16 Kasım 2026
13.4 C
İstanbul

5 soruda İsveç’te başlayan Yemen barış görüşmeleri

Yemen’de İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin desteklediği hükümet güçleri, 4 yıldan uzun süredir devam eden savaşı bitirmek için masaya oturdu. İsveç’te başlayan görüşmeler bu kez “dönüm noktası” olarak değerlendiriliyor.

Daha önce Aralık 2015’te taraflar ilk kez süresiz ateşkeste anlaşmış ancak iki taraflı ihlâller sonucu kısa bir süre sonra Ocak 2016’da anlaşma çökmüştü.

Birkaç denemenin ardından ilk kez Nisan 2016’da Cenevre’de başlayan görüşmeler aynı yıl Ağustos ayında, yönetimde sandalye isteyen Husilerin çekilmesiyle sonuçlanmıştı.

Yine Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde, bu kez İsveç’in başkenti Stockholm’un kuzeyindeki Rimbo kasabasında başlayan görüşmeler “dönüm noktası” olarak değerlendiriliyor.

BBC bunun sebeplerini 5 soruda derledi:

Kaşıkçı cinayeti etkili oldu mu?

Suudi Arabistan’ın Mart 2015’te Yemen’e yönelik başlattığı operasyonlar, yaklaşık 7 bini sivil en az 55 bin kişinin ölümüne sebep oldu. Çatışmaların yanı sıra açlık, hastalık gibi sebeplerle ölenlerin sayısı da binleri buluyor. Ülkedeki 22 milyonluk nüfusun tamamı insani yardıma muhtaç. 15 milyon kişi yiyeceğe ulaşmakta zorluk çekiyor, en az 65 bin kişi de açlık sınırında.

Yaşanan insani kriz, uluslararası camianın bir süredir Suudi Arabistan’a yönelik baskıyı artırmasına yol açıyor.

Gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın, 2 Ekim’de İstanbul’daki Suudi Arabistan Başkonsolosluğu’nda öldürülmesiyle ilgili ikna edici bir açıklama gelmemesi de, Riyad’a yönelik “Yemen’de ateşkes” baskısını artırdı.

ABD Senatosu’nda Suudi Arabistan’a yönelik askeri yardımın kesilmesi için sesler yükselirken; Almanya, Danimarka ve Finlandiya da bazı silah anlaşmalarını askıya aldı.

Son olarak ABD Savunma Bakanı James Mattis, 30 Ekim’de yaptığı bir konuşmada tarafların en geç bir ay içinde masaya oturması çağrısı yapmıştı.

BM kısa vadede ne hedefliyor?

Uzun süreli ateşkes gibi hedeflerle masaya oturulan daha önceki görüşmeler çözümsüzlükle sonuçlandığı için, BM Yemen Temsilcisi Martin Griffiths bu kez ilk aşamada masaya kısa vadeli birkaç hedef koydu. Bunların sağlanması halinde uzun süreli ateşkin önü açılacak. Son aşamada, kalıcı barış görüşmeleri başlaması planlanıyor.

Kısa vadeli hedeflerin ilki, yaklaşık 150 bin sivilin mahsur kaldığı ve insani krizin büyük oranda baş gösterdiği liman şehri Hudeyda’da ateşkes ilan ederek BM’nin, limanın yönetiminde yer alması. Hudeyda Limanı, insani yardımların ülkeye ulaşması için de kritik önemde.

Ardından geniş çaplı bir esir değişimi yapılması geliyor.

Son olarak da Husilerin kontrolünde bulunan başkent Sana’daki havalimanının yeniden uçuşlara açılması ve bunun karşılığında Yemen hükümetinin Husilerin kontrolündeki bölgelerde de maaş ödemeye başlaması hedefleniyor.

Husi heyeti, Sana Havalimanı'ndan ayrılırken
REUTERS
Image captionHusi heyeti, Sana Havalimanı’ndan ayrılırken

Hangi güven arttırıcı önlemler alındı?

Bir süredir hem Husilerle hem Yemen hükümetiyle yakın çalışan BM Yemen Temsilcisi Martin Griffiths, tarafları masaya getirebilmek için güven artırıcı önlemler üzerine çalıştı.

Binlerce ailenin beklediği esir değişimi için ilk adım atıldı. Taraflar, belli sayıda esirin geri gönderilmesi üzerinde anlaştı.

