16 Kasım 2026
14.1 C
İstanbul

Libya’da Türkiye ile Rusya karşı karşıya gelir mi?

2011’den bu yana farklı şekil ve yoğunlukta devam eden Libya iç savaşında son dönemde yaşanan gelişmeler, bu mücadelede rakip tarafları destekleyen Türkiye ve Rusya’nın ne yapacakları sorusunu gündeme getirdi.

Türkiye, 27 Kasım’da Trablus merkezli ve uluslararası tanınırlığı olan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) ile yaptığı anlaşma kapsamında Libya’daki çatışmaların parçası haline geldi. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ekipman, danışmanlık ve eğitim desteği verdiği UMH’nin son dönemdeki kazanımları, Libya iç savaşındaki dengeleri değiştirdiği yorumlarına neden oluyor.

Rusya, 2018 sonundan itibaren Kremlin’e yakınlığı ile bilinen özel güvenlik şirketi Wagner Grubu’nun Libya’ya paralı asker göndermesiyle devreye girdi. BM raporları, Wagner grubunun 1.200 kadar paralı askeri ile tüm silah kapasitesi Rus kökenli olan General Halife Hafter güçlerini 2018 sonundan bu yana desteklediğini kaydediyor.

Mart ayından itibaren artan gerilim ve çatışmaların şiddetlenmesi, ‘Türkiye ve Rusya’yı Libya’da karşı karşıya getirir mi’ sorularını da doğuruyor.

Türkiye, 27 Kasım 2019’da UMH ile hem askeri ve güvenlik işbirliği anlaşması imzalamış hem de Doğu Akdeniz’de deniz yetkilendirme muhtırasına imza atmıştı.

Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın Doğu Akdeniz’deki diğer kıyıdaş ülkeler Mısır ve İsrail ile bölgedeki zengin hidrokarbon kaynaklarının paylaşımına ilişkin attığı adımlara Libya ile benzer bir adım atarak karşılık veren Türkiye, bu kazanımı yitirmemek için Hafter’e karşı Trablus yönetimine askeri destek vermeye başladı.

Putin ile Erdoğan

Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) bağlı unsurlar Trablus’ta kurulan bir koordinasyon merkezi aracılığıyla 2019 sonundan bu yana UMH’ye askeri eğitim, danışmanlık ve ekipman desteği veriyor.

Silahlı ve silahsız insansız hava araçlarıyla Hafter güçlerinin hava üstünlüğünü kıran ve hava savunma sistemlerinin çoğunu imha eden UMH, karada da topçu birlikleri sayesinde Hafter güçlerini geri püskürtmeyi başardı.

Savunma Bakanı Hulusi Akar, 20 Mayıs günü verdiği bir demeçte, TSK unsurlarının Libya’daki faaliyetleri sonucunda dengelerin önemli oranda değiştiğini belirtirken, “TSK unsurlarının eğitim iş birliği ve danışmanlık hizmetlerine başlamasından sonra Libya’daki dengeler önemli oranda değişti. Ülkenin birliği, beraberliği, bütünlüğü için çalışan ulusal mutabakat hükümeti unsurları büyük başarılar sağladı,” ifadelerini kullandı.

Bakan Akar’ın kaydettiği başarılar arasında, UMH’nin 25 Mart’ta başlattığı Öfke Volkanı operasyonu kapsamında Trablus’un batı kıyısındaki kentlerin ve stratejik önemdeki Vatiyye Hava Üssü’nün Hafter güçlerinin elinden alınması bulunuyor.

Rusya ne karşılık veriyor?

Rusya’nın Libya politikası iki ayaklı bir görüntü çiziyor. Resmi politikası kapsamında Libya’da çatışan Trablus ve Tobruk yönetimlerinin 2015 anlaşması kapsamında siyasi uzlaşmaya varmaya çağıran Moskova, Wagner grubu aracılığıyla Hafter güçlerine destek vererek tarafını seçmiş görünüyor.

Birleşik Arap Emirlikleri sponsorluğunda Rus askeri malzemelerini satın alıp kullanan Hafter’in, 2019 sonuna kadar süren saha üstünlüğünü Wagner güçlerine borçlu olduğu kaydediliyor. Mayıs ayı başlarında basına sızan Libya yaptırımlar komitesi raporu, Wagner grubunun hem muharip güçler hem de keskin nişancılar aracılığıyla Libya’daki çatışma ortamının sertleşmesine neden olduğunu bildirdi.

