17 Kasım 2026
13.7 C
İstanbul

Hafter’in ‘Türk hedeflerine yönelik hava operasyonu başlayacak’ dediği Libya’da son durum ne?

2014’ten bu yana iç savaşın sürdüğü Libya’da, geçen yılın Nisan ayından bu yana Trablus’u ele geçirmeye çalışan Halife Hafter’e bağlı güçler son birkaç haftada geri çekilmeye başladı.

Bunda, Trablus hükümetine bağlı birliklere destek veren Türkiye’nin payı büyük. Hafter’e bağlı hava kuvvetleri bunun üzerine, bayram sonrası Libya’daki Türk hedeflerine yönelik büyük bir bombardıman düzenleyeceğini açıkladı.

Türk hedeflerine doğrudan saldırı düzenlenmesi durumunda, ülkede birbiriyle çatışan taraflara doğrudan ya da dolaylı destek veren ülkelerden biri ilk kez hedef haline gelmiş olur.

Hem bu riskten kaçınmak, hem de Hafter’in bir yılı aşkın sürede ilerlediği bölgelerin çoğundan birkaç hafta içinde geri çekilmiş olması; Hafter’e destek veren bazı ülkelerin “ateşkes” çağrılarına ağırlık vermesine yol açtı.

Hafter nasıl geri çekildi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trablus hükümeti başbakanı Fayez el Sarrac ile birlikte

Kasım 2019’da Türkiye ile Libya arasında imzalanan askeri ve güvenlik işbirliği anlaşması kapsamında Türkiye, Trablus’ta Birleşmiş Milletler’in meşru kabul ettiği Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne (UMH) hem silah hem de istihbarat ve askeri destek vermeye başladı

Sadece Türk ordusundan güvenlik yetkilileri değil; Suriye’den de UMH’ye destek olmak üzere 5 binin üzerinde silahlı muhalif savaşçı Libya’ya gönderildi.

Yılın sonunda başkent Trablus’a çok yaklaşmış olan Hafter’in ilerlemesi, Türkiye’nin UMH’ye desteği başladıktan kısa bir süre sonra durdu. Bir süre sonra Hafter bazı küçük yerleşim birimlerini kaybetti.

Bu yıl 1 Mayıs’ta UMH, Hafter’e karşı operasyon başlattığını duyurdu. 18 Mayıs’ta Trablus çevresindeki birçok küçük yerleşim yeriyle birlikte Vatiyye Hava Üssü’nün kontrolünü de almıştı.

Operasyonlar sırasında Birleşik Arap Emirlikleri’nin sağladığı Rus yapımı hava savunma sistemleri etkisiz hale getirildi ve Trablus hükümeti, bu sistemlerin görüntülerini paylaştı.

Bu kazanımlardan sonra hedefi daha da büyüterek Trablus’un güneyindeki Kasr Bin Gaşir Havalimanı’nı Hafter güçlerinden geri almak için operasyon başlatıldı. Bu hedef de gerçekleştirilirse sırada Trablus’un güneybatısındaki Tarhuna şehrinin olduğu açıklandı.

Rusya’nın pozisyonu değişiyor mu?

Trablus’un kazanımlarından “insani bir jest yaparak geri çekildiğini” duyuran Hafter’e verilen desteğin bir kısmı da olumsuz etkilendi.

Hafter’in 1 yılı aşkın süredir Trablus’u kuşatma hedefine ulaşamaması ve nihayetinde geri çekilmesi, Moskova’da soru işaretlerine yol açtı.

Son birkaç yıldır Hafter’e verdiği desteğin sonuçsuz kaldığını görmek istemeyen Kremlin, Tobruk’taki sivil meclise yöneldi.

Rus Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Halife Hafter
I

Hafter’in bağlı olduğu Tobruk’taki Temsilciler Meclisi’nin başkanı Akile Salih İssa, Nisan ayı sonunda ülkedeki farklı grupların bir araya gelip görüşmesini ve yeni bir hükümet kurulmasını önerdi.

Bu öneriden birkaç gün sonra, Al Monitor’un haberine göre, aşiret liderleriyle yaptığı bir toplantıda “Rus siyasi danışmanlarının Libya’da olduğu artık bir sır değil, Hafter’in Trablus savaşını kazanamaması üzerine bana destek verdiler” ifadelerini kullandı. Rusların Trablus’taki Fayez el Sarrac hükümetiyle görüşerek ateşkes müzakerelerine başlamayı hedeflediğini söyledi.

Akile Salih’in bu açıklamasıyla aynı gün Hafter de bir açıklama yaparak ordunun komutanı olarak yönetimi ele aldığını açıkladı. Yetkiyi Tobruk parlamentosundan değil ordudan aldığını duyurarak Akile Salih İssa başkanlığındaki meclisin yetkilerini önemsemediğinin mesajını verdi.

