs beyni küçültüyor’

İngiltere’de yapılan araştırmada hafif seyreden Covid-19’un bile beyinde küçülmeye neden olduğu açıklandı.Çalışmada ilk olarak Birleşik Krallık’ta 45 bin vatandaşın Koronavirüs pandemisinden önce kaydedilmiş beyin görüntüleme verileri analiz edildi. Ardından ek taramalar için Kovid-19 teşhisi konmuş olanlar yeniden çağrıldı. Bunun için insanların sağlık bilgilerinin depolandığı ‘UK Biobank’tan yararlanıldı.Araştırmada incelenen insanlar; yaş, cinsiyet ve sağlık durumuyla ilgili değişkenleri ve sosyoekonomik koşulları da dikkate alınarak sınıflara ayrıldı. Beyindeki bilgileri işleyen nöronlardan oluşan ve ‘Gri Cevher/ gri madde’ adı verilen dokuda, koronavirüsle enfekte olanlar ve olmayanlar arasında belirgin farklılıklar göze çarptı.

Hürriyet’ten İsmail Sarı ve Gaye Kobal’ın haberine göre, ‘Frontal’ ve ‘temporal loblar’ diye bilinen beyin bölgelerindeki gri cevher dokusunun kalınlığı, Koronavirüs geçiren grupta diğer gruba kıyasla daha ince olduğu belirlendi. Özetle çalışmanın sonucuna göre koronavirüsün beyinde küçülmelere neden olduğu ortaya çıktı. Araştırma henüz hakem onayından geçmedi ama bu aşamaya kadar olan durum bile bilim dünyasında endişe yaratmış durumda.Konuyla ilgili görüşlerine başvurduğumuz Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Kemal Erdemoğlu, “Koronavirüsten en çok etkilenen organlardan birisi beyin. Normalde yaşlanmayla beraber nasıl cildimiz değişiyorsa, beynimiz de değişiyor. Beyinde bazı hücreleri kaybediyoruz ve zaman içinde küçülüyor. Tabii bu küçülmeyi mümkün olduğunca aza indirmek beyin fonksiyonlarının hayatta kalmasını sağlıyor. Şimdi de koronanın etkisi ortaya çıktı” dedi ve ekledi:

“Koronavirüsün beyinde küçülmeye neden olan iki ihtimal üzerinde duruluyor. Birincisi damarsal olarak etki. Çünkü koronavirüs sonrası beyinde pıhtı atma veya inme gibi vakaları çok sık görüyoruz. Bu da damarların etkilendiğini gösteriyor. Damarlar etkilenirse zaman içerisinde gri cevher de etkileniyor. İkinci durum ise koronavirüsün direkt beyin hücrelerini etkilemesi.”Koronavirüsün kalp ve akciğere olan etkileri biliniyorken, hatta bu konuda da araştırmalar devam ediyorken, bir de beynimizdeki ‘gri cevher’in koronavirüse karşı verilen savaşta yenik düşüyor olması endişe verici…

Peki gri cevher olarak adlandırılan maddenin küçülüyor olması nasıl sonuçlar ortaya çıkarabilir?


MS ve Alzheimer artışlarına neden olabilecek bir gelişme

Konuyu ilk önce enfeksiyon hastalıkları uzmanları Prof. Dr. Alper Şener ile Doç. Dr. Ümit Savaşçı’ya sorduk.

Prof. Dr. Alper Şener koronavirüse bağlı olarak erken dönemde ortaya çıkan bilişsel fonksiyon bozulması ve hafızanın etkilenmesinin sık görüldüğünü söylüyor. Şener, bu durumun oluşmasındaki en temel unsurun ise Delta varyantı olduğunun altını çiziyor.Ayrıca Prof. Dr. Alper Şener, virüsün her organda hasar bırakma potansiyelinin olduğunu söylüyor ve sahada gözlemlediği bazı durumları şu şekilde açıklıyor:“Koronavirüsün en ağır geçtiği dönemde bilişsel fonksiyon bozulması ve hafızanın etkilenmesi sık yaşadık, özellikle yaşlı hastalarda… Fakat artık bunu yaştan bağımsız bir şekilde de görmeye başladık. Özellikle varyantların yaygınlaşmasıyla bu durum çok daha fazla yaşanmaya başladı. Başka meslektaşlarımdan da benzer bildirimler alıyorum. Buradaki seyir tıpkı tat ve koku kaybında gördüğümüz gibi farklı bir klinik tabloya evrilebilir.”

