17 Kasım 2026
15.7 C
İstanbul

Suriye’deki savaş suçlarını inceleyen komisyon: Türkiye’nin desteklediği muhalif gruplar suç işliyor

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nin oluşturduğu “Bağımsız Uluslararası Suriye Arap Cumhuriyeti’ni Tahkikat Komisyonu” Suriye ile ilgili raporunu tamamladı. Rapora göre Suriye savaşında silahlı aktörlerin neredeyse tamamı cinayet, işkence, tecavüz, zorla yerinden etme ve yağma gibi savaş suçları işledi.

Paulo Sérgio Pinheiro, Karen Koning AbuZayd ve Hanny Megally’den oluşan ve Suriye’deki savaşın başından bu yana 20’den fazla rapor hazırlayan komisyon, bu kez 5 Mart 2020’deki ateşkesin ardından sahadaki gelişmeleri incelediği 25 sayfalık bir rapor yayımladı.

Rapor, Suriye genelinde 11 Ocak-1 Temmuz 2020 arasında yapılan incelemeleri ortaya koyuyor.

Ülke genelinde herhangi bir bölgeyi elinde tutan neredeyse her silahlı gücün insan hakları ihlâlleri yaptığını belgeleyen raporun başlığında “Kimsenin eli temiz değil – Cephe hatları ve manşetlerin ardında, silahlı aktörler sivilleri doğrudan hedef alan korkunç ve sayısı gittikçe artan ihlâllerde bulunuyor” denildi. Rapora göre bunların arasında yargısız infaz, cinsel şiddet, yağma ve özel mülke el koyma gibi sivilleri hedef alan uygulamalar var.

Raporda, 2011’de başlayan savaşta zorunlu göç ve özgürlüğün kısıtlanması gibi uygulamaların, savaşın cephesi olmayan bölgeler de dahil olmak üzere korku yaratmak ve baskı kurmak için kullanıldığı; böylece gasp edilen sivillerden finansal çıkar sağlandığı belirtiliyor.

Tüm silahlı grupların yasa dışı uygulamalarının incelendiği rapor, asıl olarak dört gruba odaklanıyor: Beşar Esad’a bağlı devlet ordusu, Türkiye’nin desteklediği muhaliflerin oluşturduğu Suriye Ulusal Ordusu, omurgasını Halk Savunma Birlikleri’nin (YPG) oluşturduğu Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ve İdlib’de aktif olan ve eskiden el Kaide’yle bağlantılı olan Hayat Tahrir el Şam (HTŞ).

“Esad’a bağlı ordu işkence, cinsel şiddet ve cinayet suçları işledi”

Esad İdlib'de

Rapora göre Beşar Esad’ın emri altındaki hükümet güçleri, bazı sivillerin ortadan kaybolmasından, işkence, cinsel şiddet ve gözaltında ölümlerden sorumlu.

Ordunun insanlığa karşı suç işlediğini belirten rapor, bu uygulamaların güneydeki Dera ve Suveyda gibi şehirlerde tepkiyle karşılaştığını ve bunun sonucunda daha fazla çatışmanın yaşandığını belirtiyor.

Ekonomik krizin Covid-19 salgınından sonra daha da büyüdüğü belirtilen raporda, Suriyelilerin zaten iyice düşen hayat standartlarının daha da kötüye gittiği yazılıyor:

“Hükümet kontrolündeki birçok bölgede sivillerin evlerine dönmesine özellikle engel olunuyor. Sivillerin kendilerine ait malları tescil ettirmesi ya da diğer ekonomik ve sosyal haklarına ulaşımı engelleniyor.”

Karen Koning AbuZayd, “2020’nin ilk yarısında görülen gıda tedariğindeki sorunlar çok ednişe verici. İnsani yardımların önündeki tüm engeller kaldırılmalı” dedi.

Türkiye’ye “Savaş suçu işlemiş olabilecek muhalifleri kontrol etme” çağrısı

Türkiye'nin eğittiği muhalifler polis gücü olarak da görev yapıyor
Türkiye’nin eğittiği muhalifler polis gücü olarak da görev yapıyor

Komisyon başkanı Paulo Pinheiro, “Afrin, Resulayn ve çevresindeki bölgelerde Türkiye’in desteklediği Suriye Ulusal Ordusu’nun esir alma, işkence ve tecavüz gibi savaş suçları işlediğinin görüldüğünü” söyledi. Raporda da, aynı bölgede etkisi geniş alana yayılan patlayıcılarla, top ateşi ve füzelerle çok sayıda sivilin öldürüldüğünü ya da sakat bırakıldığını yazıyor:

“Kadınlar, erkekler ve çocuklar, markette alışveriş yaparken öldürüldü. Özellikle Kürtlerin yaşadığı bölgede Suriye Ulusal Ordusu tarafından yaygın şekilde yağma ve özel mülklere haksız yere el koyma uygulaması yapıldı. Sadece bireyler değil, topluluklar ve kültürler de hedef alındı. Uydu görüntüleri, UNESCO tarihi miras bölgelerinin zarar gördüğü ve yağmalandığını gösteriyor.”

