17 Kasım 2026
16.5 C
İstanbul

Economist: Türkiye demokrasisinin felce uğramasında Erdoğan kadar Fethullah Gülen de sorumlu

İngiliz Economist dergisinin Charlemagne köşesinde ‘Türkiye’deki demokrasini geriye gitmesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kadar, Erdoğan’la geçmişte ortak hareket eden Fethullah Gülen Hareketi’nin de sorumlu olduğu’ yorumu yapılıyor.

Makalede, Türkiye’de Erdoğan’ın “tasfiye sürecinde mağdur ettiği tek tek bireyler için şefkat gösterilse de, ‘Cemaat’in tümüne ve liderleri Fethullah Gülen’e yönelik şefkat gösteren neredeyse hiç kimse yok” deniyor ve Gülen Hareketi’nin 2002’de AKP iktidara geldikten sonra güç kazandığı belirtiliyor: “Sempatizanları daha önce Türk bürokrasisine sızmışlardı. Ama Erdoğan’ın cesaretlendirmesiyle kurumların tamamını ele geçirdiler”

Economist dergisinin makalesinde şu ifadeler var:

“Türkiye’de artık kelepçe kalmadığını düşünebilirsiniz. 2016 yazında ülkeyi sarsan tuhaf darbe girişimiyle bağlantılı tutuklama dalgaları yavaşlasa da henüz durmadı. Hâlâ her hafta Gülen cemaatinin üyesi olduğu düşünülen yeni kişiler gözaltına alınıyor. 27 Temmuz’da da çoğu asker en az 41 kişi gözaltına alındı. Geçen hafta onlarcası için de yakalama kararı çıkarıldı.

“Darbeden bu yana yaklaşık 600 bin kişi hakkında soruşturma açıldı. 100 bini tutuklandı. Çoğunun bir cemaat bankasında hesabı olması gibi zayıf bağlantıları vardı. Bazıları içeride işkenceye maruz kalmış gibi görünüyor. Türkler arasında Erdoğan’ın bireysel kurbanlarına yönelik sempati olmasına rağmen cemaate bir bütün olarak sempati yok.

‘Erdoğan kötünün iyisi’

“Erdoğan’ın azılı düşmanları dahil, Türkiye’de kime sorsanız Gülen’le kıyaslanınca Erdoğan’ın kötünün iyisi olduğunu söyleyecektir. Erdoğan bir otokrat ve kabadayı. Ama Türk demokrasinin felce uğratmada kendisine Gülen ve cemaatinden daha fazla yardım eden kimse yok.

“Hareket 1970’lerden sonra çoğunluğu yoksul ve dindar öğrenciler olmak üzere yüz binlerce taraftar topladı. Soğuk Savaş’tan sonra kendisini aydınlanmacı İslam’ın öncüsü olarak sundu. Yurt dışında vakıflar kurup Batıda kendilerine sempati gösteren bir çevre yarattı. Fakat, 2002’de Erdoğan ve Adalet Kalkınma Partisi’nin gelmesinden sonra güçlenmeye başladılar.

“Sempatizanları daha önce Türkiye bürokrasisine sızmıştı. Erdoğan’ın cesaretlendirmesiyle kurumların tamamını ele geçirdiler. (Bir tahmine göre yargıdaki üst düzey görevlilerin yüzde 30’u, poliste de yüzde 50’si Gülencilerden oluşuyordu.) Erdoğan’ın onayıyla, binlerce Kürt aktivist, subay, laik ve gazetecinin tutuklanmasını sağladılar. Güvenlik analisti Gareth Jenkins, “Gülenciler, Erdoğan’ın iktidarını sağlamlaştırmasında belirleyici bir rol oynadılar.”

“Gülencilerin başarısı, sonlarını hazırladı. 2010’ların başlarına kadar Erdoğan’a tehdit oluşturacak kadar güç toplamışlardı. Eskiden Gülen’e yakın olan akademisyen Gökhan Bacık “Bir dönem fiilen Türkiye’yi yönetiyorlardı” diyor. Kürt isyancılarla barış görüşmelerini baltalamaya çalıştılar, 2012’de istihbarat servisi başkanını hedef aldılar ve bir yıl sonra, bir yolsuzluk skandalında Erdoğan’ı suçladılar. Erdoğan cemaate savaş açtı ve bürokrasideki destekçilerini tasfiye etti. Darbe girişiminden sonra tasfiyeler hızlandı.

