19 Kasım 2026
16.3 C
İstanbul

ABD ve İran arasındaki nükleer anlaşma görüşmelerinin ilk turu Umman’da tamamlandı

İran ve Amerika Birleşik Devletleri, Tahran’ın nükleer programı konusunda Umman’da ilk tur görüşmeleri tamamladı. 2018’den bu yana iki ülke arasındaki en üst düzey görüşme gerçekleşti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşmeler öncesinde İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada ülkesinin “adil bir anlaşma” istediğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, 2018 yılında İran ile dünya güçleri arasındaki önceki nükleer anlaşmadan ülkesini çekmiş ve uzun zamandır daha “iyi” bir anlaşma yapılacağını ifade etmişti.

Görüşmeler, bir anlaşmanın mümkün olup olmadığını belirlemek için önemli bir ilk adım olarak görülüyor.

İki buçuk saat süren görüşmeler için Arakçi, “Her iki taraf da önümüzdeki hafta tekrar bir araya gelme konusunda anlaştı” dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagai, “dolaylı” olarak tanımladığı görüşmelerde heyetlerin ayrı ayrı odalarda bulunduğunu ve mesajları Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamad el-Busaidi aracılığıyla ilettiğini aktardı.

ABD heyetinin başındaki Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, daha önce yaptığı açıklamada yüz yüze görüşmeden söz etmişti.

Ancak Arakçi, görüşmeler sonrasında sosyal medyada yaptığı paylaşımda, Witkoff ve Busaidi ile “birkaç dakika” konuştuğunu yazdı.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, bir sonraki turun Umman’da olmayabileceğini ancak yine bu ülkenin aracılığıyla gerçekleşeceğini belirtti.

İran devlet televizyonuna konuşan Arakçi, “Ne biz ne de diğer taraf, meyve vermeyecek müzakereler, müzakere etmek için müzakere, zaman kaybı ya da sonsuza dek süren görüşmeler istemiyoruz” dedi.

Busaidi ise sosyal medya platformu X üzerinden, “adil ve bağlayıcı bir anlaşmaya varmak amacıyla müzakerelere aracılık etmekten gurur duyduğunu” yazdı.

Umman Dışişleri Bakanı Busaidi görüşmelerin, “bakış açılarını köprüleyebilecek, bölgesel ve küresel barış, güvenlik ve istikrara katkı sağlayacak dostane bir atmosferde” gerçekleştiğini belirtti.

Hangi konular öne çıkıyor?

Görüşmelerdeki en önemli konu, tarafların ne tür bir anlaşmayı kabul etmeye istekli oldukları.

Trump, geçen ay İran’ın dini liderine Birleşik Arap Emirlikleri aracılığıyla bir mektup gönderdi ve bu mektupta, İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek ve ABD ile İsrail’in olası askeri saldırılarını önleyecek bir anlaşma istediğini belirtti.

İran ise nükleer programını tamamen sökmek yerine sınırlamayı, karşılığında ise yaptırımların kaldırılmasını umuyor.

Arakçi konuyla ilgili değerlendirmelerinde, “Amacımız eşit bir pozisyondan, adil ve onurlu bir anlaşmaya ulaşmak. Diğer taraf da bu pozisyondan gelirse, umarız bir anlayış oluşur ve bu da müzakerelere giden yolu açar” dedi.

Ayrıca, yanında getirdiği heyetin “bu alanda bilgili ve daha önce bu konuda müzakere etmiş uzmanlardan oluştuğunu” belirtti.

Reuters’a konuşan ismi açıklanmayan bir Ummanlı kaynak, görüşmelerin aynı zamanda bölgesel gerilimi azaltmayı ve tutuklu takaslarını güvence altına almayı hedeflediğini söyledi.

29 Mart 2025’te, Filistinlilere destek amacıyla yapılan Kudüs Günü etkinliğinde bir kadın, İran’ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in portresini taşıyor.

Trump, görüşmelerin yapılacağını İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Beyaz Saray ziyaretinde duyurmuştu.

Netanyahu, Salı günü yaptığı açıklamada her iki liderin İran’ın “nükleer silah sahibi olmayacağı” konusunda anlaştığını söyledi.

Netanyahu, Libya’nın 2003 yılında Batılı ülkelerle varılan anlaşma kapsamında tüm silah programını tamamen söktüğü “Libya tarzı bir anlaşma” çağrısı yaptı.

Bu öneri İran açısından tamamen kabul edilemez olabilir.

İranlı yetkililer, müzakerelerin yalnızca nükleer programı kapsayacağını, balistik füze programı gibi daha geniş savunma kabiliyetlerinin gündeme gelmeyeceğini açıkça ifade etti.

Cuma günü Trump, İran’ın “harika, mutlu bir ülke olmasını” istediğini ama “nükleer silaha sahip olamayacağını” söyledi.

Trump, eğer anlaşma sağlanamazsa ABD’nin askeri güç kullanacağı uyarısında bulundu; İran ise baskı altında müzakere etmeyeceğini defalarca yineledi.

ABD Başkanı, Pazartesi günü Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada, eğer görüşmeler başarısız olursa bunun İran için “çok kötü bir gün” olacağını söyledi.

Kremlin tarafından 7 Nisan’da yapılan açıklamada ise Rusya’nın Tahran’ın nükleer programı konusunda ABD ile İran arasındaki gerginliği çözmek için elinden gelen her şeyi yapmaya hazır olduğu belirtildi.

