Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’ndan oluşan heyet, 5 Ekim’de yapılacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi (SSSK) toplantısına katılacaklar.
7 Ağustos’ta Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan liderlerinin imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’yla kurulan Mekke İttifakı, ilk SSSK toplantısını 31 Ağustos’ta İstanbul’da gerçekleştirmişti.
Mekke İttifakı’nın en önemli karar alma mekanizmalarından olan komitede üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanlarının yanı sıra genelkurmay başkanları ile diğer askeri temsilciler de yer alıyor.
İlk toplantıda Mekke İttifakı’nın kurumsallaşması için atılması gereken adımlar ele alınmıştı.
Bu toplantıda da bu sürecin gözden geçirilmesi ancak odak noktasının Suudi Arabistan ile İran-destekli Husiler arasında artan çatışmaların olması bekleniyor.
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, geçen hafta yaptığı bir açıklamada, Mekke İttifakı ortaklarının bölgede süren gerilim konusunu ele almak için Riyad’da acil bir toplantı düzenleyeceklerini kaydetmişti.
Üç ülkenin genelkurmay başkanları, 25 Eylül’de yine Riyad’da bir toplantı yapmışlar ve özellikle Husilerle süren gerilimin askeri boyutlarını ve ittifak olarak hangi adımların atılabileceğini ele almışlardı.
Dışişleri Bakanı Fidan, geçen ay yaptığı açıklamalarda, Türkiye’nin askeri teknik konularda Riyad’a destek sağlanabileceğini kayda geçirmişti.
Türkiye askeri destek verecek mi?
Komite toplantısının Suudi Arabistan’a dönük Husi saldırılarının arttığı, özellikle Aramco gibi stratejik enerji altyapılarının yanı sıra Mekke ve Medine’deki kutsal mekanları da hedef aldığı bir döneme rastlaması açısından dikkat çekiyor.
Arap basınında yer alan haberler, Suudi Arabistan’ın Husilere karşı daha sert askeri yanıt verme hazırlığında olduğunu, Yemen’deki hedeflerin yanı sıra Kızıldeniz’de deniz güvenliğinin sağlanmasını da amaçlayan bir dizi seçeneği değerlendirdiğini iddia ediyor.
Basında çıkan haberlerde Suudi Arabistan’ın olası bir karşı hava saldırısında askeri destek sağlaması için ABD ile temasa geçtiği ancak Washington’dan olumlu bir yanıt alamadığı da kaydediliyor.
Komite toplantısı sırasında bu gelişmelerin ele alınması bekleniyor ancak Suudi Arabistan’ın yeni müttefiklerinden resmen askeri destek isteyip itemeyeceği ve buna bağlı olarak Pakistan ve Türkiye’nin nasıl bir yanıt vereceği bilinmiyor.
Türkiye, bu süreçte yaptığı resmî açıklamalarda, Husi saldırılarını kınamış, bir an önce son verilmesini istemiş ve Suudi Arabistan’ın kendini savunma hakkına atıfta bulunmuştu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Newsweek dergisine Eylül ayından verdiği demeçte, Suudi Arabistan’ın karşı karşıya kaldığı tehdidin boyutuna göre askeri destek sağlanmasının gündeme gelebileceğini kaydetmişti.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Bakan Fidan’ın 5 Ekim’deki toplantıda da “Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları karşısında Türkiye’nin güçlü dayanışmasını ve desteğini teyit etmesi, kutsal mekanlara yönelik provokasyon amaçlı eylemlerin kabul edilemez olduğunun altını çizmesi” bekleniyor.
Kaynaklar, Fidan’ın bölgedeki ihtilafların barışçıl yollarla çözüme kavuşturulmasının öncelik olduğunu, gerilimi daha da tırmandırabilecek eylemlerden kaçınılması gerektiğini belirtmesinin öngörüldüğünü bildirdiler.
Aynı kapsamda Fidan’ın uluslararası ticaret yollarında seyrüsefer serbestisinin ve güvenliğinin sağlanmasının önemini bir kez daha vurgulaması bekleniyor.
Türkiye, Suudi Arabistan’ın liderlik ettiği Kızıldeniz İttifakı’na katılma konusunda ilgisini göstermiş ve Savunma Bakanlığı yetkililerini Riyad’da yapılan toplantılara göndermişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu konuda Suudi Arabistan’a destek sağlanması konusunda talimat verdiğini Dışişleri Bakanı Fidan açıklamıştı.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Fidan, toplantıda Mekke İttifakı’nın kurumsallaşmasına ilişkin Ankara’nın görüşlerini iletecek.
İlk toplantısı İstanbul’da gerçekleştirilen komite toplantısında, genel sekreterliğin Riyad’da kurulması kararlaştırılmış ve başına üç seneliğine Pakistan’ın aday gösterdiği emekli Korgeneral Nauman Mahmood’un geçmesi ele alınmıştı.
Mekke İttifakı’nın genişlemesi de toplantılarda ele alınan konular arasında. Pakistanlı yetkililer, altı ülkenin katılım için ilgi gösterdiğini açıklamışlardı. Ancak kurucu üç ülke de Mekke İttifakı’nın kurumsallaşmasının tamamlanmasından önce yeni üye alımına karşı oldukları kaydedilmişti.
Fidan’ın toplantıda, ittifak çalışmalarında kısa sürede ilerleme sağlandığını, bunun bölgede kalıcı istikrar perspektifi açısından önemini vurgulayacağı kaydediliyor.
Ayrıca Mekke İttifakı’nın mevcut tehditlere “ortak ve etkin cevap üretme kapasitesinin” yanı sıra bölgesel krizlerin önlenmesi bakımından taşıdığı önemin de Fidan tarafından yeniden vurgulanması öngörülüyor.
Toplantılarda, İran-ABD barış müzakerelerinin sonuçsuz kalmasından ortaya çıkan sorunlar, Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişinde yaşanan sıkıntıların da ele alınması bekleniyor.
Dışişleri Bakanı Fidan’ın ayrıca İsrail’in bölgede barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik çabaları hedef almaya devam ettiğini de ittifak ortaklarının gündemine getireceği kaydediliyor.
Mekke İttifakı’nın temelini oluşturan ortak savunma anlaşması, ortak caydırıcılık ve savunma yoluyla Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın güvenliklerinin güçlendirilmesini amaçlıyor. Anlaşma, bir üyeye yapılan saldırının diğer müttefiklere de yapılmış sayılacağı ilkesini de içeriyor. BBC Türkçe