Komisyon, Türkiye’ye de “İnsan kaçırma, işkence, sivillerin mülklerine yönelik yağma gibi savaş suçları işlemi olabileceği görülen Suriyeli muhalifleri” kontrol altına alma çağrısında bulundu.

Suriye Ulusal Ordusu’nun gözaltına aldığı Suriye vatandaşlarının yargılama için Türkiye’ye götürülmesinin de “yasa dışı yer değişme savaş suçu” kategorisine girebileceği belirtiliyor:

“Türkiye bu ihlâlleri engellemek ve kontrol ettiği bölgelerdeki sivilleri korumak için harekete geçmeli.”

Hanny Megally de, Türkiye’nin Suriye Ulusal Ordusu’na eğitim, maddi destek ve Türkiye’den geçiş hakkı vererek etkisini kullandığını söyledi:

“Türkiye’nin bu ordunun üyelerinden sorumlu olduğunu ve emirleri Türkiye’nin verdiğini söyleyemeyiz. Ancak işledikleri suçlara engel olmak için baskı yapabileceğini, yapılanları soruşturabileceğini ve kontrol mekanizmasını devreye sokmak için etkisini kullanabileceğini düşünüyoruz.”

Megally, bugüne kadar Suriye Ulusal Ordusu’nun yürüttüğünü duyurduğu soruşturmaların da sonuçsuz kaldığını belirtti. Bunlardan birinin de, Resulayn ve Afrin’de 49 Kürt ve Ezidi kadının, Suriye Ulusal Ordusu üyeleri tarafından alıkonulduğuna yönelik haberler olduğunu hatırlattı. Bu olayların sona ermesi için “Türkiye’nin özellikle kadın ve çocukların korunması için çaba göstermesi gerektiğini” söyledi.

“SDG yasa dışı şekilde özgürlükleri kısıtlıyor, çocukları gözaltına alıyor”

IŞİD'in elinden alınan bölgelerdeki kadın ve çocuklar, SDG kontrolündeki kamplara yerleştirildi
IŞİD’in elinden alınan bölgelerdeki kadın ve çocuklar, SDG kontrolündeki kamplara yerleştirildi

SDG’nin elindeki kamplarda IŞİD’le bağı olduğu iddia edilen sivillerin “uzun süreli hapis cezasına” dönecek şekilde yıllardır kalmasını ise Komisyon, “Özgürlüğün insanlık dışı koşullarda yasa dışı olarak ellerinden alınması” olarak değerlendiriyor:

“Durumun ne kadar karmaşık olduğunun farkında olarak, sivillerin özgürlüklerine el knulması hali sonsuza kadar devam edemez. Üye ülkeleri, Suriye’deki IŞİD’le ilişkilendirilen vatandaşlarını, özellikle de çocukları ve annelerini geri almaya çağırıyoruz.”

Deyrezor’da da SDG’nin sivillere yönelik baskınlar yaparak IŞİD’le ilgisi olduğunu iddia ettiği kişileri, yargılamadan ya da kanıt olmadan gözaltında tuttuğunu kaydeden rapor, SDG üyelerinin kampların dışında da sivillere “casusluk yaptığı gerekçesiyle” işkence yaptığını; savaşçı olarak da çocukları kullandığını belirtiyor.

SDG’nin koronavirüs salgını sırasında kontrol ettiği bölgeden Şam’ın kontrolündeki bölgelere geçişleri ve yerleşim yerleri arasında seyahati yasakladığı belirtilen rapora göre SDG, bu esnada “casusluk” suçlamasıyla yetişkinlerle birlikte çocukları da cezaevlerine yerleştirdi.

SDG’nin “askeri istihbarat tesislerinde kötü muamele savaş suçu” işlemiş olabileceği belirtiliyor.

“HTŞ, idaresine karşı gelenleri gözaltına alıyor, işkence yapıyor ve idam ediyor”

HTŞ

HTŞ’nin de İdlib’deki çatışmalar sırasında geçici olarak şehri terk eden sivillerin evlerine el koyduğunu; kontrol ettiği bölgelerde cinayet, kendi kurduğu mahkemelerin kararıyla yargılamadan idam cezası uygulama ve işkence gibi savaş suçları işlediğine raporda yer veriliyor.

Halep ve İdlib’de kontrol ettiği bölgede ideolojisini sivillere zorla kabul ettirmeye çalışan HTŞ’nin, baskıcı yönetime karşı gelenleri ve kendi koyduğu ‘vergileri’ ödemeyenleri ise yasa dışı şekilde gözaltına aldığı, işkence yaptığı ve bazılarını idam ettiği de belirtiliyor.

Komisyon, tüm bu bulgulara dayanarak HTŞ’nin de savaş suçu işlediği sonucuna vardı.