Yemen hükümetinden Hadi Haig’e göre, karşılıklı olarak 1500-2000 arası Yemen askerinin ve 1000-1500 arası Husi’nin geri gönderilmesi mümkün olacak.

Hafta başında da Sana’daki 50 Husi savaşçı, tedavi için BM’nin sağladığı uçakla Umman’a götürüldü.

Çözümün önündeki riskler neler?

Sahada çatışan gruplara destek veren bölgesel güçler, yani savaşın asıl tarafları olan İran, BAE ve Suudi Arabistan masada değil.

Hükümet güçlerinin kontrol ettiği bölgelerde ve güneyde büyük oranda BAE askeri uzmanları ve komutanları görev yapıyor. Hadi’nin Aden’e dönme ve ülkeyi oradan yönetme taleplerine de BAE yönetiminin karşı çıktığı biliniyor.

Ülkenin güneyinde de, 1990 yılındaki birleşmeden önce Güney Yemen’de aktif olan ayrılık yanlısı gruplar ve El Kaide bazı bölgeleri kontrol ediyor. Ancak bu grupların temsilcileri de İsveç’te yer almıyor.

En büyük risk, karşılıklı olumlu adımların atılmasıyla başlayan görüşmelerin çökmesi halinde daha kanlı sonuçlara yol açması.

Örneğin görüşmeler başlamadan sadece birkaç saat önce, Yemen hükümeti Husilerin Hudeyda kentinden tamamen çekilmesini ve kontrolü yeniden hükümet güçlerine vermesini talep etti. Hükümet, Husilerin bu liman üzerinden silah ve para yardımı aldığını söylüyor.

Husiler de buna, görüşmeler eşit şekilde ilerlemez ve çökerse, Sana’daki havaalanını artık BM uçaklarının kullanmasına da izin vermeyeceklerini açıklayarak yanıt verdi.

Havaalanı, iki yıldır uçuşlara kapalı.

Hudeyda'da bir hastanede yatanlar
REUTERS
Image captionHudeyda’da bir hastanede yatanlar

Taraflar ne diyor?

Yemen hükümeti temsilcisi Abdullah el Alimi, görüşmelerin bu kez “barış için gerçek bir fırsat” olduğunu söyledi.

Husilerin İsveç’teki temsilcisi Muhammed Abdülselam ise “görüşmelerin başarılı olması için hiçbir çabadan kaçınmayacağını” duyurdu. Ancak yine de herhangi bir askeri hareketliliğie karşın Husileri dikkatli olma konusunda uyardı.

Görüşmeler, iki farklı odada bulunan Husiler ve hükümet yetkilileri arasında mekik dokuyan Martin Griffiths aracılığıyla ilerliyor.

İsveç’e, daha önce defalarca masaya oturmayı reddetmiş Husilerle birlikte gelen Griffiths de, bunun çok önemli bir fırsat olduğunu ancak çatışmaların tamamen sona ermesi anlamına gelmeyeceğini söylüyor.

Husi isyancılar, Eylül 2014’te ayaklanma başlatarak başkent Sana’yı ele geçirdi. Ülkenin kuzeybatısı, Suudi Arabistan sınırına kadar halen Husilerin kontrolünde.

Yemen’in BM tarafından meşru kabul edilen hükümeti ve Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi ise Riyad’da yaşıyor.

Son Haberler

İran Devrim Muhafızları PJAK ile çatışma yaşandığını duyurdu

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin batısında, Kürdistan Bölgesi ile...

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Alman ordusunda cinsel istismar ve taciz endişe verici boyutta

Alman ordusu Bundeswehr'de yapılan bir araştırma, cinsel taciz ve...