İran, nükleer faaliyetlerinin tamamen barışçıl olduğunu ve asla nükleer silah geliştirmeyeceğini savunuyor.

Ancak Trump’ın 2015 anlaşmasından çekilmesinden bu yana, İran yaptırımlara misilleme olarak anlaşmanın getirdiği sınırlamaları giderek ihlal etti ve birkaç bomba yapacak kadar yüksek seviyede zenginleştirilmiş uranyum stokladı.

2015 anlaşmasına göre, İran 15 yıl boyunca uranyumu en fazla yüzde 3,67 saflıkta zenginleştirmeyi kabul etmişti.

Şubat ayında Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran’ın yüzde 60 saflıkta uranyum stokladığını ve bunu hızla yüzde 90’a, yani silah kalitesine çıkarabileceğini bildirdi.

2015 nükleer anlaşması neredeyse iki yıllık yoğun müzakereler sonucunda sağlanmıştı. Bu yeni çaba başladığında ise İran’ın nükleer programı çok daha gelişmiş ve karmaşık, bölge ise çok daha hassas durumda.

Bu noktaya nasıl gelindi?

Trump, Mart ayında Birleşik Arap Emirlikleri aracılığıyla İran’a müzakere isteğini ileten bir mektup gönderdi.

Bu teklif İran tarafından reddedildi.

Ancak Tahran, üçüncü bir ülke aracılığıyla müzakereye açık olunduğu sinyali de verdi.

ABD onlarca yıldır, İran’ın nükleer silah üretmesini engellemek amaçlı bir dış politika yürütüyor.

Trump, Barack Obama döneminde Tahran ile imzalanan anlaşmadan 2018’de tek taraflı olarak çekilmişti.

Ocak 2016’da uzun müzakerelerin ardından imzalanan anlaşmaya, İran ve P5+1 olarak bilinen BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ABD, Çin, Rusya, İngiltere ve Fransa ile Almanya taraftı.

Anlaşmaya göre İran zenginleştirilmiş uranyum üretimi ve saklama kapasitesine sınır getirecek, nükleer tesislerinin denetlenmesine izin verecek ve tavsiyeler üzerine tesislerini modifiye edecek ya da tamamen kapatacaktı.

Bunun karşılığında uzun süredir ülke ekonomisini zor durumda bırakan yaptırımlar kaldırılacaktı.

Trump anlaşmanın zayıf kaldığını ve İran’ın balistik füze programını kapsamadığını savunuyordu.

Trump, İran’a yaptırımları da yeniden başlattı. Buna karşılık İran da anlaşmadan aşama aşama uzaklaşmaya ve belirlenen sınırların üzerinden uranyum zenginleştirmeye başladı.

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA), Tahran’ın elinde nükleer bomba yapımında kullanılabileceği büyük miktarda zenginleştirilmiş uranyum olduğu uyarısını yaptı.

İsrail, İran’ın nükleer silah edinmesini engellemeyi uzun vadeli güvenliği için gerekli olarak görüyor.

İran ‘yeraltı füze şehirlerini’ tanıttı

İran son dönemde, roket ve silahsız insansız hava aracının (SİHA) yer aldığı “yeraltı füze şehirleri” inşa ettiğini açıkladı.

İran Devrim Muhafızları Hava-Uzay Gücü Komutanı Amir Ali Hacızade, devlet televizyonunda yayımlanan bir videoda “en yeni füze şehri” olarak bahsettiği bir yeraltı üssünü tanıttı ve “Bugünden itibaren her hafta iki füze şehrini göstermeye başlasak, iyi yılda bitiremeyiz. O kadar çoklar” dedi.

Son Haberler

ABD’den Hizbullah ve İran’ın finans ağına yeni yaptırımlar: Listede Türkiye merkezli şirket de var

Washington’ın Tahran ve bölgesel vekilleri üzerindeki ekonomik baskısını yoğunlaştırdığı...

Avrupa’ya yönelik tehditlerden müebbet hapse: Bağdat’ta yargılanan 15 Fransız IŞİD’linin hikâyesi

Bağdat’taki Karh Ceza Mahkemesi salonunda ağır bir sessizlik hâkimdi....

Libya’da 100 günden fazla alıkonulan 40 Kürt göçmen İtalya tarafından kurtarıldı

Libya'da 100 günden fazla süreyle alıkonulan Kürdistan Bölgesi ve...

Gülistan Doku soruşturmasında tutuklu polis ifade verdi: Tuzağa düşürülmüşüm

Dersim’de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan Gülistan...

Sözcü TV nasıl kuruldu, yayın sürecinde neler yaşandı?

Sözcü TV ve sozcu.com.tr'nin yayınları günün ilk saatlerinde düzenlenen...

ABD’den Irak Başbakanı Zeydi’den İran’a bağlı milislere ilişkin talep

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin Curf...

Irak Meclis Başkanı: Devlet içinde devlet kurulmasını kabul etmeyiz

Irak Meclis Başkanı Heybet el-Halbusi, ülkede “devlet içinde devlet”...

Türkiye Gündemi

Gülistan Doku soruşturmasında tutuklu polis ifade verdi: Tuzağa düşürülmüşüm

Dersim’de 5 Ocak 2020’den bu yana kayıp olan Gülistan...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...