“Neredeyse tüm silahlı gruplar kanıtın zerresi olmadan çocukları gözaltına alıyor”

Komisyon, raporun detaylarıyla ilgili 22 Eylül'de sunum yapacak
Komisyon, raporun detaylarıyla ilgili 22 Eylül’de sunum yapacak

Raporda, tüm silahlı grupların “Kanıtın zerresi olmadan veya gerekli süreç işlenmeden çocukları gözaltına aldığı” belirtiliyor.

Hanny Megally, raporla ilgili düzenlenen basın toplantısında “Özgürlükleri tartışmalı şekilde kısıtlanan herkes serbest bırakılmalıdır. Uluslararası toplum, özellikle siyasi iradelerini kullanarak hızla etki oluşturabilecekleri kuzeydoğudaki kamplarda daha fazlasını yapabilir, yapmalıdır da.” ifadelerini kullandı.

Rapora göre tümünün savaş suçu işlediği sonucuna varılan Şam ordusu, Suriyeli muhalifler, SDG ve HTŞ, bu suçları özellikle bazı etnik ya da mezhep gruplarını hedefleyerek işliyor.

Komisyon, ülke genelinde uzun süreli bir ateşkes anlaşmasına varılmasını ve birçok hayatın kurtulması için geniş çaplı “esirleri salıverme” anlaşması yapılması önerisinde bulunuyor. Şam yönetimine de, Covid-19 salgınının sıçradığı cezaevlerinde haksız şekilde tutulan sivillerin salıverilmesi ve kaybolan vatandaşlarının akıbetinin açıklanması çağrısı yapılıyor.

Komisyon, raporunu İnsan Hakları Konseyi’nin 22 Eylül’deki oturumunda sunacak.

Trump: Esad’ı 2017’de öldürmek istedim, Mattis karşı çıktı

ABD Başkanı Donald Trump, salı günü Fox & Friends isimli televizyon programında, eski Savunma Bakanı Jim Mattis’in Ocak 2019’da görevden ayrılışını şu sözlerle anlattı:

“2017’de Esad’ı öldürmek istedim. Ancak o dönem Savunma Bakanım olan Mattis bu operasyona karşı çıktı. Ben Esad’ı alt etmeyi tercih ederdim, her şey hazırdı. Mattis bunu yapmak istemedi. Mattis, gereğinden fazla değer verilen bir generaldi, ben de gönderdim.”

BBC Türkçe, İznews

Son Haberler

Rojava Üniversitesi’nin statüsü ve Kürtçe eğitim için 5 maddelik düzenleme

Entegrasyon Komitesi, Rojava Üniversitesi Rektörlüğü ile yaptığı toplantının ardından fakültelerin...

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Fransa’ya 2-1 mağlup oldu

Türkiye, UEFA Uluslar A Ligi Grup son maçında Fransa'ya deplasmanda 2-1 mağlup oldu. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup 6. maçında Fransa ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Karşılaşmanın ilk yarısı  0-0 golsüz golsüz son buldu. İkinci yarıda  Fransa, Emirhan Topçu'nun 49. dakikada kendi kalesine attığı golle öne geçti. Kroupi, 80. dakikada farkı 2'ye çıkardı. 90. dakikada Türkiye Abdülkerim'in golüyle skoru 2-1 yaptı. Türkiye A Milli Takım, maçı 2-1 kaybederek, grubu puansız tamamladı. Bu sonuçla birlikte Fransa 13 puanla grubu lider olurken, Türkiye ise çıktığı 6 maçta puan toplayamadı. Türkiye A Milli Takımı'nın, UEFA Uluslar A Ligi'nde kalma ihtimali sürüyor. A Ligi'nde bulunan 4 grupta, son sırada yer alan takımlar arasında en kötü iki ekip doğrudan B Ligi'ne düşerken, grubunu son sırada tamamlayan diğer iki takım ise play-off oynama hakkını elde edecek. A Ligi 1. Grup'ta puansız son sırada kalan ay-yıldızlı ekip, -11 averajla grubu tamamladı. 3. Grup'ta son sıradaki puansız Çekya da -11 averaja sahip ancak attığı gol Türkiye'den az olduğu için B Ligi'ne düşmesi kesinleşen ilk takım oldu. B Ligi'ne düşecek diğer ekip ise 2. Grup'ta puansız son sırada yer alan ve -7 averaja sahip Sırbistan'ın bugün deplasmanda Yunanistan ile oynayacağı maçla belli olacak. Sırbistan averajını -11'den aşağıda tutarsa A Ligi'nde kalmak için play-off oynama hakkını elde edecek. Sırbistan'ın da -11 averaja gelmesi halinde ise Türkiye ve Sırbistan'ın attığı gol sayılarında önde olan takım, A Ligi'nde kalmak için play-off oynayacak, diğer ekip ise B Ligi'ne düşecek. A Ligi 4. Grup'ta son sırada yer alan bir maçı eksik Galler'in 3 puanı bulunuyor.

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...