Doç. Dr. Ümit Savaşçı da “Biz kalp tutulumunu, akciğer tutulumunu, erkeklerde kısırlık yaptığını ve nörolojik etkilerini hep konuşmuştuk. Özellikle beyinde ‘gri cevher’ dediğimiz ‘hipotalamus’ olarak adlandırılan yer önemli bir merkezi içine alan bir bölge” diyor ve ‘gri cevher’de küçülme ve hücre ölümünün tespit edilmesinin ileride hem MS hem de Alzheimer artışlarına neden olabilecek bir gelişme olarak değerlendiriyor.

Beyinde ‘gri cevher/gri madde’ tam olarak nedir, nasıl bir işlev görüyor?Dr. Mehmet Yavuz: Beynimizde 100 milyar civarında hücre var. Bu hücrelerin 10 milyarını beyin kabuğunda bulunan nöronlar oluşturuyor. İşte gri cevher denen şey bu 10 milyar nöron gövdesinin bulunduğu alan. Geri kalan 90 milyar hücreyi ise destek hücreleri meydana getiriyor. Ama asıl düşüncelerimizi, hareketlerimizi, davranışlarımızı özetle insan olarak tüm bedensel ve zihinsel faaliyetlerimizi şekillendiren ve kontrol eden beyin kabuğunda yer alan gri maddedeki bu nöronlar.Prof. Dr. Ali Kemal Erdemoğlu: Eğer gri cevherimiz bozuluyorsa, beyin fonksiyonlarımızın azaldığını ve değiştiğini görüyoruz. Alzheimer gibi hastalıklarda da gri maddede kayıp görülüyor. Yaşlandıkça gri maddede kayıplar yaşanıyor ve eskiden yaptığımız bazı becerileri kaybetmeye başlıyoruz.

‘Koronavirüs geçirenler mutlaka nöroloğa başvurmalı’

Peki gri cevherin kalınlığının azalması ve doku kaybının fazlaca olması ne anlama geliyor?Prof. Dr. Ali Kemal Erdemoğlu: Gri maddenin incelmesi beyinde hücre sayısının azalmasına neden olur. Beyin hücrelerimiz etkilenirse de beynin yaptığı tüm fonksiyonlarda eksilme görülür. Genelde de uzun dönemde etkileri ortaya çıkar. Çünkü beyin çok kuvvetli bir yapı… Bir hücrede kayıp yaşanınca diğer hücreler destek olsa da uzun dönemde kalıcı olmuyor.Sonunda da kişilerde hafıza kayıpları meydana geliyor ve bazı şeyleri algılaması zorlaşıyor. Ağrılar daha da artıyor ve nörolojik rahatsızlıklar ön plana çıkıyor. Hatta hastaların ilaçlara verdiği yanıtlar da azalıyor. Yani sonuçları uzun vadede epey korkutucu… Bu nedenle koronavirüs geçirdikten sonra en çok dikkat etmemiz gereken nokta beynimiz olmalı. Uzun süreli etkilerini azaltmak için bir an önce nöroloji uzmanlarına başvurulmalı.

Koronavirüsle enfekte olanların deneyimlediği en yaygın semptomlardan biri tat ve koku alma duyusunun kaybı. Beynin küçülüyor olmasının bu duyuların kaybında etkisi olabilir mi?

