16 Kasım 2026
13.3 C
İstanbul

İran ve Rusya’nın Suriye topraklarındaki ortaklığı bitmeye doğru mu gidiyor?

Suriye’deki mücadelenin yıllardır bariz olan bir boyutu – İran-İsrail çekişmesi- dünyanın dikkatini yeni yeni çekmeye başladı. Oysa İran ve İsrail için Cumhurbaşkanı Beşar Esad’a karşı isyanın başladığı mart 2011’den bu yana Suriye’de yaşanan her şeyin özünde bu mücadele yatıyor.

İran açısından Esad her şeyden önce İsrail’le yaşanabilecek bir çatışmada güvenilir bir müttefik anlamına geliyor. Bu çatışma İsrail ile İran’ın en yakın ortağı Lübnan Hizbullahı arasında da olabilir, bizzat İran’ın dâhil olduğu daha geniş bir çatışmaya da dönüşebilir. Bu nedenledir ki Esad’ın konumu tehlikeye düştüğünde Tahran büyük bir tehdit algıladı ve Esad’ın iktidarda kalması için hemen devreye girdi. Bu durum Esad’a alternatif bulma fikrine İran’ın niçin tahammül edemediğini de açıklayabilir. Zira Tahran yönetimine göre İran’ın Suriye’de İsrail’e karşı bir hudut konumu elde etmesine Esad’dan başkası cesaret gösteremez.

Ancak Esad’ın tek müttefiki İran değil. Rusya da Şam rejiminin sağlam bir ortağı. Esad’ın iktidarda kalması Moskova ile Tahran arasında yıllardır süren bir mutabakat konusu, dahası Rusya’nın İran’la iş birliğine girerken taahhüt ettiği tek konu.
Bu bağlamda İran’ın Suriye’de İsrail’e karşı konumlanma çabaları, Rusya’nın koruma sağlayacağı veya uğruna İsrail’le ilişkilerini feda edeceği bir şey değil. Suriye’de güçlü bir oyuncu haline gelen Rusya, İran’la İsrail arasında yaşanacak bir savaşla veya statükoyu değiştirecek herhangi bir çatışmayla bu konumu sarsılsın istemiyor. Öte yandan İran’da Rusya’nın Suriye politikası hakkında çıkan çatlak seslere bakılırsa Rusların hedeflerine ilişkin tereddütler sürüyor.
İran’daki resmi ağızlar durumu yeni bir şey yokmuş gibi göstermeye çalışsa da sahadaki kaynaklar Suriye savaşında çerçevenin değişmekte olduğuna işaret ediyor.
Tahran Üniversitesi öğretim görevlisi Emad Abşinas’a göre İran da Rusya da aralarındaki ilişkiyi ittifak olarak görüyor. Al-Monitor’a konuşan Abşinas, iki ülkenin menfaatlerinin iş birliğini bitirecek kadar ayrışmadığını vurguluyor ve şöyle diyor: “Orta Doğu’da ABD’yle olan çatışma Rusya’yla İran arasındaki eş güdümü en üst seviyede tutuyor. (…) Rusya için İsrail dost bir ülkedir, İran ise müttefiktir. Rusya iki tarafla ilişkilerini bu temelde koordine ediyor.”
Moskova’nın olası bir İran-İsrail çatışmasının başka oyuncuları da Suriye’ye çekeceğinden korktuğunu belirten Abşinas şöyle devam ediyor: “Ruslar dost bir ülke ile müttefik bir ülke arasındaki tansiyonu düşürmek için çabalıyor ama (…) İsrail medyası durumu İran-Rusya gerginliği olarak göstermeye çalışıyor. Bu doğru değil, özellikle de ABD Başkanı Donald Trump’ın nükleer anlaşmadan çekilmesinden sonra. İran Rusya ve Çin’le daha da yakınlaşmış durumda.”
Sahadaki gerilim, 4 Haziran’da bir Rus birliğinin Suriye-Lübnan sınırındaki Kuseyr’de Hizbullah mevzilerinin yakınlarına konuşlanmasıyla görülmemiş bir noktaya ulaştı. Suriye-İran ittifakından bir kaynağın Al-Monitor’a yaptığı değerlendirmeye göre Rusya bu hamlesi ile çok hassas bir bölgede İran ve Hizbullah’ın nabzını yoklamak istedi. Kimliğinin açıklanmaması kaydıyla konuşan kaynak şöyle dedi: “O bölgenin yakınlarında bir üs kurma planları vardı. Olaydan birkaç gün sonra yapılan görüşmede yetkililerimiz, Rus komutanlara bundan sonra bu tip hareketlere müsamaha göstermeyeceğimizi açıkça söylediler. Ruslar da üs kurma gibi bir niyetlerinin olmadığını, bundan sonra tüm hareketlerini koordine edeceklerini söylediler.”
Rusya-İran ilişkisinin değiştiğini düşünen İranlı gazeteci Siavaş Fellahpur Al-Monitor’a şu değerlendirmeyi yaptı: “Rusya stratejik bir müttefikten bölgesel bir oyuncuya dönüştü. (…) Suriye rejimine muhalif Batı destekli silahlı gruplar söz konusu olduğunda İran ve Rusya en üst seviyede koordinasyon yürütüyor ama İsrail’e gelince durum değişiyor. Rusya İsrail’in ulusal güvenliğini gözetiyor. Yine de İran’da bu ilişkiye inananlar hâlâ Rusya’ya bel bağlıyor, İran’ın (bölgesel) rolüne yaklaşım açısından Rusya ile Batı arasında dağlar kadar fark olduğunu söylüyorlar. Rusya kendi menfaatlerini gözetiyor ki bu anlaşılabilir bir durum. Batı ise düşmanlıktan başka bir şey yapmıyor.”
Peki, Suriye’nin güneyindeki İsrail sınırında İran’ın varlığı söz konusu olunca Rusya’nın menfaatleri tam olarak nedir? Moskova’yla Tahran arasındaki menfaat çatışması nasıl idare edilecek? Bu sorulara iki tarafın da açıklık getirmesi gerekiyor. Son günlerde basına yansıyanlar, İran’ın güney Suriye’deki varlığına Rusya’nın İsrail’den pek farklı yaklaşmadığına işaret ediyor. İran’a gelince görünen o ki İran durumun zorlanabileceğini düşünüyor. Milli Güvenlik Üst Kurulu Sekreteri Ali Şamkani, 2 Haziran’da verdiği mülakatta “Rusya’nın Suriye-Ürdün sınırındaki teröristlerin temizlenmesi, bölgenin Suriye ordusunun kontrolüne alınması için sarf ettiği çabalara güçlü destek verdiklerini” belirtti. Ayrıca İran’ın bu bölgede bulunmadığını vurgulayarak “İranlı askeri danışmanların güney Suriye’de bulunmadığını, buradaki son operasyonlarda yer almadığını daha önce de söylemiştik.” dedi.
Güneyde durum iyi olabilir ama bu, Suriye’nin diğer kesimleri için pek geçerli değil. Nitekim Hizbullah lideri Hasan Nasrallah 8 Haziran’da “bütün dünya” bir araya gelse de Hizbullah’ı Suriye’den çıkaramayacağını söyledi. Nasrallah şöyle devam etti: “İsrail Cumhurbaşkanı Esad’ın devrilmesine bel bağlıyor ve militanlardan medet umuyordu. Ancak Siyonistler şimdi Suriye’deki hedeflerini değiştirdiler ve Suriye’deki mücadelede hedefin İran ve Hizbullah’ın buradan çıkarılması olduğunu söylüyorlar.” İsrail’e seslenen Nasrallah “Siz Siyonistler Suriye’de yenildiğinizi, direnişin ana direğini yıkamadığınızı kabul etmek zorundasınız.” dedi.
Bu açıklamaları değerlendiren Abşinas, müttefiklerinin tam anlamıyla kontrol sahibi olacağı garantisi almadan İran’ın Suriye’den çıkmayacağını belirtti. Suriye-İran ittifakının en iyi dönemini yaşadığını vurgulayan Abşinas şöyle dedi: “Rusya’yla ilişkiler etkilense bile Suriye, İran ve Hizbullah’ı bir araya getiren eksen devam edecek. Çünkü bu, İran milli güvenliğinin parçasıdır. İran bu bağın zarar görmesine tahammül edemez. Zira bu bağ gevşeyecek olursa tarafların ayrı ayrı vurulması kolaylaşacak.”
Makram Najmuddine