IŞİD Irak’ta saldırdı

Bu gece IŞİD mensupları, Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki sınırda bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir askeri noktaya saldırdı. Ninova Vilayet Meclisi Güvenlik ve Savunma Komisyonu Başkanı Muhammed Casim Kakayi, Rûdaw’a yaptığı açıklamada, bu gece IŞİD mensuplarının Ninova ve Enbar vilayetleri arasındaki, Hazar ilçesi sınırlarında bulunan Irak ordusu ve Haşdi Şabi’ye ait ortak bir noktaya saldırdığını söyledi. Kakayi, şu ana kadar saldırının ayrıntılarının netleşmediğini belirtti. Öte yandan Haşdi Şabi Medya Birimi, başka bir ayrıntı paylaşmadan yaptığı açıklamada, Haşdi Şabi’nin 44’üncü Tugayı’na bağlı güçlerin, Hazar (Ninova) ile Rawa (Enbar) ilçelerini birbirine bağlayan yol üzerindeki bir noktaya düzenlenen IŞİD saldırısını püskürttüğünü duyurdu. Ninova Batı Komutanlığı da durumun tamamen kontrol altında olduğunu bildirdi. Açıklamada, güvenlik güçlerinin IŞİD kalıntılarından gelebilecek olası saldırılara karşı teyakkuzda olduğu belirtildi. Güvenlik güçlerinin bölgenin korunması ve IŞİD mensuplarının hareketlerinin engellenmesi amacıyla Rawa-Hazar yolu boyunca konuşlandığı kaydedildi. Bölgede IŞİD hareketliliği arttı Bir süredir bölgede IŞİD mensuplarının hareketliliğinde artış yaşanıyor. Geçtiğimiz cuma akşamı, içerisinde IŞİD mensuplarının bulunduğundan şüphelenilen bir araç Kerkük'ün Pirde (Altunköprü) nahiyesi sınırlarında görüldü. Bunun üzerine çok sayıda Irak ordusu ve Terörle Mücadele Gücü bölgeye sevk edildi. Kerkük-Erbil ana yolu da sürücülere kapatıldı. Daha sonra Irak Güvenlik Medya Hücresi olayla ilgili bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Kerkük'ün kuzeyindeki Pirde nahiyesi sınırlarında önceden planlanan bir operasyon kapsamında gerçekleştirilen hassas hava saldırısında 3 "teröristin" öldürüldüğü, nakil görevini üstlenen bir kişinin ise yakalandığı bildirildi.

ABD’de kriz: 5 bin 200’den fazla sefer iptal edildi

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde cuma günü yaşanan teknik arızanın giderilmesine rağmen hava ulaşımındaki aksaklıklar devam ediyor. Pazar günü 5 bin 200’den fazla uçuş iptal edildi veya ertelendi. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde hava ulaşımını olumsuz etkileyen kriz üçüncü gününe girdi. Havacılık veri sitesi FlightAware’in verilerine göre, pazar günü ABD genelinde bin 600’den fazla uçuş iptal edilirken, yaklaşık 3 bin 600 uçuşta gecikme yaşandı. 11 Eylül 2001’deki El Kaide saldırılarından bu yana ABD hava ulaşımında yaşanan en büyük kriz olarak değerlendirilen olay nedeniyle cuma günü uçuşlar yaklaşık 5 saat durdurulmuş, cuma ve cumartesi günlerinde on binlerce sefer iptal edilmiş veya ertelenmişti. Krizin kaynağı Arkansas ve Teksas Yapılan incelemelerde, krizin Arkansas ve Teksas eyaletlerindeki hava trafik kontrol sistemlerinde kullanılan yönlendiricilerden kaynaklandığı belirlendi. Ancak teknik arızanın kesin nedeni henüz tespit edilemedi. İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, yaşanan kesintinin bir siber saldırıdan veya kontrolden çıkan bir yapay zeka sisteminden kaynaklandığına ilişkin şu ana kadar "sıfır kanıt" bulunduğunu söyledi. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy de olayın arkasında siber saldırı veya başka bir kasıtlı müdahale olduğuna dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığını açıkladı. Uçuşların hafta başında normale dönmesi bekleniyor Uçuşların durdurulması kararı alındığında havada bulunan 3 bin 500 uçağın güvenli şekilde iniş yaptığını belirten Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin yeniden tam kapasiteyle çalışmaya başladığını bildirdi. "Tam kapasiteyle yeniden faaliyetteyiz" diyen Duffy, buna rağmen uçuşların tamamen normale dönmesinin hafta başını bulabileceğini ifade etti. Bakan Duffy, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) önceliğinin yolcu güvenliğini sağlamak olduğunu vurguladı. Mağdur yolculara tazminat ödenmeyecek Teknik arıza giderilerek uçuşların yeniden başlamasına rağmen ülke genelinde binlerce yolcunun yaşadığı mağduriyet sürüyor. Uçakların kalkış kapılarında beklemesi, artan gecikmeler ve sefer iptalleri nedeniyle çok sayıda yolcu saatlerce havalimanlarında mahsur kaldı. Öte yandan, aksaklıkların havayolu şirketlerinden değil, FAA sistemlerindeki teknik arızadan kaynaklanması nedeniyle şirketlerin mağdur yolculara tazminat ödemek zorunda olmayacağı belirtildi.