28 Nisan’da bir basın toplantısında konuşan Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, hem Hafter’in açıklamasını eleştirdi hem de Sarrac hükümetinin eylemlerinin müzakere masasına oturmak için uygun olmadığını söyledi. Akile Salih’in sözlerini de ayrıca hatırlatarak kendisini desteklediklerini belirtti ve “Tüm Libyalıları konuşarak bir ortak nokta bulmaları için teşvik ediyoruz, umarım daha önceki çabalardan ders çıkarılmıştır” dedi.

Lavrov basın toplantısını koronavirüs salgını sebebiyle videokonferans yöntemiyle yaptı

‘Daha önceki çabalar’ neden sonuçsuz kalmıştı?

Ocak ayında Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Rus mevkidaşı Lavrov Moskova’da; şehre davet edilen Sarrac ve Hafter’in masaya oturması ve ateşkes anlaşması imzalaması için çalışmıştı.

Sarrac ateşkes anlaşmasına imza atmış, Hafter ise Rusya’nın telkinlerine rağmen süre istemişti. İki günlük süre boyunca Rusya’nın dışında en büyük destekçileri olan Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır’daki yetkililerle görüşen Hafter, nihayetinde anlaşmaya imza atmayacağını açıklamıştı.

Moskova'daki toplantıya Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar da katılmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, o dönem ABD Başkanı Donald Trump’a telefon ederek, Körfez’deki müttefiklerinin Hafter’i ateşkesi imzalamaya teşvik etmesi için görüşmüştü.

Ardından da mecliste yaptığı konuşmada “Ülkenin meşru yönetimine ve Libya’daki kardeşlerimize saldırılarını sürdürmesi halinde, darbeci Hafter’e hak ettiği dersi vermekten de asla geri durmayacağız” demişti.

ABD bu kez dolaylı olarak müdahil oldu

Ateşkes görüşmelerinin çökmesinin üzerinden dört buçuk ay geçti. Hafter hedeflediği ilerlemeyi sağlayamadı, Rus Dışişleri Bakanı ilk kez 28 Nisan’daki basın toplantısında Hafter’i açıkça eleştirdi.

UMH birlikleri, Rus yapımı Pantsir hava savunma füzesini Trablus sokaklarında sergiledi

18 Mayıs’ta Vatiyye Hava Üssü’nü ele geçiren UMH birlikleri, Rus yapımı savunma sistemlerinin görüntülerini uluslararası basına verdi. Birkaç gün sonra Hafter’e bağlı hava kuvvetlerinin başındaki Sakr Curuşi, UMH’nin bu ilerleyişinde büyük katkısı olan Türkiye’ye ait tüm hedeflerin bombalanacağını duyurdu. Türkiye de, böyle bir durumda “Hafter’e bağlı tüm unsurların meşru hedef olarak görüleceği” karşılığını verdi.

Son birkaç günde ise Batı’nın Rusya’ya, Libya’daki savaşı körüklediği yönündeki eleştirileri arttı.

25 Mayıs’ta Reuters, Beni Velid şehrinin belediye başkanı Salim Alayvan’a dayandırdığı haberinde, Trablus kuşatmasında savaşan Rus askerlerin silahlarıyla birlikte Beni Velid Havalimanı’ndan üç uçağa bindirilerek daha doğuda, Hafter kontrolünde ancak savaş bölgesine yüzlerce kilometre uzakta olan Jufra bölgesine gittiğini duyurdu.

26 Mayıs’ta ABD ordusunun Afrika Kuvvetleri Komutanlığı, “Rusya’nın devlet destekli projelerle doğrudan Hafter’e askeri destek verdiğini değerlendiriyoruz” açıklaması yaptı.

ABD Afrika Kuvvetleri Komutanlığı, Libya'daki Rus savaş uçaklarının fotoğraflarını yayımladı

Kremlin’e yakın Wagner Grubu, Hafter’le birlikte savaşmak üzere Libya’ya hem paralı asker hem de askeri techizat gönderiyor. Rusya ise, Hafter’i Moskova’ya davet edip üst düzey devlet görevlileriyle fotoğraf verse de, savaşa doğrudan ya da dolaylı olarak müdahil olduğunu hiçbir zaman doğrulamadı.

ABD ordusunun açıklamasında, Wagner Grubu’nun bu desteğinin doğrudan Kremlin’den alınan direktifle yapıldığı; hem siyasi hem maddi olarak Moskova’nın desteği olmadan Libya’daki savaşa böyle müdahil olamayacağı; Moskova’nın, Wagner grubunu, Hafter’e verdiği desteğin üstünü örtmek için kullandığı savunuldu.

Türk hedeflerini bombalayacağını duyuran Hafter’e bağlı hava kuvvetlerine destek olmak üzere Rus savaş uçaklarının Libya’ya gönderildiği belirtildi.

Bir gün sonra açıklamayı genişleterek MiG29 ve SU-24 uçaklarının Suriye’deki Hmeymim Hava Üssü’nde durduğunu, burada kamufle edilerek Rusya’ya ait işaretlerin üzerinin boyandığını, ardından Rus pilotlarının kullandığı bu jetlerin yine Rus uçakları eşliğinde Jufra’daki üsse konuşlandığını duyurdu.

