Geçtiğimiz haziran ayında Erbil ile Bağdat arasında ASYCUDA sistemi konusunda 16 maddelik bir anlaşma imzalanmıştı. Sami Celal’in aktardığına göre taraflar üç konuda henüz anlaşmaya varamamış ve görüşmeler devam ediyordu.
Celal, bunları şöyle sıraladı:
“Birincisi, gayri resmi sınır kapları meselesiydi. Kürdistan Bölgesi’nde yedi sınır kapısı var. Bunlar bizim açımızdan resmi ancak Irak açısından gayri resmi kabul ediliyor. Altı sınır kapısı ise her iki taraf açısından resmi. İkincisi, gümrük muafiyeti ve yerli üretimin korunması meselesiydi. Üçüncüsü ve en büyük sorun ise sınır kaplarından elde edilen gümrük gelirlerinin kime verileceği konusuydu.”
Bağdat gelirlerin tamamını istiyor
ASYCUDA müzakere ekibi başkanı Sami Celal, görüşmeler sırasında Irak Maliye Bakanı’nın sınır kaplarından elde edilen gelirin yüzde 100’ünün Irak genel hazinesine aktarılması konusunda ısrarcı olduğunu söyledi.
Kürdistan Bölgesi heyeti ise iki öneri sundu.
Celal, önerilerini şöyle açıkladı:
“Ya Kürdistan gelirlerin yüzde 100’ünü alacak ve bunun yüzde 50’sini Bağdat’a verecek ya da ASYCUDA sistemi içerisinde iki ayrı hesap oluşturulacak. Daha sonra her iki önerinin de A ve B seçenekleri olarak yazılması ve Bakanlar Kuruluna gönderilerek orada karara bağlanması konusunda anlaştık.”
Ancak Celal, Bağdat’tan döndükten sonra resmi yazının kendilerine gönderilmesinin aylar sürdüğünü ve yazıyı aldıklarında anlaşmanın ilgili maddesinin değiştirildiğini gördüklerini belirtti.
Celal, “Üçüncü maddeyi değiştirmiş ve gelirin yüzde 100’ünün Bağdat’ın genel hazinesine aktarılması gerektiğini yazmışlar. Bu kişisel bir değişiklik ve yasalara aykırılık. Çünkü bizim bilgimiz olmadan ve Ekonomik Konsey’e yeniden danışılmadan o maddeyi değiştirmişler” dedi.
Kürdistan heyeti yüzde 50’lik payda ısrarcı
Sami Celal, son görüşmede bu değişikliğin yasalara aykırı olduğunu Bağdat tarafına ilettiklerini söyledi.
Celal’e göre Irak Başbakanı görüşmede yeni bir öneri sundu ve sınır kaplarından elde edilen gelirin tamamının Kürdistan Bölgesi’ne bırakılmasını, ancak bu gelirin tamamının maaş ödemelerinden kesilmesini önerdi.
Kürdistan Bölgesi heyeti ise bu öneriyi tamamen reddetti.
Celal, “Biz sınır kaplarının gelirlerinin yüzde 50’sini talep ediyoruz ve Kürdistan Bölgesi’nin özel koşullarının dikkate alınması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Geçici olarak 50-50 paylaşım önerisi
Kürdistan Bölgesi’nin ASYCUDA müzakere ekibi başkanı, geçici bir süre için gelirlerin yüzde 50’sinin Erbil’e, yüzde 50’sinin Bağdat’a verilmesi konusunda anlaşmaya varılmasını beklediğini söyledi.
Bu düzenlemenin Irak bütçe yasası uygulanıncaya kadar geçerli olabileceğini belirten Celal, Irak Bakanlar Kurulunun konuyla ilgili toplantısının bir hafta ertelendiğini de açıkladı.
ASYCUDA sisteminin ekimde uygulanması bekleniyor
Irak Gümrükler Genel Müdürü Samer Kasım, 4 Eylül 2026’da Rûdaw’a yaptığı açıklamada, Kürdistan Bölgesi ile ASYCUDA sisteminin uygulanması konusunda son aşamaya ulaştıklarını söylemişti.
Kasım, “Bu yıl ekim ayının başında sistemin uygulanması için fiili adımların atılmasını ve Kürdistan Bölgesi’ndeki çalışanlara eğitim verilmesini bekliyoruz” demişti.
Yaklaşık iki yıl süren müzakerelerin ardından, 18 Haziran 2026’da Kürdistan Bölgesi heyeti ile Irak Gümrükler Genel Müdürlüğü, sistemin Kürdistan Bölgesi’nde uygulanması için 16 maddelik mutabakat imzalamıştı.
ASYCUDA nedir?
ASYCUDA, gümrük işlemlerinin yönetilmesi ve ticaretin kolaylaştırılması amacıyla kullanılan uluslararası bir elektronik sistemdir. Sistem, sınır kaplarındaki gelirlerin düzenlenmesini, yolsuzluğun önlenmesini ve ticari işlemlerin hızlandırılmasını amaçlıyor.
