Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Gezi davasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen tutuklu iş insanı Osman Kavala’nın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları gereği derhal serbest bırakılmaması halinde Türkiye’ye yaptırımlar uygulanması çağrısında bulundu.
Karar AKPM tarafından 18’e karşı 44 oyla kabul edildi.
DW’nin haberine göre Türkiye’ye AİHM hükümlerine uymakla yükümlü olduğu hatırlatılarak kararda, Avrupa Konseyi’ne üye ve gözlemci devletler ve Avrupa Birliği’nden (AB), “Kavala’nın serbest bırakılması için Ankara ile en üst düzeyde diyaloğa geçmeleri ve Türkiye’de insan hakları ve hukuk devletinin korunmasının iyileştirilmesine katkı sağlayıcı önlemler almaları” istendi.
Avrupa Konseyi bünyesindeki gözlemci devletler arasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) de bulunuyor.
Magnitsky mevzuatları nedir?
AKPM üye ve gözlemci devletlere, “Osman Kavala ve Türkiye’deki diğer politik tutukluların keyfi ve illegal biçimde özgürlüklerinden mahrum edilmesine katkıda bulunmuş polis memuru, savcı, yargıç ve diğer devlet memurlarını hedef alan yaptırımlar uygulanması” çağrısında da bulundu. AKPM bu bağlamda üye ve gözlemci devletlerin “Magnitsky mevzuatlarını” ya da benzer hukuksal mekanizmaları kullanmalarını istiyor.
İlk olarak ABD’de kullanılan Magnitsky yaptırımları insan hakkı ihlallerine karışan bireyleri hedef alıyor. ABD’de 2012 yılında yürürlüğe giren ve vize yasağı ve mal varlıklarının dondurulması gibi yaptırımlar öngören yasanın bir benzeri 7 Aralık 2020 tarihinde AB tarafından hazırlandı.
Ancak AKPM, Magnitsky yaptırımı çağrısında bulunsa da kararı uygulama yetkisi üye ve gözlemci ülkelere ait. Üye ve gözlemci devletlerin bu çağrıya olumlu karşılık vermeleri şimdilik beklenmiyor.
AKPM’deki Türk heyetinin yetki belgeleri yenilenmeyebilir
Kararda, Osman Kavala’nın 1 Ocak 2024 tarihine kadar serbest bırakılmaması halinde AKPM’deki Türk heyetinin yetki belgelerinin yenilenmeyebileceği tehdidi de yer alıyor. Böyle bir olasılıkta 9 AKP, 4 CHP, 2 MHP, 2 HDP ve 1 İYİ Partili vekilden oluşan Türk heyetine Avrupa Konseyi’nin en önemli organlarından biri olan AKPM’nin kapıları kapanmış olacak. Türkiye benzer bir senaryoyu en son 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında, Mayıs 1981-Ocak 1984 döneminde yaşamıştı.
AKPM öte yandan, Avrupa Konseyi üyesi devletere yönelik bir de tavsiye kararı kabul etti. Tavsiye kararında AİHM hükümlerinin Türkiye tarafından infazının, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından genel denetime alınması çağrısında bulunuluyor. Osman Kavala ve varsa diğer politik tutukluların derhal serbest bırakılması için bakanlar, büyükelçiler ya da eski siyasi sorumluların devreye girmesi isteniyor.
Türkiye’den karara tepki
Türkiye ise karara tepki gösterdi. Türkiye Dışişleri Bakanlığı tarafından bugün yapılan yazılı açıklamada, AKPM’nin “tarihi bir hataya imza attığı” belirtildi. Açıklamada, “AKPM bu girişimiyle, adli süreçleri siyasete alet etmekte ve diyalog kanallarını kapatmaya yeltenmektedir. Bu, AKPM’nin varoluş nedenini oluşturan demokratik değerlere aykırıdır. AKPM’nin görünürlük kazanmaya yönelik bu pervasızlığı ileride hicapla hatırlanacaktır” ifadeleri kullanıldı.