Resmi Twitter'da görüntüle

Birleşmiş Milletler de Libya’yla ilgili raporunda, Rusya’nın ülkeye Suriye’den yüzlerce savaşçı gönderdiğini yazmıştı.

Rusya’dan ateşkes çağrısı

Bu açıklamanın üzerine Moskova hızlıca eyleme geçti ve Fransız haber ajansı AFP üzerinden, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un General Halife Hafter’e “derhal ateşkes ilan edilip müzakerelere başlanması” mesajını ilettiğini bildirdi.

Çarşamba günü de Rus Interfax haber ajansı, daha alt düzeyde yapılan bir açıklamayı; Rus parlamentosunun üst kanadının uluslararası ilişkiler komitesinin başkan yardımcısı olan Vladimir Çabarov’un sözlerini geçti:

“Rusya Libya’ya askeri personel göndermedi. Böyle bir teklif, parlamentonun üst kanadına hiçbir zaman onay için gelmedi.”

Vatiyye Üssü'nde bulunan BAE'nin sağladığı Rus füzelerinin parçaları

Rusya, ateşkes çağrılarına ağırlık verirken Hafter’in diğer destekçileri Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Fransa’dan henüz tavır değişikliğiyle ilgili bir işaret yok.

Çarşamba günü Fransız Dışişleri Bakanı Jean-Yves le Drian, Libya’daki durumdan çok endişe ettiklerini ve krizin derinleştiğini söyledi. “Libya’nın Suriyelileşmesi durumuyla karşı karşıyayız.” dedi ancak ülkesinin pozisyonuyla ilgili daha fazla detay vermedi.

BAE’nin Hafter’e gönderdiği askeri techizatın önemli bir kısmı Rusya’dan satın alınıyordu. Bu ticaret ve askeri destek üçgeninde bir değişiklik olup olmadığı da henüz bilinmiyor.

Ancak Hafter’in, Rusya’nın müzakere çağrısına ağırlık vermesi ve Akile Salih’le görüşmeleri sıklaştırması üzerine, daha fazla destek aramak için Mısır ve BAE’deki müttefikleriyle teması arttırdığı biliniyor.

Bu sebeple Cumhurbaşkanı Erdoğan cumartesi günü ABD Başkanı Trump’la bir kez daha telefonda görüştü.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada ise “Başkan Trump, Libya’ya yabancı müdahalesinin kötüleşmesine ilişkin endişesinin ve hızla çatışmaların azaltılması ihtiyacının altını çizdi.” ifadeleri yer aldı.

ABD Afrika Kuvvetleri Komutanlığı’nın Rusya’nın Libya’ya savaş uçağı gönderdiğine dair açıklaması da, bu telefon konuşmasından birkaç gün sonra geldi.

Son Haberler

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Fransa’ya 2-1 mağlup oldu

Türkiye, UEFA Uluslar A Ligi Grup son maçında Fransa'ya deplasmanda 2-1 mağlup oldu. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup 6. maçında Fransa ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Karşılaşmanın ilk yarısı  0-0 golsüz golsüz son buldu. İkinci yarıda  Fransa, Emirhan Topçu'nun 49. dakikada kendi kalesine attığı golle öne geçti. Kroupi, 80. dakikada farkı 2'ye çıkardı. 90. dakikada Türkiye Abdülkerim'in golüyle skoru 2-1 yaptı. Türkiye A Milli Takım, maçı 2-1 kaybederek, grubu puansız tamamladı. Bu sonuçla birlikte Fransa 13 puanla grubu lider olurken, Türkiye ise çıktığı 6 maçta puan toplayamadı. Türkiye A Milli Takımı'nın, UEFA Uluslar A Ligi'nde kalma ihtimali sürüyor. A Ligi'nde bulunan 4 grupta, son sırada yer alan takımlar arasında en kötü iki ekip doğrudan B Ligi'ne düşerken, grubunu son sırada tamamlayan diğer iki takım ise play-off oynama hakkını elde edecek. A Ligi 1. Grup'ta puansız son sırada kalan ay-yıldızlı ekip, -11 averajla grubu tamamladı. 3. Grup'ta son sıradaki puansız Çekya da -11 averaja sahip ancak attığı gol Türkiye'den az olduğu için B Ligi'ne düşmesi kesinleşen ilk takım oldu. B Ligi'ne düşecek diğer ekip ise 2. Grup'ta puansız son sırada yer alan ve -7 averaja sahip Sırbistan'ın bugün deplasmanda Yunanistan ile oynayacağı maçla belli olacak. Sırbistan averajını -11'den aşağıda tutarsa A Ligi'nde kalmak için play-off oynama hakkını elde edecek. Sırbistan'ın da -11 averaja gelmesi halinde ise Türkiye ve Sırbistan'ın attığı gol sayılarında önde olan takım, A Ligi'nde kalmak için play-off oynayacak, diğer ekip ise B Ligi'ne düşecek. A Ligi 4. Grup'ta son sırada yer alan bir maçı eksik Galler'in 3 puanı bulunuyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Hatimoğulları, Diyarbakır’da gençlerle buluştu

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, sürece ilişkin,...

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...