Gen Hafter
General Hafter

Kremlin ise Wagner grubunun Rusya ile bağlantılı olmadığını, Libya’daki Rus vatandaşlarının Moskova’yı temsil etmediğini kaydediyor.

Ancak son bir haftada yaşanan gelişmeler, Rusya’nın Libya’daki iç savaşa daha görünür bir şekilde katılacağı değerlendirmelerine neden oluyor. UMH İçişleri Bakanı Fethi Başağa, dün yaptığı açıklamada, Rusya’nın Suriye’deki Hmeymim Üssü’nden en az 6 Mig-29 ve 2 Su-24 savaş uçağını Hafter güçlerinin kullanımı için getirdiğini açıkladı.

21 Mayıs sabah saatlerinde bir bildiri yayımlayan Hafter’e bağlı hava kuvvetlerinden sorumlu Sakr Curuşi, “Önümüzdeki saatlerde Libya tarihinde en büyük hava harekâtını göreceksiniz. Tüm Türk hedefleri ve çıkarları savaş uçaklarımızın meşru hedefleridir. Sivilleri bunlardan uzak durmaya çağırıyoruz”, açıklamasıyla Rus uçaklarının varlığına ilişkin dolayı bir atıfta bulunmuş oldu.

Rusya, Hafter lehine dengeyi korumak istiyor

Ankara’daki güvenlik çevreleri, Rus uçaklarının geçen hafta Libya’ya ulaştığına ilişkin ellerinde kuvvetli göstergeler olduğunu kaydediyorlar. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hami Aksoy da dün yaptığı açıklamada, Hafter güçlerinin Libya’nın doğusunda “dış destekle” savaş uçağı konuşlandırdığı ifadelerine yer vermiş ancak ülke ismi belirtmemişti.

Bu gelişmeyi Rusya’nın ilk kez resmi bir şekilde Libya gerginliğinde sahne alması olarak değerlendiren çevreler, Moskova’nın Hafter aleyhine bozulan dengeyi yeniden sabitlemek için böyle bir adım atmış olabileceğini belirtiyorlar.

Ankara’da son dönemlerde yapılan değerlendirmeler, Rusya’nın Suriye ve Libya bunalımları arasında bağlantı kurma ve böylece Akdeniz’in iki önemli noktasında tamamen söz sahibi olma amacında olduğuna işaret ediyor.

Rusya’nın Libya’daki ağırlığı ve Hafter üzerindeki etkisi sayesinde Akdeniz’de önemli bir güç haline gelme stratejisi, son dönemde Batı’nın da kaygı duyduğu bir gelişme haline geldi. Bu kapsamda, NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in geçen hafta yaptığı açıklamalarda, Hafter yönetimi ile UMH’nin aynı kefede tutulamayacağını açıklaması ve ABD’nin Libya Büyükelçisi Richard Norland’ın “Hafter müzakereden kaçınırsa tüm meşruiyetini yitirir” açıklaması dikkat çekti.

Hafter'e bağlı Libya Ulusal Ordu kuvvetleri
Hafter’e bağlı Libya Ulusal Ordu kuvvetleri

Türkiye de savaş uçağı gönderir mi?

Askeri uzmanlar, Hafter güçlerinin Rus savaş uçaklarını kullanmaya başlaması durumunda hava üstünlüğünü yeniden ele geçirme ve iç savaşın seyrini değiştirme avantajına kavuşacağını kaydediyorlar.

Ankara da 21 Mayıs’ta önce Dışişleri Bakanlığı sonra da Cumhurbaşkanlığı sözcüleri aracılığıyla yaptığı açıklamalarda iki temel mesaj verdi:

  • Savaş uçağı konuşlandırma ve hava operasyonu yapılacağına dönük açıklamanın Hafter ve destekçilerinin Libya’daki ihtilafı tırmandırma niyetinde olduğunun en açık göstergesi olduğunu belirten Ankara, dolaylı olarak da olsa bu adıma yanıt verebileceğinin mesajını verdi. Ankara’da yapılan değerlendirmeler, hava üstünlüğünün dengelenmesi için Türkiye’nin son operasyonlarda ele geçen Vatiyye Üssü’ne savaş uçağı konuşlandırmasının beklenebileceğini ortaya koyuyor. TSK’nın söz konusu üssü, Libya’da devam etmekte olan faaliyetleri için yeniden düzenleyerek kullanabileceği de belirtiliyor.
  • İkinci mesaj ise Libya’daki Türk çıkarlarının hedef alınması halinde bunun çok ağır sonuçları olacağı ve Hafter unsurlarının meşru hedef olarak değerlendirileceğini bir kez daha hatırlatması açısından önemli. Türkiye, bu uyarıyı Türkiye ve İtalya’nın Trablus büyükelçiliklerinin hemen yakınına yapılan top saldırısından sonra da yapmıştı.