Türkiye Fransa’ya 2-1 mağlup oldu

Türkiye, UEFA Uluslar A Ligi Grup son maçında Fransa'ya deplasmanda 2-1 mağlup oldu. A Milli Takım, UEFA Uluslar A Ligi 1. Grup 6. maçında Fransa ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Karşılaşmanın ilk yarısı  0-0 golsüz golsüz son buldu. İkinci yarıda  Fransa, Emirhan Topçu'nun 49. dakikada kendi kalesine attığı golle öne geçti. Kroupi, 80. dakikada farkı 2'ye çıkardı. 90. dakikada Türkiye Abdülkerim'in golüyle skoru 2-1 yaptı. Türkiye A Milli Takım, maçı 2-1 kaybederek, grubu puansız tamamladı. Bu sonuçla birlikte Fransa 13 puanla grubu lider olurken, Türkiye ise çıktığı 6 maçta puan toplayamadı. Türkiye A Milli Takımı'nın, UEFA Uluslar A Ligi'nde kalma ihtimali sürüyor. A Ligi'nde bulunan 4 grupta, son sırada yer alan takımlar arasında en kötü iki ekip doğrudan B Ligi'ne düşerken, grubunu son sırada tamamlayan diğer iki takım ise play-off oynama hakkını elde edecek. A Ligi 1. Grup'ta puansız son sırada kalan ay-yıldızlı ekip, -11 averajla grubu tamamladı. 3. Grup'ta son sıradaki puansız Çekya da -11 averaja sahip ancak attığı gol Türkiye'den az olduğu için B Ligi'ne düşmesi kesinleşen ilk takım oldu. B Ligi'ne düşecek diğer ekip ise 2. Grup'ta puansız son sırada yer alan ve -7 averaja sahip Sırbistan'ın bugün deplasmanda Yunanistan ile oynayacağı maçla belli olacak. Sırbistan averajını -11'den aşağıda tutarsa A Ligi'nde kalmak için play-off oynama hakkını elde edecek. Sırbistan'ın da -11 averaja gelmesi halinde ise Türkiye ve Sırbistan'ın attığı gol sayılarında önde olan takım, A Ligi'nde kalmak için play-off oynayacak, diğer ekip ise B Ligi'ne düşecek. A Ligi 4. Grup'ta son sırada yer alan bir maçı eksik Galler'in 3 puanı bulunuyor.

DEM Parti Eş Genel Başkanı Hatimoğulları, Diyarbakır’da gençlerle buluştu

DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları, sürece ilişkin,...

Türkiye Gündemi

Yeni Parti yönetimi belli oldu, PM’de kimler var?

Özgür Özel'in yeniden genel başkan seçildiği kurultayda Yeni Parti...

Tayyip Temel: Öcalan’ın inisiyatifiyle bir koordinasyon kurulu oluşturulacak

DEM Parti Eş Genel Başkan Yardımcısı Tayip Temel, Nûçe...

İBB davasında ara karar: İmamoğlu’nun avukatı Mehmet Pehlivan dahil sekiz kişiye tahliye

Görevden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu...

HABAŞ patlaması: Dokuz kişi tutuklandı, yönetim kurulu başkanı adli kontrolle serbest

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda...

‘Edebiyat ve Barış Konferansı’ düzenleniyor

Edebiyatçıların bir araya geldiği konferansta konuşan katılımcılar, barış sürecine...

Barış Annesi Elif Aslan yaşamını yitirdi

Barış Annesi Elif Aslan, geçirdiği beyin kanaması sonucu hayatını...

Bu fotoğraf İYİ Parti’i karıştırdı

İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu'nun, Anıtkabir'deki 29 Ekim...

Özel: Vahim iddialar doğru çıkarsa Sarıgül’ü biz de savunamayız

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Erzincan Milletvekili Mustafa...