Son Haberler

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Fransa’ya 2-1 mağlup oldu

Türkiye, UEFA Uluslar A Ligi Grup son maçında Fransa'ya deplasmanda 2-1 mağlup oldu. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup 6. maçında Fransa ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Karşılaşmanın ilk yarısı  0-0 golsüz golsüz son buldu. İkinci yarıda  Fransa, Emirhan Topçu'nun 49. dakikada kendi kalesine attığı golle öne geçti. Kroupi, 80. dakikada farkı 2'ye çıkardı. 90. dakikada Türkiye Abdülkerim'in golüyle skoru 2-1 yaptı. Türkiye A Milli Takım, maçı 2-1 kaybederek, grubu puansız tamamladı. Bu sonuçla birlikte Fransa 13 puanla grubu lider olurken, Türkiye ise çıktığı 6 maçta puan toplayamadı. Türkiye A Milli Takımı'nın, UEFA Uluslar A Ligi'nde kalma ihtimali sürüyor. A Ligi'nde bulunan 4 grupta, son sırada yer alan takımlar arasında en kötü iki ekip doğrudan B Ligi'ne düşerken, grubunu son sırada tamamlayan diğer iki takım ise play-off oynama hakkını elde edecek. A Ligi 1. Grup'ta puansız son sırada kalan ay-yıldızlı ekip, -11 averajla grubu tamamladı. 3. Grup'ta son sıradaki puansız Çekya da -11 averaja sahip ancak attığı gol Türkiye'den az olduğu için B Ligi'ne düşmesi kesinleşen ilk takım oldu. B Ligi'ne düşecek diğer ekip ise 2. Grup'ta puansız son sırada yer alan ve -7 averaja sahip Sırbistan'ın bugün deplasmanda Yunanistan ile oynayacağı maçla belli olacak. Sırbistan averajını -11'den aşağıda tutarsa A Ligi'nde kalmak için play-off oynama hakkını elde edecek. Sırbistan'ın da -11 averaja gelmesi halinde ise Türkiye ve Sırbistan'ın attığı gol sayılarında önde olan takım, A Ligi'nde kalmak için play-off oynayacak, diğer ekip ise B Ligi'ne düşecek. A Ligi 4. Grup'ta son sırada yer alan bir maçı eksik Galler'in 3 puanı bulunuyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Hatimoğulları, Diyarbakır’da gençlerle buluştu

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, sürece ilişkin,...

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...