Ankara-Moskova diplomasisi devam ediyor

Suriye’de 2015 senesinden bu yana karşıt taraflarda olmalarına karşın diyalog kanallarını hiç kapatmayan, Astana ve Soçi mutabakatları gibi önemli uzlaşılara imza atan Ankara ve Moskova, aynı yöntemi Libya’da da izliyorlar.

Ocak ayında Trablus ve Tobruk yönetimlerini Moskova’da buluşturan, 19 Ocak’ta toplanan uluslararası Berlin Konferansı’nda da önemli rol oynayan Türk ve Rus yönetimleri, bu adımları atarken askeri destek vermeye de devam ettiler.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 18 Mayıs, iki ülke dışişleri bakanları Mevlüt Çavuşoğlu ve Sergey Lavrov’un 20 Mayıs’ta yaptıkları telefon görüşmelerinde de en önemli unsurlardan biri Libya oldu. Rus tarafından yapılan açıklamalar, her iki tarafın Libya’da hemen kalıcı bir ateşkes ve Berlin Konferansı sonuçları uyarınca siyasi müzakerelerin başlatılması gerektiği konusunda görüş birliğinde olduğunu kaydediyor. Türk tarafından ise görüşmelere ilişkin kapsamlı bir açıklama gelmedi.

Yapılan değerlendirmeler, Türkiye ve Rusya’nın Libya’da açık bir şekilde karşı karşıya gelmek istemeyeceğini, vekalet savaşlarının ise süreceğine işaret ediyor. Her iki ülkenin ne Suriye’de ne de Libya’da böyle bir gerginliğin ana aktörü olmak istemeyeceği de kaydediliyor.

Son Haberler

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Fransa’ya 2-1 mağlup oldu

Türkiye, UEFA Uluslar A Ligi Grup son maçında Fransa'ya deplasmanda 2-1 mağlup oldu. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup 6. maçında Fransa ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Karşılaşmanın ilk yarısı  0-0 golsüz golsüz son buldu. İkinci yarıda  Fransa, Emirhan Topçu'nun 49. dakikada kendi kalesine attığı golle öne geçti. Kroupi, 80. dakikada farkı 2'ye çıkardı. 90. dakikada Türkiye Abdülkerim'in golüyle skoru 2-1 yaptı. Türkiye A Milli Takım, maçı 2-1 kaybederek, grubu puansız tamamladı. Bu sonuçla birlikte Fransa 13 puanla grubu lider olurken, Türkiye ise çıktığı 6 maçta puan toplayamadı. Türkiye A Milli Takımı'nın, UEFA Uluslar A Ligi'nde kalma ihtimali sürüyor. A Ligi'nde bulunan 4 grupta, son sırada yer alan takımlar arasında en kötü iki ekip doğrudan B Ligi'ne düşerken, grubunu son sırada tamamlayan diğer iki takım ise play-off oynama hakkını elde edecek. A Ligi 1. Grup'ta puansız son sırada kalan ay-yıldızlı ekip, -11 averajla grubu tamamladı. 3. Grup'ta son sıradaki puansız Çekya da -11 averaja sahip ancak attığı gol Türkiye'den az olduğu için B Ligi'ne düşmesi kesinleşen ilk takım oldu. B Ligi'ne düşecek diğer ekip ise 2. Grup'ta puansız son sırada yer alan ve -7 averaja sahip Sırbistan'ın bugün deplasmanda Yunanistan ile oynayacağı maçla belli olacak. Sırbistan averajını -11'den aşağıda tutarsa A Ligi'nde kalmak için play-off oynama hakkını elde edecek. Sırbistan'ın da -11 averaja gelmesi halinde ise Türkiye ve Sırbistan'ın attığı gol sayılarında önde olan takım, A Ligi'nde kalmak için play-off oynayacak, diğer ekip ise B Ligi'ne düşecek. A Ligi 4. Grup'ta son sırada yer alan bir maçı eksik Galler'in 3 puanı bulunuyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Hatimoğulları, Diyarbakır’da gençlerle buluştu

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, sürece ilişkin,...

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...