Dr. Mehmet Yavuz: Aslında koronavirüsün koku ve tat duyularını nasıl bozduğu tam olarak bilinmiyor. Ancak koronavirüsün ağız yoluyla vücuda girdikten sonra ağız, burun ve boğaz mukozasında bir süre kaldığını biliyoruz. İşte bizim tahminimiz virüsün tam bu esnada ilk yıkım olarak koku ve tat durumlarını işlemez hale getirmesi. Böylece beyine koku ve tat olarak hiçbir sinyal gitmemeye başlıyor. Dolayısıyla beyindeki koku ve tat merkezleri tamamen sinyalsiz kalıyor.Bu durumda sinyal alamayan koku ve tat merkezleri zamanla küçülüyor. Aslında Beyin Küçülmesi nöronal yıkımdan değil daha çok nöronların hacim olarak daralmasından ve büzüşmesinden meydana geliyor.Genel itibariyle koku ve tat duyusunun geri gelmesi 6 aya kadar da uzayabiliyor. Sevindirici taraf koku ve tat merkezleri tekrar sinyal almaya başladıktan sonra eğer loblarda kalıcı bir hasar oluşmamışsa nöronal yapı yavaş yavaş eski haline dönebilir.

Bu nedenle İngiltere’deki araştırmada çalışma bir etap daha iler götürülüp, iki yıl sonra bu hastalara tekrar MR çekilmeli. Böylelikle elimizde çok daha güçlü veriler olacaktır.Beynin küçülüyor olması diğer organlara zarar verebilir mi?

Dr. Mehmet Yavuz: Hareket merkezlerinin olduğu alanlara da sirayet edebilir ve ilaveten parkinson belirtileri ortaya çıkarabilir. Ayrıca Covid-19’da sebebi tam izah edilemeyen ve kandaki pıhtılaşmayı sağlayan maddeler de yükselmekte. Bu durum damarsal sorunlarla zaten travmaya maruz kalmış gri cevheri daha da etkileyebilir ve sonuçta erken yaşlarda bile şaşırtıcı felç tablolarına yol açabilir.

Son Haberler

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Fransa’ya 2-1 mağlup oldu

Türkiye, UEFA Uluslar A Ligi Grup son maçında Fransa'ya deplasmanda 2-1 mağlup oldu. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup 6. maçında Fransa ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Karşılaşmanın ilk yarısı  0-0 golsüz golsüz son buldu. İkinci yarıda  Fransa, Emirhan Topçu'nun 49. dakikada kendi kalesine attığı golle öne geçti. Kroupi, 80. dakikada farkı 2'ye çıkardı. 90. dakikada Türkiye Abdülkerim'in golüyle skoru 2-1 yaptı. Türkiye A Milli Takım, maçı 2-1 kaybederek, grubu puansız tamamladı. Bu sonuçla birlikte Fransa 13 puanla grubu lider olurken, Türkiye ise çıktığı 6 maçta puan toplayamadı. Türkiye A Milli Takımı'nın, UEFA Uluslar A Ligi'nde kalma ihtimali sürüyor. A Ligi'nde bulunan 4 grupta, son sırada yer alan takımlar arasında en kötü iki ekip doğrudan B Ligi'ne düşerken, grubunu son sırada tamamlayan diğer iki takım ise play-off oynama hakkını elde edecek. A Ligi 1. Grup'ta puansız son sırada kalan ay-yıldızlı ekip, -11 averajla grubu tamamladı. 3. Grup'ta son sıradaki puansız Çekya da -11 averaja sahip ancak attığı gol Türkiye'den az olduğu için B Ligi'ne düşmesi kesinleşen ilk takım oldu. B Ligi'ne düşecek diğer ekip ise 2. Grup'ta puansız son sırada yer alan ve -7 averaja sahip Sırbistan'ın bugün deplasmanda Yunanistan ile oynayacağı maçla belli olacak. Sırbistan averajını -11'den aşağıda tutarsa A Ligi'nde kalmak için play-off oynama hakkını elde edecek. Sırbistan'ın da -11 averaja gelmesi halinde ise Türkiye ve Sırbistan'ın attığı gol sayılarında önde olan takım, A Ligi'nde kalmak için play-off oynayacak, diğer ekip ise B Ligi'ne düşecek. A Ligi 4. Grup'ta son sırada yer alan bir maçı eksik Galler'in 3 puanı bulunuyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Hatimoğulları, Diyarbakır’da gençlerle buluştu

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, sürece ilişkin,...

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...