“Darbe gecesi yaşananların çoğu hala net değil. Geleneksel bir darbeden çok, bir dizi terör saldırısıyla ordu ayaklanmasına benzeyen olayda 250 kişi öldü. Silahlı kuvvetler içindeki Gülenci hücrelerin uyanıp kendi kendilerine ülkeyi ele geçirdikleri belirtilen olayın resmi versiyonu çok inandırıcı değil. Bugüne dek Türk hükümeti, darbecilerin iktidarı ele geçirince ne yapmayı planladıklarına ilişkin herhangi bir kanıt göstermedi.

‘Cemaat gücünü yitirdi’

“Darbenin kendisinin küçük ama çeşitlilik içeren bir koalisyonun işi gibi görünüyor. Ama Gülencilerin darbede büyük rolü olduğuna şüphe yok. En azından, bu şiddeti yönetenlerden bazılarının Gülen sistemi mezunları olduğu ortaya çıktı. Olaya müdahil olan iki sivilin birkaç gün öncesinde Amerika’da Gülen’i gördükleri anlaşılıyor. Analistler, Gülen’e bağlı bu kişilerin liderlerinin onayı olmadan harekete geçmelerinin mümkün olmadığını söylüyor. Gülen olayla ilgisi olmadığını söylüyor.

“Erdoğan ve bakanları yabancıların Gülencilerin Türkiye’ye verdiği zararı görmemelerine öfke duyuyor. Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü Başkanı Bayram Balcı, “Birçok Avrupa ülkesinde insanlar Erdoğan bir diktatör diye gördükleri için ona karşı çıkan herkes demokrat olmalı düşünüyor” diyor. Bu mantık, Gülen’in işine yarıyor ve onun bir muhalif olarak görülmesini sağlıyor.”

“Gülenizmin tehlikelerine dair nutuk atma konusunda Erdoğan’dan daha kötü konumda olan kimse olamaz. Çünkü hükümeti bir dönem harekete göbekten bağlıydı. Erdoğan, avukatlar, öğretmenler ve yardım kuruluşu çalışanları dahil hareketle bağlantılı olan herkesi içeri atarak hukukun üstünlüğünü bir kenara attı ve intikamı seçti. Tüm muhaliflerini vatana ihanet ya da terörle suçlaması ona yardımcı olmadı. Washington merkezli Orta Doğu Enstitüsü’nden Gönül Tol, “[Amerika’daki] insanlar güvenilirliği olsaydı Erdoğan’ı daha çok dinleyebilirdi. Ama hiç yok” diyor”

“Bugün cemaat gücünü yitirmiş durumda. Türkiye’nin içinde nefes alabileceği alanı kalmadı. Türk toplumunun tüm kesimlerine kendini yabancılaştırdı, bir avuç insan hakları aktivisti dışında cemaati savunacak kimse kalmadı. Gülencilerin durumu ülke dışında daha iyi ama yine de köşeye sıkışmış haldeler.

“Erdoğan, Afrika ve Orta Asya’daki bazı ülkelerin Gülen okulları ile işyerleri ile ilişkilerini kesmeleri için yaptığı baskıda başarılı oldu. Fonlar kurumaya başladı. Uzun süredir hareketin takipçisi olanlar sürü halinde ayrılmaya başladı ve yeni üyeler eklemek neredeyse imkansız. Gülen harekete körü körüne bağlı olanları yönetiyor. Bacık, yardımcılarının hepsinin grup dışında deneyimleri olmayan ilahiyatçılar olduklarını söylüyor. Güç sahibi konumda olan kadın hiç yok. Kendisini İslam’ı modernleştiren bir hareket gibi tanımlayan bir hareket için bu iyi bir görüntü değil.

‘Gülen ölünce cemaat dağılır’

“Gülen 80’lerine yaklaşıyor ve sağlığı iyi değil. Öldüğünde cemaatten geri kalanlar büyük olasılıkla dağılacak.

“Türkiye’de bıraktığı miras ise acı. Gönül Tol, ‘Ülkenin bugünkü durumundan Erdoğan kadar sorumlular,’ diyor.”

Economist’in makalesi şu yorumla sona eriyor:

“Dış dünyanın çoğu, Türkiye’nin otokrasiye sürüklenmesi hikayesinde tek bir kötü adam olduğunu düşünüyor gibi görünüyor. Türkler ise size bir kişinin daha olduğunu söyleyecektir.”

Son Haberler

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance: Sonsuz bir savaşa izin vermeyeceğiz

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Donald Trump'ın İran...

Rojava Üniversitesi’nin statüsü ve Kürtçe eğitim için 5 maddelik düzenleme

Entegrasyon Komitesi, Rojava Üniversitesi Rektörlüğü ile yaptığı toplantının ardından fakültelerin...

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...