Kısa evet, ama ölümsüz bir roman. Sonun baştan bilinmesi, büyülü gerçekçiliğin korunması ve bir toplumun içgüdüsel bir şekilde aynı tepkileri verip susması dile getirilmektedir.
Gabriel Garcia Marquez Kolombiyalı büyük yazar, çocukluğunu geçirdiği Kolombiya topraklarında gerçekleşmiş bir cinayeti anlatıyor. Herkesin yaşanacağını bildiği fakat kimsenin engel olmadığı, alenen konuşup hiçbir uyarıda bulunmadığı bir cinayetin öyküsüdür.
Santiago Nasar. Romanın kahramanı. Kitabı elinize aldığınız ilk anda Santiago Nasar’ın öldürüleceğini biliyorsunuz. Ancak bu sonu biliyor olmanız hiçbir heyecan dürtüsünü elinizden almıyor aksine tüm bir toplumun böyle bir cinayet karşısına nasıl olurda ortak bir paydada buluşup sustuklarını anlamak için uğraş veriyorsunuz. Toplumsal bir ruh çözümlemesinin peşine düşüyor, bu cinayete karşı tepkisiz kalan insanların iç dünyalarına bir perde aralayıp o aralıktan ufacıkta olsa içeri girmeye çalışıyorsunuz.
Pancio Vicario orta halli bir kuyumcudur. Kısıtlı olanaklara sahip bir aile ikiz oğlanlar ve iki kız çocuğu. Ve derler ki Pancio Vicario’nun kızları için “Her erkek onlarla mutlu olur, çünkü acı çekmek için yetiştirilmişler.”
Pancio Vicario’nun ikiz oğulları, bir ayna aksi benzerliğinden daha aşağı değillerdi. Pablo Vicario, Pedro Vicario. Bir şekilde düşünsel olarak benzerlik gösterseler dahi özlerinde birbirlerine karşı bir savaş sürdürüyorlardı. Doğalında iyi ve kötüyü temsil ediyor diyemeyiz. Farklı miktarlarda her iki olgu da zihinlerinde mevcut idi. Daha doğru ifade etmek gerekirse vicdan ki bir kısmı korkudan ibaret ve yapılması gerekene karşı eğilim içgüdüsünün çatışması söz konusudur.
Günümüzün en çıplak gerçekliği, töre cinayetleridir. Anlaşılacağı üzere dünyanın neresine giderseniz gidin keza 1950’lerin Kolombiya’sına dahi gitseniz yalın bir töre cinayeti ile karşılaşabiliyorsunuz. Tıpkı Gabriel Garcia Marquez’in çocukluğundan anımsadığı Santiago Nasar’ın öldürüldüğü cinayet gibi.
Santiago Nasar kaç yerinden, ne şekilde bıçaklandı. Bıçakların boyutları ne idi, kaç kez değiştirilmişlerdi hepsi zihninize kazınacak. Vicario kardeşler cinayete giden yolu uzatmak için, hissedeceğiniz kadarıyla bu yolda kendilerine dur diyebilecek biriyle karşılaşmak için hangi duraklarda soluklandılar bileceksiniz.
Gabriel Garcia Marquez yalnızca bir cinayeti anlatmıyor. Bir domuzu kesip parçalarına ayırmakla, bir insanı öldürmenin ne derece benzerlik gösterebileceğinin sorgulamasını biz okurlara bırakıyor. Düşünüyorsunuz bir hayvanın canını almakla, düşünen bir canlı olan insanın son nefesini almak ne kadar yakınsıyor.
Bir başka açıdan bakacak olursak bakireliğin önemsenme derecesini, bunun sadece yöresel değil toplumsal bir bakış açısı olduğu sonucuna ulaşabilirsiniz.
Angela Vicario, Pancio Vicario’nun kızı ve olayların merkezindeki karakter. Evlenmek üzere olan Angela’nın bakire olmadığını saklama çabasını hayretler içinde okuyacaksınız ve yalan söylerken gösterdiği cürete imreneceksiniz. Bir insanın kaybedecek çok olgusu varken ve bu olgular çok kıymetli iken nasıl olurda elinden geleni yapmaz. Nasıl olurda mantığa aykırı, ortaya çıkacağı aşikar olan bir yalanı söylemekten kendini alabilir. Keza bu hali kimi insanlar için haklı görünebilecek iken kimisi içinde bakire olmadığı halde duvağıyla portakal çiçeklerini takmaya cesaret edebilmesi saflığın simgelerine karşı büyük saygısızlık olarak yorumlanmıştır.
Daha sonraları Santiago Nasar’ın öldürüldüğü cinayetin dosyası sorgu yargıcının eline ulaştığında şaşırmamak elde dahi değildi. Santiago Nasar aleyhine tek bir kanıt bulunamamıştı. Sorgu yargıcı özenle hazırladığı raporun 416. Sayfasının kenarına şu notu düşmüştü;
“Bana bir ön yargı verin, dünyayı yerinden oynatayım.”
inceleme: Büşra Abacı
kitabın adı: Kırmızı Pazartesi
yazar: Gabriel Garcia Marquez
çevirmen: İnci Kut
yayın evi: Can yayınları
basım yılı:1. basım 1982
sayfa sayısı:107
